Key takeaways

• De Italiaanse premier, Giorgia Meloni, stelt voor om de Europese begrotingsregels tijdelijk op te schorten door de crisis met Iran.
• Meloni pleit voor een gezamenlijke EU-aanpak in plaats van individuele uitzonderingen voor landen om de mogelijke economische gevolgen van de crisis aan te pakken.
• Dit voorstel wakkert het debat opnieuw aan over het vinden van een evenwicht tussen begrotingsflexibiliteit en stabiliteit in het licht van externe geopolitieke schokken.

De Italiaanse premier Giorgia Meloni heeft de Europese Unie voorgesteld om te overwegen de begrotingsregels tijdelijk op te schorten als de crisis in Iran escaleert en aanzienlijke gevolgen heeft voor de economische groei en de marktstabiliteit.

Gezamenlijke aanpak

In een toespraak in het parlement op 9 april beklemtoonde Meloni de noodzaak van een bredere Europese reactie in plaats van uitzonderingen voor individuele landen, meldt Reuters. Ze stelde dat het bespreken van een tijdelijke opschorting van het Stabiliteits- en Groeipact niet taboe zou moeten zijn. Hoewel ze de eigen begrotingsuitdagingen van Italië erkende, beklemtoonde Meloni het belang van een gezamenlijke EU-aanpak om de mogelijke economische gevolgen van de crisis in de Golfregio, die de wereldwijde energievoorziening bedreigt, aan te pakken.

Meloni’s voorstel toonde de onderlinge verbondenheid tussen crises in het buitenlands beleid en het begrotingskader van de EU aan. De huidige regels vereisen dat lidstaten hun tekorten onder de 3 procent van het bbp houden en zich houden aan overeengekomen trajecten voor schuldvermindering. Italië, dat onder druk staat om zijn overheidsfinanciën te consolideren, erkent dat een langdurige energieschok het moeilijker zou kunnen maken om deze doelstellingen te halen.

Collectieve versus geïsoleerde oplossingen

Meloni maakt in haar standpunt onderscheid tussen de beschikbare EU-instrumenten: de nationale ontsnappingsclausule, die individuele landen in uitzonderlijke omstandigheden toestaat tijdelijk af te wijken van de begrotingsvereisten, en de algemene ontsnappingsclausule, die een gecoördineerde reactie op EU-niveau mogelijk maakt tijdens ernstige economische neergangen. Haar voorkeur voor het laatste weerspiegelt een wens voor een collectieve aanpak in plaats van geïsoleerde oplossingen.

Italië heeft zijn nationale ontsnappingsclausule nog niet geactiveerd, terwijl het onderworpen is aan een buitensporigtekortprocedure. Verwacht wordt echter dat de komende bijgewerkte economische prognoses een zwakkere groei in 2026 zullen laten zien, waardoor de Italiaanse regering gedwongen wordt een evenwicht te vinden tussen begrotingsgeloofwaardigheid en de noodzaak om huishoudens en bedrijven te beschermen tegen mogelijke schokken in de energieprijzen.

Speculatief gedrag voorkomen

Meloni beloofde ook dat Italië alle nodige maatregelen zou nemen om speculatief gedrag op de energiemarkten te voorkomen, waarbij ze zinspeelde op mogelijke interventies tegen windfall profits voor energiebedrijven als de prijzen stijgen. Dit sluit aan bij eerdere maatregelen die zowel onder Meloni als onder haar voorganger, Mario Draghi, zijn genomen, hoewel dergelijke acties met juridische uitdagingen te maken hebben gehad.

De EU heeft tijdens de Covid-19-pandemie (2020-2023) de algemene ontsnappingsclausule geactiveerd om regeringen fiscale flexibiliteit te bieden bij het ondersteunen van hun economieën. Meloni beriep zich op dit precedent om te betogen dat uitzonderlijke schokken tijdelijke aanpassingen van de regels rechtvaardigen. Momenteel is de drempel voor een ernstige neergang in de hele Unie echter nog niet bereikt. Daarom is Meloni’s interventie erop gericht het debat proactief vorm te geven voordat er een formeel EU-besluit komt.

Voor Brussel zijn de belangrijkste overwegingen of uiteindelijk aan de juridische voorwaarden voor bredere begrotingsflexibiliteit wordt voldaan en of de economische impact van de crisis in het Midden-Oosten een collectieve reactie rechtvaardigt in plaats van versnipperde nationale maatregelen. Rome staat voor een meer direct dilemma: als de groei vertraagt en de energiekosten hoog blijven, zou het huidige tekorttraject van de regering politiek en economisch onhoudbaar kunnen worden.

(jw)(fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!