Key takeaways

• De Europese Commissie vervangt vrijwillige “risicobeperking” door bindende wetgeving om de inkoop van essentiële componenten te diversifiëren.
• Die verschuiving wordt nu ingegeven door nationale veiligheidsoverwegingen om de strategische afhankelijkheid van Chinese import te verminderen.
• Naleving van de regelgeving maakt de kwetsbaarheid van de toeleveringsketen tot een wettelijke aansprakelijkheid voor Europese bedrijven.

De Europese Commissie werkt aan een wettelijk kader om bedrijven te verplichten hun inkoop van essentiële componenten te verbreden. Dit initiatief markeert een overgang van het eerdere beleid van “de-risking”, dat berustte op vrijwillige samenwerking, naar een stelsel van dwingende wettelijke vereisten. De maatregel komt er door toenemende bezorgdheid over de Chinese controle over strategische grondstoffen, een groeiend handelstekort en de mogelijkheid van exportverboden.

Van diplomatie naar nationale veiligheid

Jarenlang vermeed de Europese Unie de term “ontkoppeling” en gaf zij de voorkeur aan een diplomatieke benadering van risicobeheer. Hierin komt echter verandering, aangezien de economische banden met China steeds vaker worden bekeken vanuit het perspectief van nationale veiligheid en industriële kwetsbaarheid.

Uit recente beraadslagingen onder EU-leiders bleek de ernst van de situatie. Het dagelijkse tekort aan goederen ten opzichte van Peking bedraagt inmiddels ongeveer 1 miljard euro en Chinese beperkingen op zeldzame aardmetalen kunnen worden ingezet als strategisch pressiemiddel.

Verplichte naleving

Historisch gezien moedigde de EU bedrijven aan om risico’s in kaart te brengen en nieuwe partners te zoeken. Maar die vrijwillige aanpak bleek inefficiënt omdat Chinese leveranciers vaak lagere kosten en betere integratie bieden.

De voorgestelde wetgeving zou de veerkracht van de toeleveringsketen omzetten in een kwestie van naleving van regelgeving, vergelijkbaar met milieu- of financiële voorschriften. Bedrijven in vitale sectoren zouden gedwongen kunnen worden om aan te tonen dat ze niet overmatig afhankelijk zijn van één enkel land, mogelijk via verplichte veerkrachtplannen of strikte rapportage over inkoop.

Strategische afhankelijkheden

Hoewel de wet waarschijnlijk op een neutrale manier zal worden opgesteld, is China het primaire doelwit door zijn dominante positie in de verwerking van grondstoffen die essentieel zijn voor groene technologie, elektronica en defensie. Het risico is niet louter theoretisch. Bureaucratische vertragingen of exportbeperkingen in China kunnen Europese productielijnen onmiddellijk lamleggen.

Hoewel de Wet op kritieke grondstoffen doelstellingen voor interne capaciteit heeft vastgesteld, zal het jaren duren voordat die doelstellingen zijn bereikt, waardoor de huidige sectoren voor schone technologie en defensie kwetsbaar blijven.

Die verschuiving naar een assertiever handelsbeleid legt een verdeeldheid binnen de EU bloot. Frankrijk en Italië pleiten over het algemeen voor agressieve maatregelen tegen de Chinese industriële overcapaciteit, terwijl Duitsland op zijn hoede blijft voor mogelijke vergeldingsmaatregelen. Een diversificatiewet zou als compromis kunnen dienen en een krachtiger alternatief bieden voor retoriek.

Economische hindernissen

De implementatie brengt echter aanzienlijke hindernissen met zich mee. Het diversifiëren van toeleveringsketens is kostbaar, en alternatieve bronnen bestaan mogelijk nog niet of zijn onbetaalbaar.

Er wordt verwacht dat bedrijven zich zullen verzetten tegen vage voorschriften en zullen aandringen op duidelijke drempels en realistische deadlines. Bovendien bestaat het risico dat deze regelgeving het mondiale concurrentievermogen van Europese bedrijven ondermijnt als hun concurrenten niet aan soortgelijke beperkingen onderworpen zijn. (ev) (at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!