Key takeaways
- Door het conflict in de Straat van Hormuz is het dagelijkse scheepvaartverkeer met 95 procent gedaald.
- De wereldwijde energieprijzen schoten omhoog doordat de export van ruwe olie met bijna de helft daalde.
- Gediversifieerde infrastructuur, zoals pijpleidingen, heeft Saoedi-Arabië behoed voor zware verliezen.
De wereldwijde maritieme sector, die qua volume ongeveer 80 procent van de internationale handel verwerkt, wordt momenteel geconfronteerd met een van de ernstigste verstoringen in decennia. Centraal in deze crisis staat de Straat van Hormuz, een cruciaal 33 km lang knelpunt voor de energie-export. In tegenstelling tot andere zeepassages zijn er voor deze route geen haalbare alternatieven over zee, waardoor elke beperking een aanzienlijke bedreiging vormt voor de wereldeconomie.
Keldende verkeersvolumes
Het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran heeft geleid tot een duizelingwekkende daling van het verkeer. Vóór het uitbreken van de vijandelijkheden passeerden er dagelijks gemiddeld 100 schepen de zeestraat. Na de door de IRGC aangekondigde sluiting en de daaropvolgende blokkades door de Amerikaanse marine kelderde dit aantal met ongeveer 95 procent, tot gemiddeld slechts vijf schepen per dag tussen half juli en eind augustus. Hoewel er in juni dankzij een kortstondige tussentijdse overeenkomst een lichte stijging was tot 20 schepen, stortten de cijfers opnieuw in nadat de VS op 14 juli de blokkade hervatten. Recente gegevens van Al Jazeera weerspiegelen deze volatiliteit; zo passeerden er op een bepaalde donderdag slechts zeven vrachtschepen – waaronder tankers en gastankers – wat een daling betekende ten opzichte van de 17 van de dag ervoor en onder het 10-daagse gemiddelde van 15 lag.
Wereldwijde schokken op energiemarkt
De economische gevolgen zijn ingrijpend, met name voor de energiemarkten. Vóór de oorlog werd via de zeestraat ongeveer 38 procent van de wereldwijde over zee vervoerde ruwe olie, 29 procent van het LPG en 19 procent van het LNG vervoerd. Sinds het begin van het conflict is de export van ruwe olie uit de Golf met bijna de helft gedaald, van 17 miljoen vaten per dag in 2025 tot ongeveer negen miljoen in augustus 2026. Dit heeft de olieprijzen met ongeveer 20 procent doen stijgen, hoewel sommige analisten suggereren dat deze stijging werd getemperd door hoge voorraden van vóór de oorlog die als buffer fungeerden – een reserve die nu bijna uitgeput is.
Nationale en regionale kwetsbaarheden
Op nationaal niveau variëren de gevolgen. Landen als Madagaskar, Eritrea, Pakistan, Japan en Kenia zijn het meest kwetsbaar door hun grote afhankelijkheid van olie uit de Golfregio. Regionaal gezien kende Koeweit met 86 procent de grootste daling in het havenverkeer, omdat het land geen alternatieve routes heeft. De VAE, Qatar, Irak en Bahrein kenden vergelijkbare dalingen van ongeveer 66-69 procent. Saudi-Arabië kende daarentegen een kleinere daling van 15 procent, dankzij zijn pijpleidinginfrastructuur en toegang tot de Rode Zee. Als gevolg daarvan zijn de scheepvaartstromen verschoven naar Zuidoost-Azië, waarbij Maleisië en Singapore de belangrijkste knooppunten zijn geworden voor de omgeleide energie.
Diplomatieke inspanningen en alternatieve routes
Er worden voortdurend inspanningen geleverd om de waterweg te stabiliseren. Bemiddelaars, waaronder afgezanten uit Qatar, hebben Iran aangespoord om de vrijheid van scheepvaart te waarborgen, en Teheran heeft ermee ingestemd voorwaarden vast te stellen voor het herstel van het normale verkeer. Tegelijkertijd hebben Iran en Oman tijdelijke, afzonderlijke scheepvaartroutes gecoördineerd om het verkeer te vergemakkelijken. Ondertussen blijven andere regionale knelpunten actief; zo zijn onlangs 17 vrachtschepen door de Straat van Bab el-Mandeb gevaren.
Ontwikkeling van maritieme dreigingen
Deskundigen uit de sector merken op dat de aard van maritieme dreigingen is veranderd. Terwijl piraterij door Somaliërs ooit de grootste zorg was, wordt het huidige tijdperk gekenmerkt door drone-oorlogsvoering en door staten geleide blokkades. Gezien de huidige instabiliteit en de uitgeputte energiereserves zullen de komende zes maanden naar verwachting zeer volatiel zijn voor de wereldwijde scheepvaart en de grondstoffenprijzen.
Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief
Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief
Wil je meer technieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Tech Insider-nieuwsbrief
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
