Key takeaways

• De versnippering bij de ontwikkeling van straaljagers ondermijnt de gezamenlijke Europese defensiestrategie.
• Nationale rivaliteit leidt tot kostbare, dubbele luchtvaartprojecten.
• Duitsland moet zich aansluiten bij de GCAP-alliantie om een financiële ramp te voorkomen.

De visie op een gezamenlijke Europese defensiestrategie, die door Mario Draghi wordt bepleit om het continent te helpen concurreren met wereldmachten als China en de VS, wankelt momenteel. In plaats van middelen en technologie te bundelen om dubbele uitgaven te voorkomen, zijn de Europese inspanningen om gevechtsvliegtuigen van de volgende generatie te ontwikkelen versnipperd geraakt.

Ineenstorting van het Frans-Duitse partnerschap

Een belangrijk voorbeeld van deze mislukking is de ineenstorting van het partnerschap tussen Frankrijk en Duitsland. Na jaren van spanning, die in 2018 begonnen, hebben de twee landen in juni hun gezamenlijke gevechtsvliegtuigprogramma opgegeven.

Het project viel uit elkaar als gevolg van machtsstrijd tussen Airbus Defence and Space en Dassault Aviation, evenals uiteenlopende technische eisen. Frankrijk streefde naar een vliegtuig dat vanaf een vliegdekschip kan opereren, een eigenschap die voor Duitsland niet nodig was. Het definitieve einde kwam toen Safran en MTU Aero Engines hun samenwerking aan de aandrijfsystemen van het vliegtuig beëindigden.

Grote verdeeldheid in Europa

Hierdoor blijft het Europese landschap verdeeld. Frankrijk is van plan om zelfstandig een eigen vliegtuig te ontwikkelen, waarbij Dassault streeft naar een prototype tegen 2031. Sommige critici betwijfelen echter of Frankrijk in zijn eentje echte stealthcapaciteiten van de zesde generatie kan realiseren. Ze suggereren dat het land in plaats daarvan wellicht een doorontwikkelde versie van de Rafale zal produceren.

Ondertussen staat Duitsland voor een dilemma. Het zal wellicht zijn eigen straaljager moeten ontwikkelen, wat economisch inefficiënt zou zijn. Een andere optie is zich aansluiten bij het Global Combat Air Programme (GCAP). Onder leiding van het Verenigd Koninkrijk, Italië en Japan ontwikkelt GCAP de Tempest, een hightechgevechtsvliegtuig dat is ontworpen om samen te werken met AI en zwermen drones.

Afzonderlijke ontwikkeling is onbetaalbaar

De economische realiteit is dat deze vliegtuigen onbetaalbaar zijn. Deskundigen uit de sector stellen dat voor de levensvatbaarheid van een dergelijk programma honderden exemplaren moeten worden geproduceerd, een volume dat de behoeften van elk afzonderlijk Europees land overstijgt. Het hebben van drie verschillende Europese straaljagers zou een financiële ramp zijn, aangezien ze zouden concurreren om een beperkt aantal exportcontracten.

De huidige situatie weerspiegelt een historisch patroon. In de jaren tachtig trok Frankrijk zich terug uit een multinationaal samenwerkingsverband voor de bouw van vierde-generatie straaljagers vanwege meningsverschillen over de werkverdeling en de specificaties. Dit leidde tot de afzonderlijke ontwikkeling van de Rafale en de Eurofighter Typhoon.

Pragmatische oplossingen voor Duitsland

Voor Duitsland is toetreding tot het GCAP wellicht de meest pragmatische weg. Hoewel de toevoeging van een nieuwe kernpartner voor vertragingen zou kunnen zorgen, hebben leiders van bedrijven als Leonardo en Rolls-Royce aangegeven dat de financiële kracht en markttoegang van Duitsland een troef zouden zijn. Dit geldt des te meer naarmate de concurrentiestrijd met de Amerikaanse F47, die is uitgerust met geavanceerde stealthtechnologie en autonome ‘loyal wingman’-drones, intensiever wordt.

Uiteindelijk moeten Europese defensieleiders beslissen of ze in silo’s blijven opereren of zich inzetten voor echte samenwerking. Als ze er niet in slagen zich te verenigen, dreigt een herhaling van eerdere industriële fouten, waardoor Europa achterblijft met meerdere concurrerende platforms en een verzwakte strategische positie. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!