De dollar staat onder druk terwijl goud en zilver onlangs nieuwe recordniveaus bereikten. Tegelijkertijd neemt wereldwijd het vertrouwen af in fiatvaluta’s en in de centrale banken die deze beheren.

Volgens deze analyse is de huidige ontwikkeling geen “de-dollarisatie”, maar een bredere vermindering van vertrouwen in de fiatvaluta’s van ontwikkelde economieën en in staatsobligaties als reserve‑actief voor centrale banken en instellingen. Deze ontwikkeling gaat gepaard met een toenemende vraag naar goud.

Goud boven schuld: de kernverschuiving

In de afgelopen jaren is een belangrijke trend zichtbaar in de samenstelling van wereldwijde reserves: een verschuiving van staatsobligaties van geavanceerde economieën naar goud. Dit wordt niet primair beschreven als een beweging “weg van de dollar”, maar als een verschuiving binnen de categorie van reserve‑activa.

Centrale banken wereldwijd zijn in 2021 begonnen staatsobligaties van ontwikkelde landen minder als kernactief te gebruiken, in een periode waarin inflatie en fiscale ontwikkelingen leidden tot verliezen bij verschillende centrale banken. Hierdoor nam de rol van staatsobligaties als stabiel en rendementgevend actief af.

Gegevens van Bloomberg en de World Gold Council laten zien dat centrale banken en staatsfondsen hun goudaankopen in ongeveer drie jaar tijd hebben verdubbeld, tot circa 80 metrische ton per maand. Deze aankopen dragen bij aan een hoge vraag en hoge prijzen voor goud. Ook particuliere investeerders tonen een sterke belangstelling, mede door zorgen over schuldhoudbaarheid en waardevermindering van valuta in de VS, Europa, Japan en het VK.

De onderliggende factoren die worden genoemd zijn onder meer hoge staatsschulden, langetermijnuitgaven, niet‑gefinancierde verplichtingen, lage economische groei en demografische ontwikkelingen. Sinds de pandemie hebben centrale banken hun balans vergroot door meer activa te kopen met nieuw gecreëerd geld. Daarnaast wordt verwezen naar het bevriezen van Russische reserves in 2022 en het gebruik van sancties, wat door sommige landen wordt gezien als een risico bij het aanhouden van buitenlandse reserves. Hierdoor kiezen reservebeheerders vaker voor activa zonder tegenpartijrisico, zoals goud. De uitspraak “goud is geld, al de rest is schuld” wordt in deze context aangehaald. Goud wordt in dit verband gezien als een alternatief voor het diversifiëren van reserves.

BRICS “Unit”

De “Unit” is een digitaal betalingssysteem dat op 31 oktober 2025 in een testfase werd gelanceerd door het International Research Institute for Advanced Systems (IRIAS). Het betreft geen centrale bankvaluta, maar een gedecentraliseerd handels‑ en afrekeninstrument dat voor 40 procent wordt gedekt door fysiek goud en voor 60 procent door de nationale valuta’s van de BRICS‑landen (Braziliaanse real, Chinese yuan, Indiase roepie, Russische roebel en Zuid‑Afrikaanse rand).

Bij de start werden 100 Units uitgegeven, elk gelijk aan 1 gram goud (totaal 40 gram goud). De waarde van de Unit fluctueert mee met de marktprijzen van goud en de valuta‑mand. Transacties worden verwerkt via distributed ledger‑technologie, waardoor handel mogelijk is zonder gebruik van dollars, SWIFT of fysieke goudverplaatsing.

Het doel van de Unit is de afhankelijkheid te verminderen van de Amerikaanse dollar en het westerse financiële systeem. BRICS‑landen verrekenen inmiddels een groot deel van hun onderlinge handel in lokale valuta’s. De Unit biedt een alternatief dat transactiekosten verlaagt en reserves binnen de eigen landsgrenzen houdt. Het systeem bevindt zich in een pilootfase en is geen officieel beleid van het volledige BRICS‑blok. Er is nog geen uniforme regelgeving en economische verschillen tussen lidstaten vormen een uitdaging. Toch wordt het systeem getest en gevolgd door landen in Afrika, Zuidoost‑Azië en het Midden‑Oosten.

Doordat de Unit voor 40 procent door goud wordt gedekt, ontstaat structurele vraag naar fysiek goud. Wanneer meer landen en bedrijven Units gebruiken of aanhouden, moet extra goud worden toegevoegd aan de reserve. Dit draagt bij aan de wereldwijde goudaankopen door centrale banken.

Goud als strategisch reserve‑actief

De BRICS‑landen, onder leiding van Rusland en China, controleren naar schatting ongeveer 50 procent van de wereldwijde goudproductie. In de afgelopen jaren hebben hun centrale banken aanzienlijke hoeveelheden goud gekocht, waardoor China, Rusland en India tot de grootste officiële goudbezitters ter wereld behoren.

Naast het vergroten van hun goudreserves ontwikkelen de BRICS‑landen ook alternatieve financiële infrastructuur, waaronder de Unit, om de afhankelijkheid van de dollar in handelsafwikkeling te verminderen. Dit sluit aan bij het toenemende gebruik van lokale valuta in bilaterale handel tussen BRICS‑leden.

Multipolair financieel systeem

Sommige experts beschouwen deze ontwikkelingen als een stap richting een meer multipolair financieel systeem. De groeiende goudreserves van de BRICS‑landen en hun initiatieven op het gebied van alternatieve valuta wijzen op een mogelijke verschuiving in de internationale financiële verhoudingen. In deze visie speelt goud opnieuw een centrale rol als reservemiddel dat risico’s kan beperken die samenhangen met afhankelijkheid van één dominante valuta.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!