Key takeaways

• Mazen in de EU-sancties stellen Russische oligarchen mogelijk in staat hun bevroren vermogen terug te vorderen.
• Financiële instellingen maken gebruik van specifieke wettelijke bepalingen om miljarden terug te vorderen van gesanctioneerde rekeningen.
• Critici waarschuwen dat deze juridische precedenten een blauwdruk vormen voor het omzeilen van internationale beperkingen.

Er bestaat een groeiende vrees dat specifieke mazen in de sanctieregelgeving van de Europese Unie er onbedoeld toe zouden kunnen leiden dat Russische oligarchen de waarde van hun bevroren vermogen kunnen terugvorderen.

Een rapport van het tijdschrift Apache suggereert dat de huidige regels, die bedoeld zijn om westerse investeerders te beschermen tegen Russische inbeslagnames, mogelijk worden misbruikt ten gunste van personen die banden hebben met het Kremlin.

Het Euroclear-precedent

De controverse draait om een mechanisme binnen EU-verordening 269/2014, met name artikel 5, dat nationale regeringen toestaat om onder bepaalde voorwaarden bevroren activa vrij te geven. Van deze bepaling maakte de Belgische effectenbewaarinstelling Euroclear gebruik om ongeveer 3 miljard dollar aan compensatie uit te keren aan westerse beleggers.

Deze stap volgde op een parallelle actie van de Russische National Settlement Depository (NSD), die een gelijk bedrag in beslag nam van een aan Euroclear gekoppelde rekening om Russische beleggers, waaronder financiële instellingen en Poetins bondgenoot Efim Malkin, te betalen die geld hadden verloren als gevolg van westerse sancties. Hoewel Euroclear volhoudt dat het met officiële toestemming heeft gehandeld om gesanctioneerde Russische rekeningen te debiteren, stellen critici dat dit een gevaarlijk precedent schept.

Juridische strijd in Oostenrijk

Soortgelijke juridische strategieën doen hun intrede in Oostenrijk. Raiffeisen Bank International probeert via dezelfde regelgevende route miljarden terug te vorderen van Rasperia, een investeringsmaatschappij die banden heeft met de gesanctioneerde oligarch Oleg Deripaska. Het conflict ontstond naar aanleiding van een mislukte overeenkomst uit 2023 over de verkoop van een belang in het bouwbedrijf Strabag.

Nadat een Russische rechtbank de lokale vestiging van Raiffeisen had veroordeeld tot het betalen van schadevergoeding, zocht de bank verhaal via de bevroren activa van Rasperia in Oostenrijk. Een rechtbank in Wenen heeft onlangs een verstekvonnis uitgesproken voor een bedrag van ongeveer 3,15 miljard euro; mocht dit standhouden, is Raiffeisen van plan te verzoeken om de vrijgave van de aandelen en dividenden van Rasperia om de schuld te voldoen.

Toezicht door regelgevende instanties

De Europese Commissie heeft verduidelijkt dat een dergelijke vrijgave niet automatisch plaatsvindt en strikte goedkeuring van nationale toezichthouders vereist. Hoewel Raiffeisen beweert dat het bijleggen van dit geschil haar terugtrekking uit Rusland en haar steun aan Oekraïne zal vergemakkelijken, zijn mensenrechtenactivisten het daar niet mee eens.

Max Hammer van BankTrack waarschuwde dat een dergelijke stap in wezen de inspanningen van Deripaska om Europese activa in te ruilen voor Russische zou legitimeren, en daarmee een blauwdruk zou bieden voor andere oligarchen om sancties te omzeilen.

Beschuldigingen van ontduiking

Bovendien heeft BankTrack er bij EU- en Oostenrijkse functionarissen op aangedrongen om beschuldigingen te onderzoeken dat de Russische activiteiten van Raiffeisen gesanctioneerde partijen hebben geholpen bij het ontduiken van beperkingen, beschuldigingen die de bank ontkent.

Hoewel de Europese Commissie naar verluidt samenwerkt met nationale onderzoekers, blijven er vragen bestaan over de oorsprong van deze regelingen. Apache gaf aan dat Rusland mogelijk informeel het Euroclear-model heeft voorgesteld om het financiële vertrouwen te stabiliseren, hoewel Euroclear elke communicatie met de NSD ontkent.

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!