Key takeaways

• Door de grote afhankelijkheid van Japan van olie-importen uit het Midden-Oosten is de Japanse economie kwetsbaar voor het escalerende conflict tussen de VS en Iran.
• De tegenstrijdige boodschappen van de Amerikaanse president over Japanse militaire betrokkenheid in de Golf zorgen voor onzekerheid bij de beleidsmakers in Tokio.
• Ondanks zijn pacifistische grondwet zou Japan indirecte steun aan de VS kunnen bieden, zoals logistieke hulp of financiële investeringen in alternatieve energiebronnen.

De ontmoeting tussen de Japanse premier Sanae Takaichi en de Amerikaanse president Donald Trump, bedoeld als symbool van eenheid, is uitgegroeid tot een kritiek moment voor de veiligheidspositie van Japan. Hoewel de twee leiders wilden voortbouwen op het momentum van Trumps recente bezoek aan Tokio, waarbij ze wezen op de kracht van de Amerikaans-Japanse alliantie, heeft het escalerende conflict tussen de VS en Iran de kwetsbaarheid van Japan blootgelegd vanwege zijn grote afhankelijkheid van olie-importen uit het Midden-Oosten. CNN analyseert de huidige positie van Japan.

Economische kwetsbaarheid

De onrust in de Golfregio, in de Straat van Hormuz, een cruciale route voor het wereldwijde olietransport, heeft directe gevolgen voor de Japanse economie. De brandstofprijzen zijn sterk gestegen, wat zorgen baart over bredere inflatoire druk. Hoewel Japan strategische oliereserves aanhoudt, is het al begonnen deze aan te spreken om de bevoorrading en het publieke sentiment te stabiliseren.

Wat de druk nog vergroot, is dat Trump de bondgenoten van de VS, waaronder Japan, heeft opgeroepen om oorlogsschepen in te zetten voor het begeleiden van schepen door de Straat van Hormuz, waar regelmatig Iraanse aanvallen plaatsvinden. De boodschap van Trump is echter inconsistent en schommelt tussen oproepen tot samenwerking en suggesties dat bondgenoten de last zelfstandig moeten dragen. Deze dubbelzinnigheid heeft voor onzekerheid gezorgd in Tokio, waar ambtenaren worstelen met het voorspellen van Trumps volgende stap.

Pacifisme vs veiligheidsbehoeften

Japan staat voor een complex dilemma. De pacifistische naoorlogse grondwet beperkt het gebruik van geweld, waardoor betekenisvolle militaire betrokkenheid bij een door de VS geleid conflict een enorme uitdaging vormt. Parlementaire goedkeuring en publieke steun zouden cruciaal zijn, maar onzeker. Het simpelweg aanhalen van wettelijke beperkingen zal Trump wellicht niet sussen, die de situatie waarschijnlijk zal framen als een binaire keuze – “met ons of tegen ons”.

Takaichi erkent de ernst van de veiligheidssituatie van Japan, met de assertieve militaire houding van China, het voortschrijdende raketprogramma van Noord-Korea en de aanhoudende regionale druk van Rusland. De Amerikaanse veiligheidsparaplu blijft essentieel. Er is echter weinig publieke animo om verwikkeld te raken in een conflict in het Midden-Oosten, vooral niet in een conflict dat Japanse bezittingen en burgers zou kunnen blootstellen aan vergeldingsacties.

Beperkte betrokkenheid

Japan heeft van oudsher stabiele betrekkingen onderhouden met Iran, voornamelijk ingegeven door zijn energiebehoeften. Het bezoek van voormalig premier Shinzo Abe aan Teheran in 2019 illustreerde de unieke relatie van Japan met een tegenstander van de VS.

Hoewel directe militaire betrokkenheid onwaarschijnlijk is, kan Japan logistieke of financiële steun bieden. Dit zou inlichtingen- en surveillanceoperaties kunnen omvatten, vergelijkbaar met de inzet in 2020 nabij de Straat van Hormuz. Verwacht wordt dat Japan nieuwe investeringen zal aankondigen als onderdeel van de bestaande overeenkomst van 550 miljard dollar (ongeveer 476 miljard euro) met de VS, gericht op kernenergie, vloeibaar aardgas en mogelijk de productie van ruwe olie in Alaska, wat cruciaal is voor de VS tijdens het conflict met Iran.

Samenwerking raketafweer

Toetreding tot het “Golden Dome”-raketafweerinitiatief en mogelijk hulp bij de productie van raketten behoren ook tot de mogelijkheden. De recente export van Patriot-raketten door Japan naar de VS, waarmee een langdurig verbod op de export van dodelijke wapens werd doorbroken, toont aan dat het land bereid is zich aan te passen. Deze verschuiving heeft een binnenlands debat aangewakkerd over het naoorlogse pacifisme van Japan, waarbij de moeilijke keuzes worden geïllustreerd waarmee het land wordt geconfronteerd terwijl het zich een weg baant door een veranderend veiligheidslandschap en ernaar streeft zijn cruciale alliantie met de VS te behouden. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!