Key takeaways

• Bijna 19 procent van de banen in de EU blijft kwetsbaar als gevolg van lage lonen, onzekere contracten of ontbrekende arbeidsrechten.
• De onzekerheid op de arbeidsmarkt is sinds 2016 gestaag afgenomen tot onder het niveau van vóór 2009.
• Opleiding en beroepservaring verlagen het risico op onzekere werkomstandigheden aanzienlijk.

Uit recente gegevens van Eurofound blijkt dat ongeveer 18,8 procent van de jobs in de Europese Unie als kwetsbaar wordt beschouwd. Het agentschap definieert deze status op basis van drie hoofdcriteria: onvoldoende inkomen, onzekere contractvoorwaarden of een gebrek aan arbeidsrechten.

Spanje kent met 29 procent het hoogste percentage van dergelijke jobs, gevolgd door landen als Portugal en Luxemburg met 25 procent en Italië met 24 procent. De laagste percentages werden daarentegen waargenomen in Hongarije, Malta en Bulgarije.

Trends in werkzekerheid

De ontwikkeling van de werkzekerheid heeft het afgelopen decennium een positieve wending genomen. Na de wereldwijde financiële crisis bereikte de kwetsbaarheid in 2014 een hoogtepunt van 23,8 procent als gevolg van een toename van gedwongen deeltijdbanen en tijdelijke functies. Sinds 2016 zijn deze cijfers echter gestaag gedaald, tot zelfs onder het niveau van vóór de crisis van 2009.

Regionale factoren die kwetsbaarheid beïnvloeden

De factoren die deze kwetsbaarheid veroorzaken, verschillen aanzienlijk per regio. In Midden- en Oost-Europa, evenals in Duitsland en Oostenrijk, zijn ontoereikende lonen de belangrijkste oorzaak. Daarentegen hebben mediterrane en Noordse landen meer te kampen met onzekerheid op de arbeidsmarkt. Ierland rapporteert het hoogste percentage onzekerheid, waarbij onvrijwillig tijdelijk werk 56 procent van de kwetsbare banen uitmaakt.

Opvallend is dat de hoge notering van Luxemburg het gevolg is van de berekening van het loon ten opzichte van het nationale mediaaninkomen.

Demografische risico’s

Bepaalde demografische groepen lopen een onevenredig groot risico op onzeker werk. Factoren zoals geslacht, leeftijd, migratiestatus, handicap en seksuele geaardheid dragen bij aan een grotere kwetsbaarheid, die vaak wordt verergerd door structurele discriminatie of gezinsverplichtingen.

Opleiding en beroepservaring fungeren als cruciale beschermingsfactoren; in Hongarije bijvoorbeeld is de kans dat afgestudeerden in kwetsbare posities terechtkomen veel kleiner dan bij mensen met een beperkte scholing. Evenzo vermindert elk extra jaar beroepservaring het risico op onzekerheid met één procent.

Impact van kwetsbaarheden

Hoewel het ervaren van één kwetsbaarheid niet noodzakelijkerwijs leidt tot een slecht beroepsleven, leidt het samenvallen van meerdere risicofactoren doorgaans tot nadelige gevolgen. Werknemers die met meerdere lagen van instabiliteit te maken hebben, kampen vaak met minder autonomie, onregelmatige beloning en minder opleidingsmogelijkheden.

Interessant genoeg vertonen deze personen vaker symptomen van depressie en angst, ook al geven ze aan minder directe stress te ervaren door hun daadwerkelijke taken op de werkplek.

Balans tussen flexibiliteit en bescherming

Terwijl de Europese Commissie de Quality Jobs Act evalueert, benadrukt Eurofound de noodzaak om een evenwicht te vinden tussen arbeidsflexibiliteit en de bescherming van arbeidsnormen. Het agentschap benadrukt dat regelgevingskaders alleen effectief zijn als er sprake is van krachtige handhaving door arbeidsinspecties.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!