Key takeaways
- Iran weigert de IAEA toegang tot nucleaire locaties zolang niet-ontplofte munitie van Amerikaanse luchtaanvallen niet is verwijderd en er geen veiligheidsprotocollen zijn opgesteld.
- Het ontbreken van internationale regelgeving voor het inspecteren van gebombardeerde nucleaire locaties benadrukt een kritieke leemte in de toezichtmechanismen.
- De situatie vergroot het wantrouwen tussen Iran en de Verenigde Staten nog verder, wat de complexiteit van de lopende onderhandelingen illustreert.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) meegedeeld dat niet-ontplofte munitie van Amerikaanse luchtaanvallen van vorig jaar een aanzienlijk veiligheidsrisico blijft vormen voor Iraanse nucleaire faciliteiten. Daarom heeft Iran internationale inspecteurs de toegang geweigerd totdat er een uitgebreide veiligheidsovereenkomst is gesloten.
Veiligheidsproblemen
Araghchi heeft de kwestie rechtstreeks aan de orde gesteld bij IAEA-directeur-generaal Rafael Grossi en gevraagd of er bestaande voorschriften zijn met betrekking tot inspecties van gebombardeerde nucleaire locaties. Grossi erkende het ontbreken van dergelijke protocollen en wees op een kritieke leemte in de internationale toezichtsmechanismen.
Araghchi signaleerde de noodzaak van een bindende overeenkomst om de “bestaande veiligheidsproblemen” aan te pakken voordat inspecties kunnen worden hervat. Die problemen omvatten de aanwezigheid van niet-ontplofte bommen en andere veiligheidsrisico’s die via onderhandelingen moeten worden opgelost.
Oorsprong van niet-ontplofte munitie
De niet-ontplofte munitie is afkomstig van een 12 dagen durend conflict in juni vorig jaar, dat door Israël met steun van de Verenigde Staten werd geïnitieerd. De aanvallen waren gericht op militaire en nucleaire locaties, maar ook op civiele voorzieningen, met slachtoffers onder Iraanse commandanten en wetenschappers tot gevolg. Als vergelding lanceerde Iran raketten en drones tegen Israëlische militaire en inlichtingenlocaties.
Tijdens het conflict bombardeerden de VS drie Iraanse nucleaire locaties voordat een staakt-het-vuren werd afgekondigd. De opruimwerkzaamheden op die locaties waren onvolledig of bleven achterwege, waardoor gevaarlijke restanten van de vijandelijkheden achterbleven. Die situatie verergert de spanningen die voortvloeien uit de recente agressieve houding van de regering-Trump ten opzichte van Iran.
Toenemend wantrouwen
De ontdekking van niet-ontplofte munitie versterkt het diepe wantrouwen van Iran jegens de VS. Araghchi uitte zijn scepsis over de lopende onderhandelingen en verklaarde dat de uitkomst ervan onzeker blijft. Hij wees op eerdere mislukkingen van de VS en waarschuwde voor mogelijke misleiding, waarbij hij benadrukte dat alle Iraanse instellingen waakzaam moeten blijven, ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen.
Ondanks dit diepe wantrouwen zijn de gesprekken tussen Teheran en Washington afgelopen vrijdag in Muscat, Oman, hervat, na een periode van verhoogde spanningen als gevolg van de recente militaire opbouw van de VS in de Perzische Golf.
Meer dan alleen directe veiligheidsproblemen
Naast directe veiligheidsproblemen roept de aanwezigheid van niet-ontplofte munitie bredere veiligheidsvragen op. Teruggevonden bunkerdoorborende munitie zou mogelijk kunnen worden onderzocht voor technische beoordeling, hoewel voor een veilige behandeling volledige deactivering van de explosieve inhoud noodzakelijk zou zijn.
Een dergelijk onderzoek zou inzicht kunnen geven in het ontwerp van de wapens en de penetratiemechanismen, maar zou niet betekenen dat ze opnieuw kunnen worden gebruikt door de complexiteit die gepaard gaat met het namaken van dergelijke geavanceerde systemen.
Hoewel Iran geen intentie heeft uitgesproken om die wapens te repliceren, zou een technische analyse, indien haalbaar, informatie kunnen opleveren voor defensieve aanpassingen die gericht zijn op het verbeteren van de weerbaarheid van ondergrondse faciliteiten tegen soortgelijke aanvallen.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!