Eléonore Simonet (MR) is intussen ruim een jaar federaal minister van Zelfstandigen, Middenstand en Kmo’s. Haar benoeming kwam destijds onverwacht, zowel voor haarzelf als voor het brede publiek. Vandaag staat ze voor grote uitdagingen: een dreigende nieuwe energiecrisis en een sputterende industrie zetten de kmo’s onder druk. Hoe wil ze ervoor zorgen dat zij overeind blijven en welke ambities koestert ze nog? En staat ze achter de koers van haar voorzitter en de MR? Tijd voor een gesprek.

U bent nu meer dan een jaar minister, uw eerste grote functie in de politiek. Hoe kijkt u terug op het afgelopen jaar?

Het afgelopen jaar was bijzonder, niet alleen voor mij persoonlijk, maar ook voor het land. Voor het eerst in lange tijd hebben we een regering die hervormingen echt als prioriteit ziet. Na decennia van rapporten die aantoonden dat ons systeem aan een grondige hervorming toe was, pakken we nu enkele heilige huisjes aan, zoals de beperking van de werkloosheid in de tijd en de versoepeling van nachtarbeid. Dat vormt de basis van deze coalitie: eindelijk werk maken van hervormingen die het concurrentievermogen van onze bedrijven, de economische groei en de werkgelegenheid versterken.

Voor ons kwam uw benoeming tot minister totaal onverwacht. Voor u ook?

Kort voor middernacht belde mijn voorzitter om te vragen of ik de volgende ochtend beschikbaar was. In plaats van mijn geplande tandartsafspraak ging ik naar het Koninklijk Paleis om de eed af te leggen voor onze koning en premier.

Uw vader was minister-president van Brussel. Nu heeft de MR opnieuw die post. Als meneer Bouchez u die post zou aanbieden, zou u dat aanbod aanvaarden?

Nu niet echt. Ik ben net één jaar actief in de federale regering en er ligt nog veel werk op de plank. Met Boris Dilliès hebben we eindelijk weer een liberaal aan het hoofd in Brussel om de problemen rond mobiliteit, veiligheid, netheid, drugsgeweld en economie aan te pakken. Wist u dat jaarlijks 3.000 ondernemers het Brussels Gewest verlaten? Dat is hallucinant.

Maakt u zich zorgen over de impact van stijgende energieprijzen op Belgische kmo’s, en welke rol ziet u voor de federale regering om hen, bijvoorbeeld in transport en logistiek, te beschermen tegen een nieuwe schok?

Het is niet de eerste energiecrisis die we meemaken, en elke crisis kan de liquiditeit en rendabiliteit van onze ondernemingen beïnvloeden. Gelukkig werd op initiatief van mijn collega Bihet (minister van Energie, MR) onlangs de energienorm goedgekeurd, waarmee we de energiekosten voor de industrie verlagen. Daarnaast onderzoekt mijn kabinet hoe we ook kleine bedrijven kunnen ondersteunen. De huidige energieschok verschilt van die van enkele jaren geleden, maar waakzaamheid blijft essentieel. We moeten nu nog niet panikeren en halsoverkop maatregelen nemen.

Onlangs kwam u met een kmo-plan. Is dat plan volgens u genoeg of moeten er nog zo plannen volgen, zodat de kmo’s in ons land kunnen overleven?

Goeie vraag! Mijn eerste kmo-plan 2025 bundelt 89 maatregelen in 12 hoofdstukken, gericht op het versterken van de competitiviteit en groeikansen van onze kmo’s, volgens mijn motto: “meer kansen, minder obstakels”. De bevoegde ministers voeren deze maatregelen nu uit, terwijl mijn kabinet de opvolging verzorgt. Maar dit is slechts een begin: ik ben momenteel in overleg met ondernemersfederaties en zelfstandige ondernemers over een nieuw pakket, het kmo-plan 2026. En er zullen zeker nog plannen volgen.

Veel zelfstandigen klagen over administratieve lasten. Wat wilt u concreet schrappen of vereenvoudigen tegen het einde van de legislatuur?

De kern van mijn kmo-plan is het verminderen van administratieve rompslomp – maar liefst 24 maatregelen! De cijfers spreken voor zich: 55 procent van onze kmo’s ervaart administratieve lasten als een rem op hun groei. Volgens de Europese Commissie is dat zelfs 60 procent voor wie wil investeren. In mijn kmo-plan 2025 schrappen we nutteloze verplichtingen, automatiseren we de sociale bijdrage en digitaliseren we publicaties in het Staatsblad. Kortom: minder papierwerk, minder dubbel werk, meer tijd om echt te ondernemen. Dat is de rode draad die ik blijf volgen, met als doel dat ondernemers snel de eerste resultaten voelen.

Het aantal faillissementen stijgt opnieuw. Ziet u dat als een tijdelijk economisch effect of een structureel probleem?

De faillissementen van 2025 worden nog beïnvloed door het moratorium dat tijdens de covidcrisis werd ingevoerd. Ik vind het belangrijk om dit nauw op te volgen samen met mijn administratie. Het is cruciaal snel inzicht te krijgen in de oorzaken van faillissementen. Als bijvoorbeeld oplopende energieprijzen of een handelsoorlog bijdragen aan meer faillissementen, kan het beleid gericht bijgestuurd worden.

Anderzijds, wat zou volgens u het grootste probleem voor kmo’s zijn als we er plots te veel zouden hebben?

Ons land is een echt kmo-land: ze vormen 99,4 procent van de werkgevers en bieden 57,7 procent van alle banen in de privésector. Wanneer kmo’s het moeilijk hebben, raakt dat de motor van onze economie en heeft het ook grote gevolgen voor de maatschappij en het inkomen van gezinnen.

Als minister voor Zelfstandigen en Kmo’s in woelige economische tijden: waar ligt de focus van uw beleid in deze legislatuur, en wat ziet u momenteel als het grootste probleem voor Belgische kmo’s – loonkosten, energieprijzen, administratie of iets anders?

Zoals ik al zei, geven onze ondernemers aan dat administratieve lasten hun grootste zorg zijn. Met deze regering pakken we alle uitdagingen tegelijk aan: we verlagen de loonkosten met een miljard euro en hebben een energienorm ingevoerd. In het kmo-plan hebben we 12 hoofdstukken gebundeld die ook andere cruciale thema’s behandelen, zoals toegang tot financiering, het recht op een tweede kans na een faillissement, administratieve vereenvoudiging en de ondersteuning van start-ups en scale-ups. Elk van deze onderwerpen speelt een belangrijke rol in de uitvoering van mijn beleid.

Start-ups en jonge ondernemers zeggen dat het in België nog altijd moeilijk is om een bedrijf op te starten. Wat zou u daar concreet aan veranderen?

Helaas loopt Europa achter op het vlak van start-ups en innovatie, zoals het Draghi-rapport toont. Toch hebben we enorm potentieel. Tijdens mijn recente bezoek aan het Gentse Wintercircus en de handelsmissie naar Californië met 221 bedrijven zag ik duidelijk dat start-ups de economie van morgen vormen. We mogen niet vergeten dat jonge tech-talenten tegen veel obstakels aanlopen. Het eerste hoofdstuk van mijn kmo-plan handelt net daarover: onnodige kosten en administratieve lasten verminderen. Zo verlagen we de oprichtingskosten van bedrijven, hervormen we het student-ondernemerstatuut en blijven we Europese initiatieven voor start-ups ondersteunen.

Wat wil u de komende jaren nog zeker realiseren?

Heel eenvoudig: we willen obstakels wegnemen voor onze ondernemers en hen meer kansen geven. Daarbij bouw ik verder op de maatregelen uit mijn kmo-plannen en blijf ik in gesprek met ondernemers, zowel via federaties als tijdens terreinbezoeken.

Hoe is het voor u om te werken in deze federale regering?

Goed, alleen al het feit dat we langverwachte hervormingen doorvoeren en eindelijk doen wat al decennia geleden had moeten gebeuren, maakt het extra motiverend.

Er wordt vaak naar uw voorzitter gekeken als ‘dwarsligger’ in de regering. Kijkt u daar op dezelfde manier naar of vindt u dat hij op zijn punten absoluut gelijk heeft?

De centrale as van deze regering is de samenwerking tussen MR en N‑VA. Op de meeste terreinen lopen onze standpunten grotendeels parallel. Mijn voorzitter herhaalt terecht dat hij de verkiezingen niet heeft gewonnen om het partijprogramma van anderen uit te voeren. Met passie verdedigt hij het MR-programma, waarin de koopkracht van burgers en de concurrentiekracht van onze ondernemingen centraal staan. De uitdagingen zijn zo gigantisch dat iedereen beseft dat we moeten samenwerken. Uiteraard leidt dit soms tot discussies of stevige onderhandelingen: we zitten met vijf partijen in de regering, en soms is tijd nodig om tot een goed compromis te komen.

U behoort tot een nieuwe generatie politici binnen de MR. Voelt u dat u een andere politieke stijl vertegenwoordigt?

De MR-ploeg binnen de regering vormt één hecht blok. Drie ministers (Clarinval, Bihet en ik) zitten in hetzelfde gebouw, wat de samenwerking tussen onze kabinetten extra versterkt, en het kabinet van Quintin is op slechts twee minuten wandelen. We steunen en vullen elkaar aan, zonder dat generatieverschillen een rol spelen. Dankzij de ervaring van Clarinval als vicepremier hebben we bovendien een waardevolle troef in handen.

Is het moeilijk om als relatief jonge minister uw plaats te vinden in een regering met veel ervaren politieke zwaargewichten?

Neen. Deze regering is een hecht team, waarbij we ook een goede mix hebben van ervaring en nieuwe krachten.

Wat heeft u het meest verrast sinds u minister bent geworden?

Voordat ik minister werd, zat ik nog maar enkele maanden in het Brussels parlement. Ik wist dus niet goed wat ik kon verwachten en was daardoor niet echt verrast. Maar ondanks alles wat je in de pers leest, viel me vooral op dat de Arizona-regering de uitdagingen goed kent en echt de intentie heeft om het ambitieuze project tot een goed einde te brengen.

Als we u binnen drie jaar opnieuw spreken: aan welke concrete verandering voor zelfstandigen wilt u dan dat men u herinnert?

De zelfstandigen maken uiteraard deel uit van mijn brede ambitie om de economie te laten groeien en bloeien, waarbij zij merken dat mijn slogan “Meer kansen, minder obstakels” ook echt werkelijkheid wordt. Daarnaast wil ik meer aandacht voor vrouwelijk ondernemerschap en het versterken van het sociaal statuut voor zelfstandigen. Vooral het eerste ligt me nauw aan het hart en vormt een belangrijk hoofdstuk in mijn KMO-plan. Momenteel is 36 procent van de zelfstandigen vrouwelijk; ik wil dat tegen het einde van de legislatuur richting 40 procent evolueert. Voor het sociaal statuut wil ik 2 maatregelen aanhalen: het moederschapsverlof wordt uitgebreid – elke moeder moet gelijk behandeld worden: meer dan logisch – en vanaf 2028 wordt ook gradueel ouderschapsverlof ingevoerd voor zowel “zelfstandige” moeders als vaders.

Wat mogen we u in de komende jaren nog toewensen?

Naast een goede gezondheid mag u ons en de regering toewensen dat we erin slagen ons land weer op de rails te zetten: bedrijven sterker maken, meer mensen aan het werk krijgen en iedereen een hoger nettoloon. Zoals onze premier al aangaf, zal waarschijnlijk meer dan één legislatuur nodig zijn om achterstallig werk uit de voorbije decennia in te halen.