Key takeaways
- Bondskanselier Friedrich Merz reist naar Peking terwijl Duitsland kampt met een fors handelstekort en groeiende economische kwetsbaarheid tegenover China.
- De strategie van Wandel durch Handel blijkt een misrekening nu goedkope, door de staat gesteunde Chinese export de Duitse industrie onder druk zet.
- Merz zoekt daarom een gecoördineerd Europees front om meer onderhandelingsmacht te creëren en oneerlijke concurrentie vanuit China aan te pakken.
Duits bondskanselier Friedrich Merz vertrekt vandaag naar Peking voor zijn eerste bezoek aan China. Het land was ooit een groeimotor voor de Duitse industrie, Duitsland Inc. Binnen de Europese Unie was Duitsland de belangrijkste contactpersoon voor nauwere economische samenwerking met Peking. Duitse regeringen zetten in op intensievere handel en investeringen. Nauwere handelsbetrekkingen tussen China en Duitsland zouden volgens Duitse leiders een matigend effect hebben op het regime in Peking. Deze rechtvaardiging kan worden samengevat met de uitspraak Wandel durch Handel, oftewel verandering door handel.
Deze strategie leek een hele tijd te werken. Duitsland was een van de uitzonderingen onder de EU-landen met een handelsoverschot tegenover China. Duitse autofabrikanten, chemieconcerns en machinebouwers leverden onderdelen en fundamentele technologie aan de Chinese industrie. Het Duitse bedrijf investeerde miljarden om zijn positie op de Chinese markt te stabiliseren.
Kwetsbaarheid
Wat jarenlang als een goed plan werd beschouwd, blijkt nu een structurele misrekening. Sinds de coronapandemie in 2020 is het Duitse handelsoverschot omgeslagen in een tekort dat vorig jaar opliep tot 90 miljard euro. Daarnaast verdwijnen maandelijks duizenden banen in de Duitse industrie. Waar Duitsland ooit essentiële machines exporteerde, wordt het nu geconfronteerd met goedkope Chinese import, ondersteund door staatssteun, vermeende dumpingpraktijken en een ondergewaardeerde munt.
Andrew Small van de European Council on Foreign Relations is van mening dat Merz op het slechtste moment mogelijk komt nu de economische cijfers verschrikkelijk zijn en er voorlopig geen verbetering in zicht is.
Geopolitiek
Merz sprak eerder over samenwerking en partnerschap. Volgens hem heeft Duitsland belang bij mondiale partners die op dezelfde manier denken als hij. Toch groeit de druk om de Chinese leider Xi Jinping bij te houden.
Duitsland is voor een groot deel afhankelijk geworden van Chinese grondstoffen, waaronder zeldzame aardmetalen die essentieel zijn voor de hightechindustrie en energietransitie. Eerder toonde China al aan dat exportbeperkingen als politiek instrument gebruikt kunnen worden. Tijdens spanningen met de Verenigde Staten werden zulke beperkingen al eerder ingezet. Na diplomatiek overleg werden deze gedeeltelijk versoepeld.
Sterkste kaarten
De binnenlandse vraag van China verzwakt. Ook is het land in toenemende mate afhankelijk van de Europese afzetmarkt. Dat geeft de Europese Unie, en dus ook Duitsland, onderhandelingsmacht. De Duitse industrie dringt aan op actie. Thilo Brodtmann van branchevereniging VDMA wijst in een verklaring voorafgaand aan de reis van Merz op de oneerlijke concurrentievoorwaarden. Hij stelt dat Duitse bedrijven niet concurreren met Chinese ondernemingen, maar met de Chinese schatkist.
Europa deinsde in het verleden terug voor escalatie in gevoelige sectoren als zonnepanelen en telecommunicatie, uit angst voor Chinese maatregelen. Daarom zou Merz kunnen afstemmen met Frankrijk, waar ze ook al langer waarschuwen dat China de Europese industrie uitholt. Dit gezamenlijke Europese front zou het onderhandelingsgewicht kunnen vergroten.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!