Key takeaways

• De oorlog met Iran veroorzaakt ernstige verstoringen op de wereldwijde energiemarkten, met onevenredig grote gevolgen voor Aziatische landen die afhankelijk zijn van olie- en gasimporten uit het Midden-Oosten.
• Het conflict legt de kwetsbaarheid van de internationale orde bloot en ondermijnt de geloofwaardigheid van de VS als garant voor veiligheid in Azië.
• Naast energieonzekerheid bedreigt de crisis de investeringsvooruitzichten op lange termijn en verergert ze de geopolitieke spanningen in de regio.

De oorlog met Iran en de daaruit voortvloeiende crisis in de Straat van Hormuz hebben ingrijpende geopolitieke en economische gevolgen die decennia kunnen duren. Aziatische landen worden onevenredig zwaar getroffen en worden geconfronteerd met aanzienlijke kosten op het gebied van energiezekerheid, financiële stabiliteit en algemeen welzijn als gevolg van een conflict dat zij niet hebben uitgelokt.

Het ineenstorten van de orde

De crisis legt de beperkingen bloot van de op regels gebaseerde internationale orde bij het beteugelen van de onvoorspelbare acties van grootmachten. Van het opleggen van ongerechtvaardigde tarieven tot het voeren van oorlog zonder rekening te houden met bondgenoten: dit ineenstorten van de orde heeft onzekerheid en instabiliteit veroorzaakt.

Aziatische staten worstelen nu met groeiende twijfels over de betrouwbaarheid van de economische en veiligheidsgaranties van de VS. De interventie van de VS en Israël in Iran heeft de wereldwijde energievoorzieningsketens ernstig verstoord, wat deze zorgen nog verder aanwakkert. De Straat van Hormuz is een cruciale slagader voor de wereldwijde energiehandel, met ongeveer 80 procent van de ruwe olie en olieproducten, en 90 procent van het vloeibaar aardgas (lng), bestemd voor Aziatische markten.

Energiekwetsbaarheid in Oost- en Zuid-Azië

Oost- en Zuid-Azië dragen de zwaarste last van deze overmatige afhankelijkheid van energie-importen uit het Midden-Oosten. Japan en Zuid-Korea bijvoorbeeld dekken een aanzienlijk deel van hun energiebehoefte met fossiele brandstoffen, waarvan onder normale omstandigheden een aanzienlijk percentage via de Straat wordt vervoerd. Terwijl Oost-Azië te maken heeft met torenhoge energieprijzen, wordt Zuid-Azië geconfronteerd met een dubbele crisis van tekorten en ontoereikende opslagcapaciteit.

Pakistan en Bangladesh zijn bijzonder kwetsbaar, omdat zij voor hun lng-import sterk afhankelijk zijn van Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. De energiecrisis is het meest acuut waar de afhankelijkheid het grootst is, wat de noodzaak van diversificatie en strategische reserves onderstreept.

Meer dan alleen energie

De gevolgen reiken verder dan energiezekerheid. De aandelenmarkten in Oost- en Zuid-Azië hebben scherpe dalingen gekend. De bezorgdheid van beleggers over de groeivooruitzichten en de inflatie heeft de aandelenkoersen in de hele regio omlaag gedreven. Vooraanstaande investeringsbanken voorspellen dat een langdurige sluiting van de Straat de olieprijzen zou kunnen doen stijgen tot 150-200 dollar per vat, wat mogelijk een wereldwijde recessie zou kunnen veroorzaken.

Naarmate de vraag naar de Amerikaanse dollar toeneemt en beleggers op zoek gaan naar veilige havens, verzwakken Aziatische valuta’s ten opzichte van de greenback. Dat fenomeen is vooral duidelijk in India, Indonesië en de Filipijnen, waar valuta’s tot recorddieptepunten zijn gedaald. De kosten van in dollar luidende olietransporten stijgen, wat de inspanningen van Aziatische centrale banken om hun economieën te stabiliseren ondermijnt, temidden van een agressief monetair beleid van de Amerikaanse Federal Reserve en een sterkere dollar. Bijgevolg zullen de rentetarieven in Azië waarschijnlijk hoog blijven of verder stijgen.

Zorgen over langetermijninvesteringen

Het conflict roept ook vragen op over de vooruitzichten voor langetermijninvesteringen. Staatsinvesteringsfondsen uit de Golf, die van oudsher fors in Azië hebben geïnvesteerd, kunnen te maken krijgen met dalende inkomsten als gevolg van verstoringen in hun energie-export. Dat zou kunnen leiden tot terugtrekkingen uit Aziatische markten om de binnenlandse economieën te stabiliseren, wat mogelijk de groei in strategische sectoren zoals AI, petrochemie en hernieuwbare energie zou vertragen.

Naast de onmiddellijke economische gevolgen heeft de oorlog de bestaande geopolitieke spanningen verergerd. De herverdeling van Amerikaanse militaire middelen van Azië naar het Midden-Oosten heeft bij bondgenoten zorgen aangewakkerd over de inzet van Washington voor de regionale veiligheid. Die verschuiving in prioriteiten onderstreept de perceptie dat de VS voorrang zullen geven aan hun belangen elders, zelfs ten koste van hun veiligheidsverplichtingen in Azië.

Mogelijke scenario’s voor Azië

Voor de toekomst tekenen zich drie mogelijke scenario’s af voor Azië: een langdurige Amerikaanse zeeblokkade tegen Iran die leidt tot een gespannen status quo; hernieuwde luchtaanvallen op Iraanse doelen om de impasse te doorbreken; of een onderhandelde regeling in Pakistan die resulteert in een hervatting van de energiestroom door de Straat.

Elk scenario brengt specifieke risico’s en voordelen voor de regio met zich mee, wat de noodzaak onderstreept van regionale samenwerking en maatregelen ter versterking van de veerkracht om de langetermijngevolgen van de Hormuz-crisis te verzachten. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!