Key takeaways
- Rob Jetten wordt de jongste en eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland en leidt een centrumcoalitie.
- De nieuwe regering geeft prioriteit aan Europese samenwerking en onwrikbare steun aan Oekraïne, terwijl ze een aantal conservatieve beleidsmaatregelen handhaaft, zoals bezuinigingen en strengere immigratiecontroles.
Rob Jetten (38) is de jongste en eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland geworden en leidt een nieuwe regering die vandaag is beëdigd. Jetten heeft met zijn partij D66 een coalitie gevormd met het centrumrechtse CDA en de liberale VVD, hoewel zij geen parlementaire meerderheid zullen halen.
Coalitievorming
Het coalitievormingsproces nam aanzienlijk minder tijd in beslag (117 dagen) dan bij de vorige regering (223 dagen). Jetten voerde campagne met een positieve boodschap voor zijn land, waarbij hij de noodzaak van Europese samenwerking beklemtoonde.
De drie partijen beloofden in hun manifest van januari onwrikbare steun aan Oekraïne en zetten zich in om aan de NAVO-uitgavenverplichtingen te voldoen.
Conservatieve elementen blijven bestaan
Hoewel de nieuwe regering niet zo rechts is als de vorige, behoudt zij enkele conservatieve elementen. Sarah de Lange, hoogleraar politicologie aan de Universiteit Leiden, merkt op dat de coalitie de voorkeur geeft aan bezuinigingen boven tekorten om investeringen te financieren en een vergelijkbaar immigratiebeleid voert als de vorige regering.
De coalitie is van plan de migratiecontroles aan te scherpen door middel van maatregelen zoals strengere regels voor gezinshereniging. Daarnaast wil zij de sociale uitkeringen, waaronder de werkloosheidsuitkering, verlagen om de voorgestelde investeringen in het leger en de defensie te financieren. De Lange verwacht echter vertragingen bij het doorvoeren van belangrijke hervormingen, omdat de coalitie afhankelijk is van de steun van oppositiepartijen.
Wilders buitenspel gezet
Jetten en zijn kabinet zijn door koning Willem-Alexander beëdigd in Huis Ten Bosch in Den Haag. Aanvankelijk wilde Jetten een bredere coalitie met linkse partijen, maar dit stuitte op verzet van VVD-leider Dilan Yesilgoz.
Wilders, die in november 2023 voor opschudding zorgde met zijn onverwachte verkiezingsoverwinning, zag het aantal zetels van zijn PVV-partij bij de laatste verkiezingen dalen van 37 naar 26, ondanks dat hij als tweede eindigde. Alle coalitiepartijen sloten samenwerking met Wilders uit, waardoor hij aan de zijlijn kwam te staan. Andere extreemrechtse partijen wonnen echter aan populariteit.
Het Forum voor Democratie, onder leiding van Lidewij de Vos, behaalde vier zetels met een campagne tegen “ongecontroleerde immigratie” en de “hopeloze EU”. JA21, een andere extreemrechtse partij, zag haar aantal zetels met acht toenemen, maar miste op het nippertje een ministerspost door het verzet van Jetten.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!