Key takeaways

• Ondanks wijdverbreide instabiliteit zijn vorig jaar recordaantallen vluchtelingen naar huis teruggekeerd.
• Gedwongen uitzettingen en verwoeste infrastructuur verhullen de werkelijke kosten van deze terugkeer.
• Langdurige vrede blijft de enige permanente oplossing voor wereldwijde ontheemding.

Uit recente gegevens van de UNHCR blijkt dat het aantal mensen dat naar hun thuisland terugkeerde vorig jaar een ongekende piek bereikte. Dit gaat over ongeveer 4,4 miljoen vluchtelingen en 10,3 miljoen binnenlandse ontheemden die terugkeerden. Dit betekent een stijging van vijftig procent ten opzichte van het voorgaande jaar. De Verenigde Naties bekijken deze statistieken echter met de nodige voorzichtigheid. De cijfers verhullen namelijk aanzienlijk menselijk leed en betekenen geen einde aan de wereldwijde ontheemdingscrisis. Dat meldt de NOS.

De realiteit van gedwongen terugkeer

Een overgrote meerderheid van deze terugkeerders, 92 procent, was afkomstig uit slechts zes landen: Oekraïne, Syrië, Soedan, Afghanistan, Myanmar en Congo. Het aantal terugkeerders is hoog. De omstandigheden zijn vaak grimmig. In veel gevallen was de terugkeer niet vrijwillig. Zo voerden Pakistan en Iran een strenger beleid in, waardoor duizenden Afghanen gedwongen werden de grens over te steken, en in Congo raakten mensen opnieuw ontheemd na de gedwongen sluiting van vluchtelingenkampen. Zelfs degenen die ervoor kozen terug te keren, kwamen vaak terecht in verwoeste omgevingen, met name in Soedan en Syrië, waar essentiële infrastructuur nog steeds vernietigd is en het geweld blijft oplaaien.

Naleving van het Vluchtelingenverdrag

In het licht van de 75e verjaardag van het Vluchtelingenverdrag heeft VN-Hoge Commissaris Barham Salih landen opgeroepen de kernbeginselen ervan na te leven. Hij beklemtoonde met name de niet-onderhandelbare regel dat niemand mag worden uitgezet naar een locatie waar zijn of haar veiligheid in gevaar is.

Uit de huidige statistieken blijkt een licht dalende trend in wereldwijde ontheemding. Eind 2025 waren er 41,6 miljoen vluchtelingen en 68,7 miljoen binnenlandse ontheemden. Deze cijfers liggen 3 en 7 procent lager dan die van eind 2024. Ondanks deze lichte daling blijven de totale aantallen verbluffend hoog in vergelijking met 2016, toen er 22,5 miljoen vluchtelingen en 39 miljoen ontheemden waren.

Onevenredige opvanglasten

De last van de opvang van deze bevolkingsgroepen rust onevenredig zwaar op armere buurlanden, die tweederde van alle vluchtelingen huisvesten. Colombia en Duitsland lopen voorop met respectievelijk 2,9 miljoen en 2,7 miljoen mensen, gevolgd door landen als Turkije, Oeganda, Iran, Tsjaad en Pakistan. Ondertussen herbergt Soedan het grootste aantal binnenlandse ontheemden, in totaal 9,1 miljoen.

Salih wijst op een stagnerende realiteit voor velen. 70 procent van de vluchtelingen is al vijf jaar of langer ontheemd. Hij stelt dat noodhulp ontoereikend is en pleit voor langetermijnoplossingen, zoals betere onderwijskansen, van vitaal belang aangezien 39 procent van de vluchtelingen kinderen zijn, en wegen naar economische onafhankelijkheid. Uiteindelijk beklemtoont hij dat de enige manier om deze massale migraties te voorkomen, een wereldwijd streven naar vrede is. De huidige geopolitieke spanningen, met name de Amerikaanse en Israëlische acties in het Midden-Oosten, wijzen op sombere vooruitzichten. Hierbij zijn al miljoenen extra mensen ontheemd geraakt in Libanon en Iran.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!