Key takeaways
- België beschikt over meer dan 300 miljard euro aan slapend spaargeld met een lage rente.
- Beleidsmakers stellen belastinghervormingen voor om dit kapitaal te verschuiven naar risicovollere, op groei gerichte beleggingen.
- Minister Jan Jambon stelt een vereenvoudigde beleggingsrekening naar Zweeds model voor om marktparticipatie te stimuleren.
Sinds de gezondheidscrisis is er een golf van voorstellen gekomen die erop gericht zijn Belgische burgers te overtuigen hun financiële gewoonten te veranderen en over te stappen op risicovollere beleggingen die de nationale economie ten goede kunnen komen. Met meer dan 300 miljard euro aan spaargeld beschikt België over een enorme kapitaalreserve. Deze rijkdom wordt echter vaak omschreven als “slapend”, omdat het op gereguleerde rekeningen staat met verwaarloosbare rentetarieven, die vaak onder de 1 procent liggen.
Ondanks deze magere rendementen staan Belgische spaarders erom bekend terughoudend te zijn om van aanbieder te veranderen of op zoek te gaan naar betere alternatieven.
Spaargeld in beweging krijgen
Deze combinatie van enorme beschikbare liquiditeit en een gebrek aan mobiliteit bij de consument heeft een intens politiek debat ontketend. Verschillende partijen en organisaties hebben naar manieren gezocht om deze middelen vrij te maken.
De ‘Van Peteghem’-obligatie, een eenjarig overheidsinstrument met fiscale voordelen dat eind 2023 meer dan 21 miljard euro aantrok, bewees dat burgers openstaan voor nieuwe opties, zolang ze zich maar veilig voelen. Het blijft echter een grote uitdaging om het publiek te stimuleren om over te stappen op meer volatiele activa, zoals aandelen.
Beleggingen en aandelen
Sinds 2020 zijn er verschillende strategieën voorgesteld om deze kloof te overbruggen. De eerste inspanningen waren gericht op het ondersteunen van door de pandemie getroffen kmo’s via beleggingsfondsen en fiscale stimulansen.
Na verloop van tijd verschoof de discussie naar een bredere hervorming van de beleggingsbelasting om het kopen van aandelen aantrekkelijker en minder ingewikkeld te maken dan het aanhouden van contanten.
Hervormingen
Deze suggesties vallen over het algemeen in vier categorieën uiteen. Ten eerste zijn er voorstellen voor directe belastingverlichtingen voor aandelenbeleggers, zoals het verlagen van dividendbelastingen, het afschaffen van vermogenswinstbelasting na een bepaalde periode of het verlagen van transactiekosten.
Sommigen pleiten er ten tweede voor om kapitaal naar start-ups en durfkapitaal te leiden via gespecialiseerde fondsen of door ’tax shelter’-modellen uit te breiden die oorspronkelijk in de filmindustrie werden gebruikt.
Ten derde stellen sommigen voor om instrumenten te creëren waarmee huishoudens strategische nationale projecten kunnen financieren, waaronder openbare infrastructuur, defensie en de transitie naar groene energie.
Tot slot is er het idee van een gediversifieerd nationaal beleggingsproduct dat is ontworpen om Belgische bedrijven te financieren en tegelijkertijd de EU-mededingingswetgeving te omzeilen.
Zweedse model
Veel economen en beleidsmakers stellen dat de belangrijkste belemmering niet alleen de kosten zijn, maar ook de enorme complexiteit van het huidige belastingstelsel. Dit standpunt ligt ten grondslag aan het recentste voorstel van minister van Financiën Jan Jambon, die een “beleggingsrekening” voorstelt naar het voorbeeld van het Zweedse systeem.
Dit model zou de afzonderlijke belastingheffing op dividenden en vermogenswinsten vervangen door één enkele jaarlijkse forfaitaire belasting op de totale portefeuillewaarde. Terwijl voorstanders geloven dat deze vereenvoudiging meer mensen naar de financiële markten zal trekken, maken critici zich zorgen over de gevolgen voor de staatsbegroting, de rechtvaardigheid van de herverdeling en de vraag of het daadwerkelijk langdurig vastgeroest spaargedrag zal veranderen. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
