Key takeaways

• Russen gebruiken meerdere apparaten en VPN’s om strenge digitale beperkingen van de staat te omzeilen.
• Angst voor surveillance zorgt ervoor dat zelfs aanhangers van de regering hun apparatuur uitschakelen en hun activiteiten verbergen.
• Door de vele kritiek, springt het Kremlin recent weer iets soepeler om met de regelgeving rond internetbeperkingen.

Om de steeds strengere digitale beperkingen van Vladimir Poetin te omzeilen, hebben veel Russen ingewikkelde technische gewoontes aangenomen, zoals het afwisselen tussen meerdere smartphones en verschillende VPN’s.

Iemand bij The Japan Times genaamd Irina illustreert deze situatie. Ze gebruikt een VPN om toegang te krijgen tot geblokkeerde platforms zoals WhatsApp, maar schakelt deze uit wanneer ze binnenlandse diensten zoals Russian Railways gebruikt, die het gebruik van dergelijke tools verbieden. Om staatsbewaking te vermijden, gebruikt ze een apart apparaat voor de door de overheid goedgekeurde app MAX, wat een wijdverbreide wens weerspiegelt om door de staat gecontroleerde software te isoleren van persoonlijke communicatie.

Digitale soevereiniteit

Deze agressieve drang naar “digitale soevereiniteit” heeft geleid tot aanzienlijke verstoringen in de e-commerce, het vervoer en het bankwezen. Deze technische hindernissen, in combinatie met economische druk zoals inflatie en oorlogsmoeheid, zouden hebben bijgedragen aan een daling van de populariteit van president Poetin, die volgens gegevens van VTsIOM daalde van meer dan 75 procent in februari tot ongeveer 66 procent in april.

Hoewel het Kremlin stelt dat deze controles essentieel zijn tijdens de confrontatie met het Westen, waarschuwen sommige critici en techbedrijven dat door de staat gesteunde apps zoals MAX kunnen worden gebruikt om burgers te monitoren.

Sterke toename in het gebruik van VPN’s

De vraag naar VPN’s is enorm gestegen. Gegevens van Digital Budget geven aan dat het aantal downloads voor de vijf grootste diensten in maart veertien keer zo hoog was als in het voorgaande jaar. Sarkis Darbinyan, een activist die door Moskou als “buitenlandse agent” wordt bestempeld, merkt op dat dit niveau van gebruik ongekend is.

Ondanks het harde optreden steeg het gebruik van VPN’s volgens het Levada Center van 23 procent in 2022 naar 36 procent dit jaar. De regering is echter een “kat-en-muisspel” begonnen, waarbij honderden VPN-providers worden geblokkeerd en banken en winkeliers worden opgedragen de toegang te weigeren aan gebruikers met actieve VPN’s.

Angst voor surveillance onder de elite

De digitale beperkingen hebben zelfs aanhangers van de regering en ambtenaren getroffen. Bronnen suggereren dat sommige ambtenaren meerdere telefoons bij zich dragen en zelfs camera’s en microfoons fysiek verwijderen uit apparaten waarop overheidsapps draaien om FSB-surveillance te vermijden. Zelfs hooggeplaatste figuren, zoals gezant Kirill Dmitriev, gebruiken openlijk VPN’s om toegang te krijgen tot platforms zoals X. De verstoring bereikte een hoogtepunt in maart met een grootschalige storing in Moskou, die naar verluidt de inspanningen van de regerende partij om kiezers te organiseren, frustreerde.

Buiten de steden heeft de FSB periodiek mobiel internet in verschillende regio’s uitgeschakeld, onder het mom van het voorkomen van Oekraïense drones. Deze storingen hebben bezorgers gedwongen om gebruik te maken van wifi van derden en hebben geleid tot een piek in de verkoop van papieren kaarten. Terwijl sommige burgers zich eenvoudigweg hebben aangepast of de beperkte mogelijkheden hebben geaccepteerd, blijven anderen diep gefrustreerd.

Concessies van het Kremlin

Zich bewust van de irritatie onder de bevolking en het risico voor essentiële diensten, heeft Poetin de regering onlangs geadviseerd om niet te veel te leunen op verboden. Dit leidde tot het uitstellen van een plan om extra kosten in rekening te brengen voor hoog buitenlands dataverbruik. Ondanks deze kleine concessies blijven burgers zoals Irina sceptisch. Zij geloven dat deze “tijdelijke” beperkingen waarschijnlijk een vast onderdeel van het Russische leven zullen worden. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!