Key takeaways

• De EU-lidstaten hebben het overgrote deel van de REPowerEU-financiering genegeerd.
• De dalende invoer van Russische energie is eerder het gevolg van mild weer dan van strategisch succes.
• Politieke apathie vormt een bedreiging voor de cruciale deadline van 2027 voor het verbod op Russisch lng.

De Europese Rekenkamer (ERK) heeft gewaarschuwd dat de inspanningen van de Europese Unie om de afhankelijkheid van Russische energiebronnen te beëindigen grotendeels ondoeltreffend zijn. Ondanks de beschikbaarheid van aanzienlijke financiering lijken veel lidstaten terughoudend om echte energieautonomie na te streven.

Financieringstekorten in REPowerEU

Er bestaat een aanzienlijke kloof tussen de toegezegde financiering en de daadwerkelijke uitgaven in het kader van het REPowerEU-initiatief. Van de 300 miljard euro die vier jaar geleden is toegewezen om de overgang van Russische fossiele brandstoffen te realiseren, is slechts 54,3 miljard euro besteed.

Mihails Kozlovs, de ECA-functionaris die toezicht houdt op het rapport, merkte op dat het programma in wezen tot stilstand is gekomen, ondanks de enorme financiële middelen die ter beschikking zijn gesteld. Het initiatief was oorspronkelijk bedoeld om energiebronnen te diversifiëren, de grensoverschrijdende netwerkaansluitingen te verbeteren en fossiele brandstoffen te vervangen door duurzame alternatieven.

Milde winters

Hoewel het totale volume aan Russische olie en gas dat de EU binnenkomt sinds 2021 aanzienlijk is gedaald – van meer dan 153 miljard kubieke meter tot ongeveer 38 miljard – stelt de ECA dat deze daling niet te danken is aan het succes van REPowerEU.

In plaats daarvan is de daling waarschijnlijk het gevolg van een verminderde vraag als gevolg van hoge energiekosten en een ongebruikelijke reeks milde winters.

België als uitzondering

België vormt een opvallende uitzondering op de neerwaartse trend, aangezien de invoer van Russische energie daar juist is gestegen. Na een piek in 2023 bleef de invoer van België in 2024 hoger dan in 2021.

Bovendien leidden verstoringen in de toeleveringsketen als gevolg van het conflict in Iran ertoe dat België nog in juli 2026 uitsluitend afhankelijk was van Russisch vloeibaar aardgas (lng), waarvan een groot deel vervolgens wordt doorgeleverd aan andere EU-buurlanden.

Deadline van 2027

De ECA schrijft dit gebrek aan vooruitgang toe aan een gebrek aan politieke wil bij de lidstaten. Om toegang te krijgen tot de beschikbare middelen moesten landen hun nationale klimaat- en energiestrategieën verfijnen; de meerderheid slaagde er echter niet in concrete doelen vast te stellen of specifieke maatregelen te formuleren. Dit heeft ertoe geleid dat er vrijwel geen noemenswaardige vooruitgang is geboekt bij het realiseren van belangrijke doelstellingen, zoals het uitbreiden van de capaciteit voor hernieuwbare energie met 103 GW of het verbeteren van de onderling gekoppelde elektriciteitsnetten.

Kozlovs benadrukte dat de huidige geopolitieke instabiliteit het gevaar van afhankelijkheid van één enkele energieleverancier onderstreept en drong aan op een gecoördineerde heropleving van de strategie. Met een algeheel verbod op de invoer van Russisch lng dat gepland staat voor januari 2027, wordt het voor EU-landen steeds dringender om hun energieambities eindelijk om te zetten in tastbare investeringen. (fc)

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!