Key takeaways

• Vijf EU-landen stellen voor om het stemrecht van nieuwe lidstaten op het gebied van veiligheid en begrotingskwesties te beperken.
• Strenge vrijwaringsclausules zouden democratische achteruitgang in toetredende landen bestraffen.
• Dat kader heeft tot doel te voorkomen dat de uitbreiding de besluitvorming binnen de EU lamlegt.

Een groep van vijf EU-landen – België, Frankrijk, Duitsland, Luxemburg en Nederland – heeft een nieuw kader voorgesteld voor de uitbreiding van de Unie. Volgens een document dat in handen is gekomen van Euractiv, stellen deze landen voor dat nieuwe lidstaten tijdelijk worden uitgesloten van stemming over zaken die betrekking hebben op buitenlands beleid, veiligheid en de begroting.

Een nieuwe benadering van uitbreiding

Dit initiatief komt op het moment dat de Europese Unie haar uitbreidingsproces nieuw leven wil inblazen, aangezien er sinds de toetreding van Kroatië in 2013 geen nieuwe leden meer zijn bijgekomen. Door een “overgangsfase” in te voeren, hopen de voorstellende landen de politieke wrijving rond uitbreiding te verminderen, aangezien alle 27 huidige lidstaten elke nieuwe toetreding moeten goedkeuren en sommige landen mogelijk een nationaal referendum moeten houden.

Hoewel dat gevolgen zou kunnen hebben voor kandidaat-lidstaten als Moldavië, Oekraïne, Albanië en Montenegro, heeft de Albanese premier Edi Rama aangegeven dat zijn land bereid zou kunnen zijn af te zien van vetorechten bij toetreding.

Operationele capaciteit waarborgen

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen benadrukte dat uitbreiding de kracht van de EU moet versterken in plaats van de operationele capaciteit te verminderen.

Hij stelde dat het essentieel is om de structuur van een grotere unie te definiëren om ervoor te zorgen dat groei het besluitvormingsvermogen van het blok niet verlamt.

Versterking van de democratische waarborgen

Naast stembeperkingen bevat het voorstel een robuustere “vrijwaringsclausule”. Die zou de EU in staat stellen beschermende maatregelen te nemen als een nieuw lid achteruitgaat op gebieden zoals persvrijheid, de rechtsstaat of democratisch bestuur.

Het document stelt ook voor mechanismen in te voeren om gedrag te bestraffen dat in strijd is met het beginsel van “oprechte samenwerking”, waarschijnlijk een knipoog naar eerdere vertragingen die Hongarije veroorzaakte met betrekking tot steun aan Oekraïne.

Het aanpakken van mislukkingen uit het verleden

Steven Blockmans van het Centre for European Policy Studies merkte op dat het juridisch bindend maken van non-regressieclausules het belangrijkste aspect van het plan is. Hij suggereerde dat de Benelux-landen de huidige toetredingsonderhandelingen met Montenegro aangrijpen om tekortkomingen in de manier waarop de EU de lidmaatschapscriteria handhaaft te verhelpen, daarbij verwijzend naar eerdere mislukkingen met Roemenië, Bulgarije en Slowakije.

Die suggesties maken deel uit van een bredere verschuiving in het uitbreidingsdebat, waaronder afzonderlijke Duitse en Franse ideeën voor de integratie van Oekraïne en de Westelijke Balkan.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!