De oorlog in Iran jaagt de energieprijzen de hoogte in. De hogere inflatie die daaruit voortvloeit heeft het Federaal Planbureau aangezet om de inflatieprognoses aan te passen. De spilindex zal naar verwachting in juli al worden overschreden. Dat is vier maanden vroeger dan bij de vorige prognose.
Key takeaways
- Het conflict in het Midden-Oosten, met stilvallend scheepsverkeer in de Straat van Hormuz, doet olie- en gasprijzen sterk stijgen.
- Door die hogere energieprijzen heeft het Federaal Planbureau zijn inflatieprognose voor dit jaar verhoogd van 1,9 naar 2,6 procent.
- Het Planbureau verwacht dat de spilindex al in juli wordt overschreden, vier maanden vroeger dan eerder voorspeld.
Context: Het militaire conflict in het Midden-Oosten geeft de gas-, en olieprijzen een boost. Dat komt voornamelijk omdat het scheepsverkeer in de straat van Hormuz stilligt.
- Ongeveer 20 procent van alle ruwe olie – goed voor 20 miljoen vaten per dag – passeert langs de Straat van Hormuz. Ook voor vloeibaar gemaakt aardgas (lng) is dat zowat een vijfde van de wereldconsumptie.
- De prijs van een vat Brent-olie schommelt momenteel rond 90 dollar. Voor de raketaanvallen van Israël en de Verenigde Staten was dat net geen 70 dollar per vat.
- Op de Nederlandse groothandelsmarkt kost een megawattuur gas 48 euro. Hoewel de prijs gezakt is tegenover de start van de week (ruim 56 euro per megawattuur), ligt die nog zo’n 16 euro hoger dan voor de start van de oorlog.
Hogere inflatieprognose
In het nieuws: Als de energieprijzen hoge toppen blijven scheren zal zich dat vertalen naar een heropflakkering van de inflatie. Het Federaal Planbureau heeft alvast de inflatieprognoses bijgesteld.
- Het Planbureau verwacht onder meer dat de energieprijzen dit jaar op een hoger niveau zullen blijven, met een olieprijs van gemiddeld 80 dollar per vat en gasprijs van gemiddeld 45 euro per megawattuur. Die zullen volgens de huidige prognoses in 2027 dalen tot 71 dollar per vat olie en 36 euro per megawattuur gas.
- De hogere gasprijzen jagen ook de kostprijs van elektriciteit de hoogte in. Dat komt omdat elektriciteit vaak wordt opgewekt met behulp van aardgas. Het Federaal Planbureau gaat uit van een gemiddeld elektriciteitsprijs van 98 euro per megawattuur voor 2026 en 86 euro per megawattuur voor 2027.
- Door de oplopende energieprijzen wordt nu verwacht dat de inflatie in ons land dit jaar zal uitkomen op 2,6 procent, tegenover 1,9 procent bij de voorgaande prognose.
Overschrijding spilindex
Zoom in: Doordat de inflatie aan kracht wint, verwacht het Federaal Planbureau dat de spilindex in juli al wordt overschreden. Dat is vier maanden vroeger dan verwacht.
- Daardoor zouden de sociale uitkeringen en de lonen van het overheidspersoneel in oktober met 2 procent stijgen.
- In de privésector is de loonindexering afhankelijk van het paritair comité waaronder je valt. In tegenstelling tot de overheidssector worden de lonen (doorgaans) niet aangepast aan de stijgende levensduurte zodra de spilindex wordt overschreden.
- Bedienden (PC200) krijgen bijvoorbeeld bij de start van het jaar een loonindexering. Zij worden dan gecompenseerd voor de stijgende levensduurte van het voorbije jaar.
Centenindex
Maar: Zodra de spilindex wordt overschreden zal de centenindex in werking treden.
- Dat betekent dat de automatischef indexering in 2026 en 2028 wordt geplafonneerd. Ze geldt alleen op lonen tot 4.000 euro bruto per maand en op sociale uitkeringen tot 2.000 euro bruto per maand. Wie daarboven zit, krijgt de indexering alleen op het deel tot dat plafond.
- Voor wie deeltijds werkt, zal het plafondbedrag voor de centenindex ‘pro rata’ berekend worden. Stel dat je halftijds werkt, dan ligt de grens op 2.000 euro bruto. Werk je vier dagen op vijf, dan telt de ‘centenindex’ vanaf 3.200 euro bruto.
Wil je op de hoogte blijven van alles wat er zich afspeelt in de financiële wereld? Via deze link kan je je inschrijven op de dagelijkse nieuwsbrief.
Wil je toegang krijgen tot alle stukken op BusinessAM en dat voor minder dan 50 euro per jaar? Sluit dan hier een abonnement af!