Key takeaways

• Geopolitieke onrust en financiële instabiliteit dreigen het bbp van de eurozone blijvend te schaden. Zo luidt de waarschuwing van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM).
• Overmatige schuldenlast en begrotingstekorten ondermijnen de economische duurzaamheid op lange termijn.
• Strikte begrotingsdiscipline moet in de plaats komen van flexibele regels om marktinstabiliteit te voorkomen.

Het ESM heeft gewaarschuwd dat de economische basis van de eurozone onomkeerbaar beschadigd zou kunnen raken door een combinatie van geopolitieke onrust en financiële instabiliteit. Volgens een nieuw stabiliteitsrapport van het in Luxemburg gevestigde fonds zou een worstcasescenario – met een escalatie van het conflict in het Midden-Oosten in combinatie met een scherpe devaluatie van Amerikaanse aandelen en obligaties – een diepe recessie kunnen veroorzaken. Een dergelijke neergang zou kunnen leiden tot blijvende “schade“, met als gevolg een potentieel verlies van 2 procent van het jaarlijkse bbp tegen 2035 – een cijfer dat vergelijkbaar is met de totale economische output van Finland.

Een onzekere toekomst 

Hoewel de eurozone in het verleden grote verstoringen heeft doorstaan, zoals de financiële ineenstorting van 2008, de pandemie en de oorlog in Oekraïne, waarschuwt het ESM dat deze geschiedenis van veerkracht geen garantie is voor de toekomst.

De regio wordt momenteel gehinderd door hoge schulden, aanzienlijke begrotingstekorten en een noodzakelijke stijging van de militaire uitgaven. Die factoren, in combinatie met het risico van ongunstige renteverschillen en afnemende groei, zouden de houdbaarheid van de schuld op lange termijn kunnen ondermijnen.

Wereldwijde financiële volatiliteit

De waarschuwing sluit aan bij bredere zorgen van mondiale toezichthouders, waaronder de Raad voor Financiële Stabiliteit, over een mogelijke “dubbele klap“ waarbij marktturbulentie samenvalt met andere systeemcrises.

Factoren zoals recordhoge waarderingen van Amerikaanse activa, bedreigingen voor de autonomie van de Federal Reserve en escalerende internationale spanningen hebben bijgedragen aan een precair mondiaal financieel klimaat.

De noodzaak van begrotingsdiscipline

Rolf Strauch, hoofdeconoom bij het ESM, benadrukte dat Europa wordt geconfronteerd met een unieke reeks gelijktijdige hindernissen die harde politieke beslissingen vereisen.

Hij stelde dat lidstaten zich moeten committeren aan strengere begrotingsdiscipline om de integriteit van de EU-uitgavenregels te handhaven, die tekorten doorgaans beperken tot 3 procent en de schuld tot 60 procent van het bbp. Als dit niet gebeurt, zou dat ertoe kunnen leiden dat financiële markten de leencapaciteit van overheden beperken, waardoor de instabiliteit wordt aangewakkerd.

Versoepeling begrotingsregels 

Strauch uitte ook zijn bezorgdheid over de mogelijke marktperceptie van het besluit van de Europese Commissie om de begrotingsregels te versoepelen.

Hoewel die concessies bedoeld waren om landen te helpen bij het beheersen van defensie-uitgaven en energieschokken als gevolg van conflicten, kunnen ze door beleggers worden geïnterpreteerd als een systemische verzwakking van het financiële kader van de EU.

Veranderende economische kwetsbaarheden

Ten slotte constateerde het ESM een fundamentele verschuiving in de economische kwetsbaarheid in de afgelopen tien jaar. Terwijl overheidsbegrotingen in de jaren 2010 de belangrijkste bron van risico vormden, worden de gevaren van vandaag grotendeels bepaald door handelsopenheid en afhankelijkheid van geïmporteerde energie.

Die verschuiving maakt kleinere, handelsafhankelijke economieën bijzonder gevoelig voor externe schokken.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!

(ns)