Key takeaways

• De Europese Commissie is van plan vertegenwoordigers van de Taliban uit te nodigen in Brussel om te praten over de terugkeer van Afghaanse staatsburgers zonder wettelijk verblijfsrecht in de EU.
• België speelt een sleutelrol bij het faciliteren van deze gevoelige besprekingen, waarbij het de nadruk legt op het naleven van mensenrechten gedurende het hele proces.
• Ondanks controverse en interne verdeeldheid dringen verschillende EU-landen aan op een gecoördineerd terugkeermechanisme voor Afghanen door de toenemende druk op de asielstelsels.

De Europese Commissie treft voorbereidingen om vertegenwoordigers van de Taliban uit te nodigen in Brussel voor besprekingen gericht op het faciliteren van de terugkeer van Afghaanse onderdanen die geen wettelijk verblijfsrecht hebben binnen de EU. Bij dit initiatief, dat als zeer gevoelig wordt beschouwd, is België actief betrokken. Dat meldt Belga.

Praktische samenwerking

De gesprekken zijn gericht op het opzetten van praktische samenwerkingsmechanismen, waaronder het identificeren van personen die voor terugkeer in aanmerking komen en het verstrekken van de benodigde reisdocumenten. Er wordt voor de zomer een vervolgbijeenkomst in Brussel verwacht, voortbouwend op een voorbereidend technisch bezoek aan Kabul in januari, waarbij Europese vertegenwoordigers en de Belgische Dienst voor Vreemdelingenzaken betrokken waren.

België heeft, samen met 19 andere EU-lidstaten, waaronder Duitsland, Oostenrijk en Nederland, er bij de Commissie op aangedrongen om tegen eind 2026 concrete maatregelen te nemen die zowel vrijwillige als gedwongen terugkeer stroomlijnen, met name gericht op personen die veroordeeld zijn voor misdrijven.

Mensenrechten

De Belgische minister van Asiel en Migratie, Anneleen Van Bossuyt, bevestigde dat België op Europees niveau actief blijft meewerken aan de aanpak van deze kwestie. Ze benadrukte dat elke aanpak strikt moet voldoen aan de mensenrechtenverplichtingen en verklaarde dat terugkeer waar mogelijk moet plaatsvinden, maar alleen na een grondige beoordeling op grond van artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat foltering en onmenselijke behandeling verbiedt.

Van Bossuyt beschouwt de geplande bijeenkomst in Brussel als een cruciale stap op weg naar een gezamenlijke Europese oplossing voor het beheer van de terugkeer van Afghanen, maar verduidelijkt dat deze betrokkenheid geen erkenning van het Taliban-regime inhoudt.

Verdeeldheid binnen de regering

De kwestie heeft echter verdeeldheid binnen de Belgische regering aan het licht gebracht. Hoewel België zelf geen uitnodigingen zal versturen naar vertegenwoordigers van de Taliban, kan zijn positie als gastland van EU-instellingen het verplichten om visa af te geven als de uitnodiging afkomstig is van de Europese Commissie.

Het vooruitzicht van contacten met de Taliban blijft zeer omstreden vanwege de gedocumenteerde schendingen van de mensenrechten door het regime, waaronder beperkingen die worden opgelegd aan vrouwen en meisjes en de onderdrukking van afwijkende meningen. Critici waarschuwen dat zelfs technische contacten het risico met zich meebrengen dat de Taliban onbedoeld legitimiteit wordt verleend.

Politieke oppositie

Oppositiepartijen hebben hun sterke afkeuring uitgesproken. Groen-parlementslid Matti Vandemaele stelde dat een dergelijke samenwerking het Taliban-regime “normaliseert en legitimeert”, terwijl Francesca Van Belleghem van Vlaams Belang wat zij beschouwde als “georganiseerde hypocrisie” binnen de regering veroordeelde.

Ondanks de controverse pleiten een aantal EU-landen voor een gecoördineerd terugkeermechanisme, ingegeven door de aanhoudende druk op de asielstelsels. Afghanen vormden vorig jaar in verschillende lidstaten een van de grootste groepen asielzoekers, en sommige landen zijn alweer begonnen met het uitzetten van veroordeelde Afghanen. Voorlopig blijven de discussies op Europees niveau gaande, waarbij België een coördinerende rol op zich neemt terwijl dit complexe dossier zich verder ontwikkelt.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!