Key takeaways
- Europa kampt met een ernstige huisvestingscrisis met torenhoge prijzen en huurprijzen, waardoor miljoenen mensen moeite hebben om een veilige en stabiele woning te vinden.
- Kwetsbare groepen zoals jongeren, gezinnen met een laag inkomen en essentiële werknemers worden het hardst getroffen door deze crisis.
- Om dit probleem aan te pakken, moet huisvesting worden beschouwd als een sociaal goed in plaats van louter als een financieel bezit.
Europa kampt met een ernstige huisvestingscrisis die wordt gekenmerkt door sterk stijgende huizenprijzen en huurprijzen in de afgelopen 15 jaar. Die crisis heeft geleid tot een aanzienlijk tekort aan betaalbare woningen, geschat op 10 miljoen eenheden, waardoor miljoenen mensen op het hele continent moeite hebben om een veilige en stabiele woning te vinden.
Gevolgen voor kwetsbare groepen
De last van de crisis rust onevenredig zwaar op kwetsbare groepen, waaronder jongeren, gezinnen met een laag inkomen en essentiële werknemers. Van de 18- tot 34-jarigen besteedt meer dan een kwart meer dan 40 procent van hun besteedbaar inkomen aan huisvesting, wat de drempel overschrijdt die door economen als ernstige overbelasting wordt beschouwd.
Het gebrek aan betaalbare woningen heeft verstrekkende gevolgen voor individuen en de samenleving als geheel. Jongeren stellen belangrijke mijlpalen in hun leven uit, zoals zelfstandig wonen, het stichten van een gezin en financiële stabiliteit. De crisis eist ook zijn tol op het gebied van geestelijke gezondheid.
Risico van populisme
Europees commissaris voor Huisvesting Dan Jørgensen benadrukt de ingrijpende impact die deze crisis heeft op individuele levens en de Europese democratie. Hij waarschuwt dat nietsdoen kan leiden tot een opkomst van populisme, aangezien mensen die worstelen met huisvestingsonzekerheid vatbaarder worden voor extremistische ideologieën.
Gegevens laten een zorgwekkende trend zien: de woonlasten zijn in heel Europa aanzienlijk sneller gestegen dan de lonen, met name sinds de pandemie. Deze groeiende kloof wordt het sterkst gevoeld door particuliere huurders, waarvan 20 procent een onhoudbaar deel van hun inkomen aan huisvesting besteedt, vergeleken met slechts 5 procent van de hypotheekhouders.
Gezinnen met een laag inkomen en essentiële werknemers
Gezinnen met een laag inkomen worden ook zwaar getroffen: bijna een derde besteedt meer dan 40 procent van hun inkomen aan huisvesting, waardoor er weinig overblijft voor essentiële behoeften. De EU kampt momenteel met een tekort van ongeveer 2,25 miljoen woningen, en de nieuwbouw kan de vraag niet bijhouden.
Bovendien komen de beschikbare woningen niet terecht bij degenen die deze het hardst nodig hebben. Essentiële werknemers zoals politieagenten, brandweerlieden en leraren vinden het steeds moeilijker om de huur te betalen in de gemeenschappen die zij bedienen.
De crisis treft kwetsbare groepen onevenredig hard. Niet-EU-burgers, etnische minderheden, personen met een handicap en alleenstaande ouders staan voor grotere uitdagingen bij het vinden van adequate en betaalbare huisvesting.
Huisvesting als sociaal goed
Europarlementariër Irene Tinagli stelt dat de huidige crisis geen toeval is, maar het gevolg van decennia waarin huisvesting werd behandeld als een financieel bezit in plaats van een sociaal goed. Ze benadrukt dat hoewel persoonlijke verantwoordelijkheid een rol speelt, het structurele probleem ligt in stagnerende lonen en opgeblazen vastgoedprijzen die worden aangedreven door marktkrachten.
Er worden inspanningen geleverd om die complexe uitdaging aan te pakken. Het EU-actieplan voor betaalbare huisvesting 2025 schetst een routekaart voor verandering en roept op tot meer publieke en private investeringen, hervormde ruimtelijke ordeningsregels en verbeterde instrumenten voor lokale overheden om kortetermijnverhuur effectief te beheren.
Commissaris Jørgensen pleit voor beleid dat leegstand en speculatieve woningen ontmoedigt, waarbij zij het Deense model van de bewoningsplicht als mogelijke oplossing noemt. De belangrijkste uitdaging ligt nu in het omzetten van deze plannen in concrete maatregelen en ervoor te zorgen dat nationale regeringen prioriteit geven aan initiatieven voor betaalbare huisvesting binnen het kader van de komende EU-begroting. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!