Key takeaways
- De geplande aankoop van F-35A-gevechtsvliegtuigen door Zwitserland kampt met stijgende kosten en mogelijke vertragingen.
- Zwitserland gaat daarom opnieuw onderhandelingen over het aantal vliegtuigen.
- De oorspronkelijke overeenkomst met een vaste prijs kan worden gewijzigd, wat het aanbestedingsproces bemoeilijkt en de complexiteit van internationale wapenovereenkomsten benadrukt.
De geplande aankoop van F-35A-gevechtsvliegtuigen door Zwitserland wordt geconfronteerd met toenemende uitdagingen. De kosten van het programma zijn aanzienlijk gestegen, wat mogelijk leidt tot een vermindering van het aantal aangeschafte vliegtuigen van 36 naar 30. Deze stijging van de uitgaven was voor de Zwitserse Bondsraad aanleiding om in maart 2026 een extra bedrag van 394 miljoen CHF (430 miljoen euro) aan te vragen, bovenop het oorspronkelijke budget van 6,04 miljard CHF (6,6 miljard euro).
Onderhandelingen
Het definitieve aantal vliegtuigen hangt af van de lopende onderhandelingen met Amerikaanse functionarissen, Lockheed Martin en Pratt & Whitney. Deze besprekingen zijn gericht op de programmakosten en mogelijke vertragingen bij de implementatie van de capaciteiten. Als gevolg hiervan zal het definitieve aantal vliegtuigen mogelijk pas in het tweede kwartaal van 2027 worden vastgesteld.
Deze situatie doet zich voor ondanks de eerdere keuze van Zwitserland voor de F-35A als toekomstig gevechtsvliegtuig, hoewel critici aanvoerden dat de geavanceerde capaciteiten ervan de primaire behoefte van het land aan luchtpolitie overschreden. De oorspronkelijke contractprijs was vastgesteld binnen een uitgavenlimiet die in 2020 via een referendum was goedgekeurd en sloot de geschatte exploitatiekosten van 9,4 miljard CHF (10,3 miljard euro) over 30 jaar uit.
Kosten
Uit gesprekken met Amerikaanse functionarissen in 2025 bleek echter dat de kosten voor de 36 vliegtuigen mogelijk met maximaal 1,3 miljard CHF zouden stijgen. Dit was in tegenspraak met de eerdere bewering van Zwitserland dat de overeengekomen prijs vastlag en via specifieke contractuele mechanismen tegen inflatie was beschermd. De VS verduidelijkten dat prijzen in het kader van de Foreign Military Sales schattingen zijn en aan verandering onderhevig zijn, wat de aankoop nog complexer maakt.
Ondanks stijgende kosten en zorgen over de langetermijnbetrokkenheid van de VS bij de Europese veiligheid, blijft de Zwitserse regering vasthouden aan de aankoop van de F-35A. Politische tegenstanders probeerden de aankoop via een volksinitiatief tegen te houden, maar dit voorstel werd ingetrokken nadat de productiecontracten waren ondertekend.
Financiële gevolgen van annulering
Zwitserland zou de aankoop van de F-35A nog steeds kunnen annuleren voordat de leveringen in 2027 beginnen, maar een dergelijk besluit zou aanzienlijke financiële sancties met zich meebrengen. Deze omvatten kosten voor contractbeëindiging en de geschatte 1 miljard CHF die tegen het einde van 2025 al aan het programma is uitgegeven.
De onzekerheid rond de aankoop van de F-35A strekt zich uit tot de geplande aankoop van Patriot-raketsystemen door Zwitserland. Vertragingen in de productie als gevolg van intensief operationeel gebruik in Oekraïne en het Midden-Oosten hebben de leveringsschema’s beïnvloed, waardoor de Zwitserse autoriteiten alternatieve opties overwegen, waaronder het volledig annuleren van de aankoop.
Internationale samenwerking
Ondanks deze uitdagingen legt Zwitserland steeds meer nadruk op internationale samenwerking op het gebied van luchtpolitie en luchtverdediging. Bestaande overeenkomsten met buurlanden vergemakkelijken grensoverschrijdende samenwerking, terwijl partnerschappen met Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Amerikaanse luchtmacht activiteiten op het gebied van aardobservatie en pilotenopleidingsprogramma’s ondersteunen.
Bovendien heeft Zwitserland zich in oktober 2024 aangesloten bij het European Sky Shield Initiative, een door Duitsland geleid project dat gericht is op het verbeteren van de interoperabiliteit van grondgebonden luchtverdedigingssystemen. Het land heeft een opschortingsclausule in de overeenkomst opgenomen om naleving van de neutraliteitswetten te waarborgen, terwijl de mogelijkheid voor internationale defensiesamenwerking in geval van een gewapende aanval behouden blijft.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
