Key takeaways
- Turkije streeft naar verdere integratie in het Europese defensiekader om mogelijke kwetsbaarheden aan te pakken in het licht van de verschuivende mondiale machtsverhoudingen.
- Beperkte deelname aan defensie-initiatieven van de Europese Unie verzwakt de Europese veiligheid en belemmert Turkije om zijn militaire capaciteiten ten volle in te zetten.
- De ligging van Ankara, de sterke defensie-industrie en bewezen operationele successen maken het land tot een waardevolle troef voor het versterken van de Europese veiligheid.
Nu er vragen rijzen over de veiligheidsverplichtingen van de Verenigde Staten jegens Europa onder president Donald Trump, pleit Turkije voor een nauwere integratie in het defensiekader van het continent. Tijdens een evenement ter herdenking van de 74e verjaardag van het NAVO-lidmaatschap van Turkije uitte minister van Defensie Yaşar Güler zijn bezorgdheid over de terughoudendheid van de Europese Unie om Ankara volledig bij haar defensie-initiatieven te betrekken.
De positie van Turkije als NAVO-lid maar niet als EU-lid leidt tot twee verschillende sets regels voor samenwerking met de Unie, wat de deelname van Turkije vaak beperkt. Güler waarschuwde dat het uitsluiten van niet-lidstaatbondgenoten zoals Turkije van de defensie-inspanningen van de EU uiteindelijk de veiligheid en veerkracht van Europa meer zou kunnen schaden dan welke vermindering van Amerikaanse troepen op het continent dan ook.
Güler beklemtoonde de evolutie van Turkije van een perifere NAVO-bondgenoot naar een centrale macht die in staat is om veiligheid te bieden in het hele Europese theater. Dit standpunt werd verder versterkt door zijn aankondiging dat Turkije van 2028 tot 2030 het commando over de Allied Reaction Force van de NAVO op zich zal nemen.
Strategische bijdragen
Deskundigen wijzen op de aanzienlijke bijdragen van Turkije aan de NAVO, daarbij verwijzend naar het grote permanente leger, de uitgebreide gevechtservaring, de strategische geografische ligging als brug tussen Europa en het Midden-Oosten, en een sterke defensie-industrie die in staat is om snel geavanceerde militaire technologie te produceren.
Het streven van Ankara naar een diepere integratie in de Europese defensie vloeit niet alleen voort uit een verlangen naar erkenning, maar ook uit een pragmatische beoordeling van het veranderende veiligheidslandschap. Turkije is van mening dat een verzwakte NAVO of een gefragmenteerde Europese defensiepositie het land kwetsbaarder zou maken op een moment van toenemende regionale instabiliteit.
De gepensioneerde brigadegeneraal Hüseyin Fazla, voorzitter van de in Ankara gevestigde denktank STRASAM, schrijft de groeiende pleidooien van Turkije voor verdere integratie toe aan zijn operationele bijdragen en geavanceerde industriële capaciteit. Hij merkt op dat deze bijdragen Europese hoofdsteden hebben gedwongen om met Ankara samen te werken, waarbij hoge NAVO-commandanten het belang ervan erkennen.
Politieke obstakels
Politieke obstakels belemmeren echter de defensie-integratie van Turkije via EU-kanalen. Het PESCO-kader van de Unie en het Europees Defensiefonds werken op basis van consensus, waardoor Griekenland en Cyprus vetorecht hebben over de Turkse deelname. Dit heeft de aanvraag van Turkije om toe te treden tot het project voor militaire mobiliteit, een van de meer operationeel gerichte initiatieven van PESCO, tot stilstand gebracht.
Griekenland en Cyprus beschouwen de integratie van Turkije in de EU-defensiearchitectuur als een bedreiging voor hun eigen veiligheidsstrategie om Turkije binnen de EU in evenwicht te houden. Fazla stelt dat zij de EU-defensiesamenwerking zien als een middel om de Turkse invloed in het oostelijke Middellandse Zeegebied af te schrikken.
Een andere barrière is de heersende politieke cultuur in West-Europa, met name in Frankrijk en Duitsland, die aarzelt om Turkije formeel te erkennen als een centrale strategische partner. Deze terughoudendheid komt voort uit culturele en beschavingsgerelateerde bezwaren, ondanks het gedeelde belang bij collectieve veiligheid.
Daarentegen beschouwen landen aan de oostflank van Europa, zoals de Baltische staten, Polen, Roemenië en Bulgarije, die de dreiging van Rusland scherp voelen, de militaire en industriële capaciteit van Turkije als essentiële troeven.
Evenwichtsoefening
De complexe geopolitieke positie van Turkije vereist een evenwicht tussen zijn politieke en economische banden met Moskou en het vertrouwen op de defensieve bescherming van de NAVO. Dit omvat onder meer het bijdragen aan plannen die gericht zijn op het inperken van Russisch militair avonturisme.
Bovendien vormen de groeiende ballistische raketcapaciteiten van Iran een directe bedreiging voor Turkije, een zorg die Ankara zorgvuldig heeft vermeden publiekelijk te erkennen, zelfs tijdens door de VS en Israël geleide operaties. De Kürecik-radarinstallatie in centraal Turkije biedt een aanzienlijk diepere dekking voor vroegtijdige waarschuwing tegen ballistische raketten dan Roemeense alternatieven. Deze cruciale troef illustreert de onmisbare rol van Turkije in de Europese ballistische raketafweer tegen Iraanse dreigingen.
De toenemende spanningen met Israël hebben ook een rol gespeeld in de Turkse veiligheidsplanning, wat Ankara ertoe heeft aangezet zijn NAVO-lidmaatschap en de verbintenis uit hoofde van artikel 5 aan te wenden voor een versterkte afschrikking. De aanwezigheid van ongeveer 50 Amerikaanse kernwapens op de luchtmachtbasis Incirlik versterkt de veiligheidspositie van Turkije nog verder, waardoor het een moeilijk doelwit is voor elke tegenstander.
Güler sprak de hoop uit dat de komende NAVO-top in Ankara zou leiden tot een herbevestiging van de verbintenis van de bondgenoten aan artikel 5, waarmee het belang van collectieve verdediging in een tijdperk dat wordt gekenmerkt door veranderende veiligheidsdynamiek wordt geïllustreerd. Voor Ankara sluit dit strategische streven aan bij het besef dat een toekomstig Europa met verminderde Amerikaanse steun meer samenwerking en onderlinge afhankelijkheid tussen Turkije en zijn Europese tegenhangers noodzakelijk zal maken.
(jw)(fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!