Key takeaways
- Het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran doet de Europese energiekosten stijgen doordat vitale lng-transportroutes worden bedreigd.
- Door de lage voorraadniveaus is de Europese Unie kwetsbaar voor ernstige bevoorradingsschokken in de winter.
- Wereldwijde concurrentie om beperkte gasladingen zou de prijzen boven de 100 euro/MWh kunnen drijven.
Het aanhoudende conflict tussen de Verenigde Staten en Iran heeft geleid tot een sterke stijging van de Europese energiekosten, waarbij de Nederlandse TTF-aardgasbenchmark boven de 70 euro per megawattuur is geklommen.
Militaire acties
De marktvolatiliteit nam toe nadat Amerikaanse militaire acties tegen Iraanse raketwerpers nabij de Straat van Hormuz leidden tot Iraanse vergeldingsaanvallen op Jordanië.
Aangezien ongeveer 20 procent van het wereldwijde transport van vloeibaar aardgas (lng) via de Straat van Hormuz verloopt, dreigt de huidige instabiliteit cruciale aanvoerroutes te blokkeren.
Europese gasvoorraden onder druk
Die onzekerheid over de bevoorrading is bijzonder alarmerend nu Europa probeert zijn gasreserves aan te vullen vóór het winterseizoen. Uit actuele gegevens van Gas Infrastructure Europe blijkt dat de opslagniveaus slechts 64,7 procent bedragen, wat lager is dan de gebruikelijke historische gemiddelden voor deze periode.
Hoge kosten hebben het aanvulproces belemmerd, waardoor het risico bestaat dat Duitsland en Nederland hun respectievelijke opslagdoelstellingen van 70 procent en 80 procent per 1 november niet zullen halen. Die stagnatie is grotendeels te wijten aan een klein of negatief prijsverschil tussen de huidige en toekomstige wintertarieven, waardoor de financiële prikkel voor leveranciers om gas op te slaan wegvalt.
Een dergelijk scenario zou industriële bedrijven waarschijnlijk dwingen hun productie te verminderen als de prijzen boven een betaalbaar niveau uitkomen, wat mogelijk tot aanzienlijke economische verliezen zou leiden.
Italiaanse energievoorziening
Ook Italië ondervindt de gevolgen, ondanks relatief hoge opslagvolumes. QatarEnergy heeft de opschorting van lng-leveringen aan het Italiaanse nutsbedrijf Edison op grond van “overmacht” verlengd tot begin november, onder verwijzing naar het conflict. Dit contract vertegenwoordigt doorgaans 10 procent van de jaarlijkse gasbehoefte van Italië, hoewel Edison beweert alternatieve bronnen te vinden om aan zijn verplichtingen te voldoen.
Wereldwijde concurrentie
Hoewel de EU niet sterk afhankelijk is van directe import uit het Midden-Oosten – Qatar levert in 2025 slechts 3,7 procent van de totale import – zorgen wereldwijde verstoringen toch voor stijgende kosten.
Deskundigen suggereren dat, als de export vanuit de Golfstaten belemmerd blijft, Europese landen heviger zullen moeten concurreren met Aziatische markten om de beperkte lng-ladingen. Analisten van Goldman Sachs voorspellen dat, als de energie-export uit de regio tot en met 2027 slechts langzaam weer normaal wordt, de TTF-prijzen mogelijk boven de 100 euro/MWh kunnen stijgen.
Consumentenkosten
Het effect op de elektriciteits- en verwarmingsrekeningen van consumenten hangt af van de duur van de prijsstijging. Kortstondige stijgingen hebben wellicht weinig invloed, maar een aanhoudende trend zal de kosten voor huishoudens waarschijnlijk doen stijgen.
Terwijl Nederland onmiddellijke veranderingen ziet en Frankrijk, Italië en Spanje die binnen enkele maanden ervaren, kan het in Duitsland en Oostenrijk tot een jaar duren. Door zijn grote afhankelijkheid van gas en de snelle prijsdoorberekening wordt Italië beschouwd als een van de meest kwetsbare grote economieën.
(at)
Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
