Key takeaways
- Premier Bart De Wever streeft naar een besparing van 10 miljard euro tegen 2029 om het federale begrotingstekort terug te dringen.
- Politieke meningsverschillen tussen de coalitiepartners staan grote besparingen op het gebied van bedrijfswagens, gezondheidszorg en btw-verhogingen in de weg.
- Regeringsleiders moeten een gefragmenteerd compromis smeden van kleine bezuinigingen en groeiprognoses.
Premier Bart De Wever leidt een uitdagende begrotingsronde met als doel tegen 2029 ongeveer 10 miljard euro vrij te maken om het stijgende federale tekort in te dammen. Hoewel de Begrotingscommissie een minimumvereiste van 7,7 miljard euro voorstelde, heeft de regering een ambitieuzere doelstelling vastgesteld.
In plaats van één traditioneel voorstel heeft De Wever een uitgebreid menu met mogelijke maatregelen gepresenteerd. Die lijst is afgeleid van meer dan 250 opties die zijn verzameld door het Federaal Planbureau en andere onderzoeksinstellingen.
Bedrijfswagen
Een van de meest lucratieve maar omstreden opties betreft de hervorming van de fiscale voordelen rond bedrijfswagens, die mogelijk meer dan 5 miljard euro zou kunnen opleveren als privégebruik als standaardinkomen zou worden belast.
Dit stuit echter op hevig politiek verzet. Cd&v heeft het idee resoluut verworpen en ook binnen de N-VA en Vooruit is er weinig enthousiasme voor een dergelijke drastische verandering.
Gezondheidszorg
De gezondheidszorg is een ander belangrijk doelwit voor bezuinigingen. Door de groeinorm voor de uitgaven in de gezondheidszorg te verlagen, zou tussen de 3,3 en 4,5 miljard euro kunnen worden bespaard. Terwijl de N-VA en MR deze efficiëntiemaatregelen steunen, komen Vooruit en Les Engagés op voor de patiëntenzorg en bestaande afspraken.
Radicalere voorstellen, zoals een medische franchise waarbij patiënten een aanzienlijk jaarlijks eigen risico betalen – wat mogelijk tot 4,7 miljard euro zou besparen – worden algemeen als politiek dood beschouwd. Meer bescheiden aanpassingen, zoals het verhogen van eigen bijdragen of het hervormen van uitkeringen voor inwoners met een laag inkomen, staan nog ter discussie.
Belastingen
Ook het arbeids- en belastingbeleid speelt een prominente rol in het debat. Er gaan stemmen op om de fiscale voordelen van ‘flexi-jobs’ te beperken. De cd&v beschouwt dat systeem als een aanslag op de sociale zekerheid, hoewel de N-VA ze verdedigt als een instrument voor werkgelegenheid.
Wat de belastingen betreft, zou een verhoging van de btw met 1 procent snel 3 miljard euro kunnen opleveren. De MR blijft hier strikt tegen gekant, met het argument dat de belastingdruk in België al te hoog is. Daarentegen pleiten Vooruit en Les Engagés voor een vermogensbelasting op vermogens van meer dan 500.000 euro, een maatregel waartegen de MR en de N-VA fel gekant zijn.
Overheidsuitgaven
Wat de uitgaven betreft, stelt de MR een ‘lean government’-model voor, waarbij drie op de vijf vertrekkende ambtenaren niet zouden worden vervangen en het aantal gerechtsgebouwen en treinstations zou worden teruggeschroefd. Er bestaat een bredere partijoverschrijdende overeenstemming over het terugdringen van de kosten van de politiek zelf door het aantal ministers te verminderen en de omvang van de regeringskabinetten te verkleinen.
Daarnaast overweegt de regering een herziening van de subsidies aan bedrijven om ervoor te zorgen dat deze daadwerkelijk de productiviteit stimuleren.
Activering van de arbeidsmarkt
Andere strategieën zijn onder meer het intensiveren van de arbeidsmarktintegratie van langdurig zieken om de belastinginkomsten te verhogen en het rekenen op de verwachte economische groei, die naar verwachting ongeveer 1,5 miljard euro zal opleveren.
Terwijl MR en Les Engagés voorstander zijn van groei en belastingverlagingen voor arbeid, merken critici op dat economische prognoses minder zeker zijn dan directe wijzigingen in belastingen of uitgaven.
De zoektocht naar een politiek compromis
Uiteindelijk zal de weg naar 10 miljard euro waarschijnlijk een gefragmenteerd compromis zijn. Omdat elke belangrijke maatregel met een hoog rendement door ten minste één coalitiepartner wordt geblokkeerd, zal het definitieve plan waarschijnlijk bestaan uit een mix van structurele bezuinigingen, kleine belastingaanpassingen, hervormingen van de sociale uitkeringen en optimistische groeiprognoses.
De uitdaging ligt niet in het vinden van het geld, maar in het vinden van een combinatie van maatregelen die alle vijf partijen politiek kunnen tolereren. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
