Key takeaways

• De nederlaag van Giorgia Meloni bij het referendum over de justitiële hervorming legt haar kwetsbaarheid bloot en wekt hoop op een verenigde oppositie.
• Om Meloni te verslaan, moet de versnipperde Italiaanse oppositie zich verenigen achter één leider en een overtuigend gezamenlijk programma ontwikkelen.
• Terwijl de oppositie de overwinning op Meloni viert, moet zij interne verschillen overbruggen en een breed aansprekende kandidaat kiezen.

De recente nederlaag van premier Giorgia Meloni in een referendum over justitiële hervormingen heeft schokgolven door de Italiaanse politiek gestuurd, waardoor een potentiële kwetsbaarheid van de rechtse leider aan het licht is gekomen en hoop is gewekt op een verenigde oppositie. Dat schrijft Politico in een analyse.

Groeiende ontevredenheid

Hoewel Meloni’s bewind sinds 2022 onbetwist leek vanwege een verdeelde oppositie, wijzen de hoge opkomst en de sterke afwijzing van haar voorgestelde hervormingen, met name onder jongere kiezers, op een groeiende ontevredenheid over haar regering. Dit biedt een kans voor haar belangrijkste uitdagers: de centrumlinkse Democratische Partij onder leiding van Elly Schlein en de populistische Vijfsterrenbeweging van Giuseppe Conte.

Schlein heeft het moment aangegrepen en noemde de uitslag van het referendum een “overwinning voor het volk”. Ze zei dat er op dit momentum moet worden voortgebouwd om de nationalistische rechtervleugel te verslaan. Om deze overwinning echter om te zetten in electoraal succes bij de komende algemene verkiezingen (waarschijnlijk volgend jaar) is een verenigd front van de oppositie nodig, wat een aanzienlijke uitdaging blijft.

Behoefte aan eenheid

Recente peilingen geven aan dat de steun voor de grote politieke partijen in Italië relatief stabiel is gebleven, met Meloni’s Broeders van Italië aan kop met 29 procent, gevolgd door de Democratische Partij met 22 procent en de Vijfsterrenbeweging met 12 procent. Om Meloni en haar rechtse bondgenoten te verslaan, moet de oppositie effectief samenwerken.

Dit besef leidt tot oproepen tot voorverkiezingen binnen de oppositie om een verbindende leider te kiezen en een gezamenlijk programma te ontwikkelen. Zowel Conte als Schlein hebben hun steun voor deze aanpak uitgesproken. Hoewel Conte terughoudend blijft over zijn eigen kandidatuur, heeft hij Schlein aangemoedigd om mee te doen, wat duidt op een mogelijke strijd tussen de twee leidende figuren.

Voorbij de oppositie

De referendumcampagne vormde een duidelijk verzamelpunt voor de oppositie en verenigde hen tegen wat zij zagen als een aanval van Meloni op onafhankelijke staatsinstellingen. De vieringen na de uitslag toonden een zeldzaam beeld van eenheid onder oppositieleiders en activisten, maar er blijven diepere verdeeldheden bestaan over belangrijke beleidskwesties zoals militaire uitgaven en steun aan Oekraïne.

Schlein stelt dat de oppositie verder moet gaan dan alleen maar tegen Meloni te zijn en een concrete visie voor de toekomst moet presenteren, met voorstellen voor beleid zoals een minimumloon, kortere werktijden en gedeeld ouderschapsverlof. Ze wijst op recente regionale successen als bewijs dat samenwerking kan leiden tot verkiezingsoverwinningen.

Nicola Fratoianni, leider van de Italiaanse linkse partij, erkent deze succesvolle allianties sinds de laatste algemene verkiezingen en benadrukt punten van overeenstemming tussen oppositiepartijen, waaronder een minimumloon, hervorming van de gezondheidszorg, milieubeleid en verzet tegen hogere militaire uitgaven. Hij stelt dat de uitslag van het referendum zowel een kans als een verantwoordelijkheid voor de oppositie creëert om een levensvatbaar alternatief voor de regering van Meloni te bieden.

Uitdagingen blijven bestaan

Hij erkent echter ook de aanhoudende uitdagingen rond de oorlog in Oekraïne en militaire steun aan Kiev, kwesties die het oppositiekamp blijven verdelen. De selectie van één enkele kandidaat om Meloni uit te dagen zal een andere hindernis vormen.

Hoewel Schlein de grootste oppositiepartij leidt en zichzelf positioneert als de natuurlijke vaandeldrager van een brede progressieve alliantie, kunnen haar opvoeding buiten Italië en haar vermeende elitaire achtergrond haar aantrekkingskracht bij sommige kiezers beperken. Conte, met zijn sterke persoonlijke bekendheid en staat van dienst in de regering, blijft een potentiële kanshebber. Geen van beide kandidaten heeft echter aangetoond in staat te zijn de oppositie volledig achter zich te verenigen.

Beperkingen referendum

Analisten waarschuwen dat de uitslag van het referendum mogelijk geen accurate weergave is van de kracht van de oppositie. Hoewel 53 procent tegen het voorstel van Meloni stemde, bestond deze groep uit mensen met uiteenlopende motieven en loyaliteiten, waarbij sommige kiezers de ‘nee’-campagne steunden zonder zich noodzakelijkerwijs aan te sluiten bij centrumlinks.

De timing van de volgende algemene verkiezingen zou cruciaal kunnen zijn. Analisten zeggen dat Meloni mogelijk vervroegde verkiezingen zal uitschrijven voordat de economische omstandigheden verslechteren, waardoor ze de nog steeds versnipperde oppositie mogelijk overrompelt. De oppositieleiders blijven echter vertrouwen hebben in hun vermogen om Meloni en haar bondgenoten het hoofd te bieden, ongeacht wanneer de verkiezingen worden gehouden. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!