Key takeaways

• Bezuinigingen op scholen in Franstalig België leiden tot wijdverspreide stakingen en maatschappelijke onrust.
• De regering van Brussel en Wallonië richt haar bezuinigingsmaatregelen op het onderwijs om een schuld van 14 miljard euro aan te pakken.
• Onderwijzers krijgen te maken met zwaardere werkdruk en lagere vergoedingen.

Nu het huidige schooljaar van start gaat voor ongeveer 120.000 docenten en 900.000 leerlingen in de Franstalige scholen van Brussel en Wallonië, blijft de sfeer gespannen. De terugkeer naar de klas volgt op een periode van ongekende onrust aan het einde van vorig jaar, aangewakkerd door verzet tegen bezuinigingen die waren doorgevoerd door de regering van de Fédération Wallonie-Bruxelles (FWB).

Coalitie houdt voet bij stuk ondanks stakingsdreigingen

De regeringscoalitie, bestaande uit Les Engagés en MR, heeft geen enkele neiging getoond om deze bezuinigingsmaatregelen terug te draaien. Dit standpunt heeft ertoe geleid dat de vakbonden een stakingsaankondiging hebben ingediend die van kracht is tot en met 27 september, een datum die is gekozen vanwege de symbolische samenval met de Dag van de Franse Gemeenschap.

Roland Lahaye van de vakbond CSC-Enseignement merkte op dat de vijandigheid binnen onderwijsinstellingen alleen maar is toegenomen.

Besparingen

Het streven van de regering naar bezuinigingen is geworteld in alarmerende financiële cijfers uit september 2025, waaruit een schuld van 14 miljard euro en een tekort van 1,5 miljard euro naar voren kwamen. Deskundigen waarschuwden dat onmiddellijke en drastische maatregelen noodzakelijk waren om een totale financiële ineenstorting te voorkomen.

Ter verdere rechtvaardiging van deze bezuinigingen suggereerde een IMF-studie dat de uitgaven van de FWB boven het Europese gemiddelde liggen zonder dat dit vergelijkbare onderwijsresultaten oplevert. Het rapport stelde dat de kwaliteit en rechtvaardigheid in het onderwijs ook met verminderde financiering gehandhaafd konden blijven.

Gevolgen voor docenten en leerlingen

Omdat onderwijs bijna 75 procent van de begroting van de FWB opslokt, is het het belangrijkste doelwit voor bezuinigingen geworden, hoewel ook sectoren als media en cultuur hierdoor worden getroffen. Docenten hebben verontwaardigd gereageerd en beweren dat het systeem nu al faalt door een gebrek aan middelen en professioneel respect. Concrete klachten zijn onder meer een toename van 10 procent in de wekelijkse lesbelasting voor leraren in het voortgezet onderwijs – van 20 naar 22 lesuren – zonder dat dit gepaard gaat met een overeenkomstige salarisverhoging.

Bovendien is het moeilijker geworden om een vaste aanstelling te krijgen en zijn de gezondheidsvoordelen teruggeschroefd. Ook studenten ondervinden de gevolgen, aangezien het collegegeld voor het hoger onderwijs is gestegen van 835 euro naar 1.194 euro.

Demonstraties

Dit beleid leidde eerder al tot gewelddadige demonstraties in Brussel, waar de politie traangas inzette tegen menigten waarin zich veel minderjarige leerlingen bevonden. Vakbondsvertegenwoordigers, zoals Adrien Rosman van Setca-SEL, hebben gewaarschuwd dat de beweging zal voortduren als de overheid weigert met de belanghebbenden te overleggen en de meest ingrijpende bezuinigingen terugdraait.

Momenteel heerst er instabiliteit op scholen. Veel onderwijzers maken zich zorgen over hun specifieke werkbelasting voor dit jaar en vrezen een verlies aan lesuren, ondanks de beloften van de regering om steun te verlenen. Dit legt een enorme druk op schoolhoofden, die nu de taken van het personeel moeten herverdelen en slecht nieuws moeten brengen aan degenen wier lesuren worden verminderd.

Dialoog herstellen

In een poging de situatie te kalmeren heeft minister van Onderwijs Valérie Glatigny de wens uitgesproken om de communicatie met het schoolpersoneel te hervatten. Haar ministerie stelt een nieuwe aanpak voor waarbij praktijkmensen in een vroeger stadium bij het hervormingsproces worden betrokken, om ervoor te zorgen dat de veranderingen praktisch en duurzaam zijn.

Voor de toekomst richt de regering zich op twee belangrijke initiatieven. Ten eerste is het de bedoeling om vanaf september 2027 vaste contracten aan te bieden aan alle nieuwe medewerkers, hoewel budgettaire bezwaren met betrekking tot werkgeversbijdragen deze vooruitgang hebben vertraagd. Ten tweede werkt de regering aan een nieuw gemeenschappelijk kerncurriculum voor het tweede en derde jaar van het voortgezet onderwijs. Terwijl de sector wacht op het officiële besluit, gaat de regering voorzichtig te werk, in het besef dat het opleggen van een ingrijpende structurele hervorming aan een reeds uitgeput en gefrustreerd lerarenkorps contraproductief zou kunnen zijn. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!