Key takeaways

• Door de kritiek lage gasopslagniveaus in Europa zal deze zomer extra moeten worden geïmporteerd om de reserves opnieuw aan te vullen.
• Het ongewoon koude weer zorgt voor een stijgende vraag naar verwarming, terwijl ongunstige prijsverschillen het aanleggen van voorraden ontmoedigen.
• Het huidige tempo van uitputting is ongekend en toont de kwetsbaarheid van Europa voor verstoringen van de energievoorziening, evenals de noodzaak van langetermijnoplossingen voor energiezekerheid.

Europa kampt met uitzonderlijk lage gasvoorraden, nu ondergemiddelde wintertemperaturen de vraag naar verwarming sterk hebben doen toenemen. Op 21 januari waren de gasopslagplaatsen in de Europese Unie gemiddeld voor slechts 47 procent gevuld. Dat ligt duidelijk onder het seizoensgemiddelde van de voorbije jaren. Dat meldt Bloomberg. Daardoor zal Europa in de zomer waarschijnlijk aanzienlijk meer gas moeten invoeren om de voorraden opnieuw op peil te brengen.

Prijsverschillen en wereldwijde benchmarkeffecten

Het koude weer heeft geleid tot een sterke stijging van de directe vraag naar gas, terwijl ongunstige prijsverschillen tussen winter- en zomerprijzen het aanleggen van voorraden ontmoedigen. De wereldwijde benchmarkprijzen voor gas zijn de laatste tijd ook gestegen als gevolg van het arctische weer dat het noordelijk halfrond in zijn greep houdt, waardoor de invoer van lng voor zowel Europa als Azië duurder is geworden. Als gevolg daarvan zijn de Nederlandse TTF-aardgasfutures voor de komende maand, de benchmark voor de Europese gashandel, sinds 1 januari met 30 procent gestegen.

Volgens Ole Hansen van Saxo Bank dwingt deze situatie Europese kopers om een premie te betalen voor een gegarandeerde levering. Handelaren zijn optimistisch over Europees gas en fondsen kopen agressief op de markt.

Snel slinkende voorraad

De huidige uitputting is de snelste die sinds het begin van de uitgebreide monitoring is geregistreerd. Normaal gesproken daalt het opslagniveau zelden tot onder de 35-40 procent voordat de seizoensgebonden vraag aan het einde van de winter afneemt.

Factoren die bijdragen aan versneld verbruik

Verschillende factoren dragen bij aan het versnelde gasverbruik in Europa:

• Weer: Door het aanhoudende koude weer is de vraag naar verwarming hoger dan normaal.
• Kwetsbaarheid van de toeleveringsketen: De afhankelijkheid van lng-import (momenteel ongeveer 60 procent van de totale voorziening) zorgt voor nieuwe kwetsbaarheden tijdens periodes van piekvraag. De concurrentie met Aziatische markten om spotladingen lng versterkt de prijsdruk nog verder.

Verschillen in opslagcapaciteit

De opslagcapaciteit van de afzonderlijke EU-landen varieert naargelang de capaciteit van de binnenlandse faciliteiten, de consumptiepatronen en de toegankelijkheid van de importinfrastructuur. Noordwest-Europese landen zijn bijzonder kwetsbaar door de hoge bevolkingsdichtheid, het aanzienlijke industriële gasverbruik en de historische afhankelijkheid van Russische pijpleidingleveringen.

De huidige situatie vertoont overeenkomsten met de energiecrisis van 2021-2022, hoewel er op dit moment verschillen bestaan in prijsniveaus en opslagniveaus. De responsmechanismen die tijdens de eerdere crisis door de overheid zijn geïmplementeerd, bieden nu een vastgesteld kader voor het aanpakken van de huidige uitdagingen.

Scenario’s voor herstel

Herstelscenario’s zijn afhankelijk van factoren zoals weerspatronen en lng-importcapaciteit. Mild weer kan helpen om de opslagniveaus te stabiliseren. Een maximale import van lng is cruciaal, maar botst op logistieke beperkingen en de wereldwijde marktomstandigheden.

Langdurig koud weer zou de opslagniveaus naar technische minimale bedrijfsbereiken kunnen duwen, waardoor noodprotocollen en mogelijke maatregelen voor vraagbeperking in werking zouden treden.

Nood aan langetermijnvisie

Aanhoudende beperkingen in de toeleveringsketen en geopolitieke onzekerheden blijven een bedreiging vormen voor de energiezekerheid. Beleidsmakers en de sector moeten de opslagtrends nauwlettend volgen. Ze moeten noodmaatregelen coördineren en langetermijnstrategieën onderzoeken. Alleen zo kan Europa voorzien in de huidige en toekomstige gasbehoeften. (uv)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!