Key takeaways

• Rusland escaleert de hybride oorlogsvoering in heel Europa door middel van cyberaanvallen, brandstichting en stromannen.
• Rusland probeert met deze aanvallen de steun voor Oekraïne te doen verminderen.
• Europese landen versterken hun vastberadenheid ondanks de toenemende Russische pogingen om de eenheid van de NAVO te ondermijnen.

Rusland voert zijn hybride oorlogvoering in heel Europa op en richt zich daarbij op landen die financiële en militaire steun verlenen aan Kiev. Nu het conflict in Oekraïne zijn vijfde winter ingaat, wordt het continent geconfronteerd met een toename van clandestiene operaties, variërend van cyberaanvallen en brandstichting tot de inzet van bewapende drones.

Recente incidenten zijn onder meer een verijdelde moordaanslag in Polen op een Amerikaanse burger van Oekraïense afkomst en een verdachte brand in een Estse dronefabriek. In Duitsland heeft de ontdekking van een met explosieven beladen drone in de buurt van een Oekraïense vrachtvlucht in Leipzig bondskanselier Friedrich Merz ertoe gebracht te waarschuwen dat de daders de gevolgen zullen ondervinden.

Reactie van Europa

Ondanks maandenlange waarschuwingen zijn de Europese instellingen grotendeels reactief gebleven. Bronnen dicht bij deze organisaties suggereren dat de strategie van de EU fundamenteel defensief blijft, gericht op het beperken van individuele incidenten in plaats van het opzetten van een geloofwaardige afschrikking.

Dit gebrek aan een proactief kader heeft het Kremlin waarschijnlijk aangemoedigd om de grenzen van het westerse geduld en de westerse stabiliteit op de proef te stellen, terwijl het verwikkeld is in een uitputtingsslag met Oekraïne. Agnia Grigas van de Atlantic Council merkt op dat Moskou, omdat de reacties defensief zijn geweest, niet is afgeschrikt om zijn provocaties te escaleren.

Verschuiving naar proxy-oorlogvoering

Nu de Verenigde Staten hun directe betrokkenheid bij de Europese veiligheid terugschroeven, is de last van de steun aan Oekraïne voornamelijk verschoven naar de Europese landen. Hoewel het collectieve verdedigingsverdrag van de NAVO wederzijdse hulp garandeert bij een aanval, zijn de huidige tactieken van Rusland erop gericht om onder de drempel te blijven die een dergelijke militaire reactie zou uitlokken.

Om een geloofwaardige ontkenning te kunnen handhaven, is Moskou – na de massale uitzetting van zijn diplomaten – overgestapt van traditionele diplomatie naar het rekruteren van surrogaten via sociale media. Zo zijn onlangs twee personen in het Verenigd Koninkrijk veroordeeld tot gevangenisstraf wegens het beramen van brandstichtingsaanslagen op eigendommen die verband houden met Keir Starmer. Zij waren via Telegram gerekruteerd door een Russischsprekende persoon.

Valse vlag-operaties

De reikwijdte van deze operaties breidt zich uit, waarbij inlichtingenrapporten wijzen op een focus op Polen en de Baltische staten. Litouwse functionarissen hebben het drone-incident in Duitsland in verband gebracht met een eerdere poging om een DHL-vrachtvliegtuig op te blazen, terwijl minister van Defensie Robertas Kaunas waarschuwde voor mogelijke ‘valse vlag’-operaties waarbij in beslag genomen Oekraïense uitrusting wordt gebruikt om kritieke infrastructuur aan te vallen.

Analisten suggereren dat deze gecoördineerde, sub-drempelaanvallen bedoeld zijn om de eenheid van de EU en de NAVO te ondermijnen en de politieke steun voor Kiev te verzwakken.

Sancties

Als reactie hierop dringen sommige EU-lidstaten aan op agressievere sancties, waaronder visumbeperkingen, een verbod op het vervoer van Russisch lng en de inbeslagname van bevroren tegoeden.

Hoewel er dit najaar een nieuw sanctiepakket wordt verwacht dat gericht is op honderden entiteiten, stellen critici dat eerdere maatregelen het gedrag van Moskou niet hebben veranderd. Sommige veiligheidsexperts suggereren dat Rusland zijn toevlucht neemt tot kinetische acties omdat diplomatieke en economische druk de wapenstroom naar Oekraïne niet hebben gestopt.

Steun aan Oekraïne blijft groot

De steun aan Kiev blijft sterk: NAVO-leden hebben voor 2026 80 miljard dollar aan hulp toegezegd, grotendeels gefinancierd door Europa. Recente Britse steun, waaronder het delen van bouwtekeningen voor kruisraketten, heeft scherpe veroordeling uitgelokt van het Kremlin, dat het Verenigd Koninkrijk beschuldigt van het saboteren van vredesinspanningen. Ondertussen hebben berichten over het gebruik van in het Verenigd Koninkrijk geproduceerde drones op Russisch grondgebied geleid tot dreigementen met vergeldingsmaatregelen vanuit Moskou.

Ondanks deze dreigementen en aanhoudende aanvallen – zoals de brandstichting in een magazijn van een Letse liefdadigheidsinstelling – stelt de Finse premier Petteri Orpo dat de pogingen van Rusland om het Westen te intimideren mislukken en juist de Europese vastberadenheid versterken. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!