Key takeaways

• Frankrijk pleit voor het bundelen van schulden (eurobonds) om cruciale investeringen te financieren die het concurrentievermogen van de EU moeten verbeteren.
• Duitsland en Italië zijn tegen eurobonds en stellen alternatieven voor, zoals durfkapitaalfinanciering en deregulering om de groei te stimuleren.
• De toekomst van de EU-economie staat op het spel nu deze tegengestelde visies met elkaar botsen tijdens de komende retraite van de leiders.

Tijdens een bijeenkomst van EU-leiders op donderdag zal een fundamenteel meningsverschil over de toekomstige koers van de economie van de Europese Unie aan de oppervlakte komen. Deze bijeenkomst, die als een informele retraite wordt gekaderd, heeft tot doel de bezorgdheid over het concurrentievermogen van de EU weg te nemen.

Tegenstrijdige visies op de EU-economie

Frankrijk en een nieuw gevormde as tussen Duitsland en Italië presenteren tegengestelde visies op de economische ontwikkeling van de EU. In een poging om zijn agenda voorafgaand aan de retraite te laten gelden, heeft Frankrijk op het laatste moment besloten deel te nemen aan een informele pre-top die door Duitsland en Italië is georganiseerd. Deze stap kwam nadat de Franse president Emmanuel Macron zijn mening had gegeven in verschillende Europese media, waarmee hij in feite een document van Duitsland en Italië aanvocht dat een aanzienlijk andere aanpak voor de EU-economie voorstelt.

Macron roept onder meer op tot het bundelen van schulden, een zeer omstreden kwestie binnen de EU. Deze strategische timing sluit aan bij de recente oproep van Mario Draghi, voormalig president van de Europese Centrale Bank, om een meer verenigde en pragmatische federalistische aanpak te hanteren om het voortbestaan van de EU in een steeds uitdagender wordend mondiaal landschap te waarborgen. De retraite vindt plaats anderhalf jaar nadat Draghi een baanbrekend rapport uitbracht waarin hij waarschuwde voor ernstige economische gevolgen voor Europa, tenzij er doortastende maatregelen zouden worden genomen om het concurrentievermogen te versterken.

Mondiaal landschap 

Het mondiale geopolitieke landschap is sinds de publicatie van het rapport ingrijpend veranderd, waarbij de agressieve agenda’s van de VS en China druk uitoefenen op de 27 lidstaten van de EU. Hoewel Macron waarschijnlijk het meest aansluit bij de ambities van Draghi, wordt hij geconfronteerd met interne uitdagingen in vergelijking met zijn Italiaanse collega’s, premier Giorgia Meloni en minister van Financiën Christian Lindner.

De agenda van de retraite, gepresenteerd door het Cypriotische EU-voorzitterschap, is gericht op “het versterken van de interne markt, het verminderen van belemmeringen voor groei en het vergroten van de strategische autonomie van Europa”. De voormalige Italiaanse premier Enrico Letta, die in 2024 zijn eigen invloedrijke rapport over de interne markt publiceerde, zal ook aan enkele discussies deelnemen.

Consensus bereiken: een moeilijke taak

Het zal echter moeilijk zijn om consensus te bereiken. De traditionele Frans-Duitse motor van de EU lijkt te sputteren, nu Frankrijk wordt geconfronteerd met een nieuwe alliantie tussen Berlijn en Rome. Duitsland en Italië zijn onlangs overeengekomen om hun inspanningen om industrieën te dereguleren te coördineren.

Een van de eerste twistpunten zal naar verwachting de oproep van Macron zijn om gemeenschappelijke EU-schuld (eurobonds) uit te geven om de enorme investeringen te financieren die nodig zijn om het concurrentievermogen te verbeteren. In het rapport van Draghi uit 2024 werden deze investeringsbehoeften geraamd op 750 tot 800 miljard euro per jaar. Macron onderstreept de urgentie van deze investeringen en stelt dat als er geen actie wordt ondernomen, de EU zal worden ingehaald in cruciale sectoren zoals veiligheid en defensie, groene technologieën en kunstmatige intelligentie.

Alternatieven voor euro-obligaties

Duitsland verzet zich echter al lang tegen een herhaling van de gezamenlijke lening die werd gebruikt voor het herstelplan van 750 miljard euro na de coronacrisis. In plaats daarvan zullen Berlijn en Rome naar verwachting pleiten voor uitgebreidere durfkapitaalfinanciering en betere exitmogelijkheden voor investeerders. In hun document wordt voorgesteld om een pan-Europese effectenbeurs en secundaire markt op te richten en de kapitaalvereisten voor kredietverlening te herzien zonder de financiële stabiliteit in gevaar te brengen.

Hoewel de Noordse landen traditioneel aan de kant van Duitsland staan wat euro-obligaties betreft, wees een hoge EU-functionaris op de geschiedenis van de EU om moeilijke beslissingen te nemen wanneer dat nodig is. Hij noemde als voorbeeld de recente gezamenlijke lening ter ondersteuning van Oekraïne.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen richtte zich in een brief aan de leiders op het terugdringen van buitensporige regelgeving en de integratie van de interne markt, zonder melding te maken van gezamenlijke leningen. Zij riep ook op tot de instelling van het “28ste regime” om de regels voor bedrijven die in heel Europa actief zijn, te harmoniseren.

“Made in Europe”-beleid 

Frankrijk dringt aan op een andere langdurige prioriteit: een “Made in Europe”-beleid dat producten met EU-inhoud bevoordeelt bij overheidsopdrachten. Macron stelt dat deze defensieve maatregel essentieel is om oneerlijke concurrentie van entiteiten die de regels van de Wereldhandelsorganisatie negeren, tegen te gaan. Hoewel het idee aan populariteit heeft gewonnen, hebben de Noordse en Baltische landen, samen met Nederland, hun bezorgdheid geuit over mogelijke negatieve gevolgen voor vereenvoudigingsinspanningen, toegang tot technologie en investeringen.

Het standpunt van Duitsland over een Europese voorkeur, zoals uiteengezet in een document van december, is voorstander van strikte voorwaarden: tijdsbeperkingen, brede definities en toepassing op een beperkte lijst van producten. Berlijn geeft ook de voorkeur aan een “Made with Europe”-benadering, waarbij ook landen met vrijhandelsovereenkomsten met de EU en andere “gelijkgestemde” partners worden betrokken. Italië, de op twee na grootste economie van de EU, heeft zich achter Duitsland geschaard en wijst op het belang van het aantrekken van nieuwe bedrijven van buiten de EU.

Macron lijkt zich gedeeltelijk bij dit standpunt aan te sluiten en stelt voor om de aandacht te richten op beperkte sectoren zoals schone technologie, chemicaliën, staal, automobielindustrie of defensie. Hij stelt dat Europese bedrijven zonder dergelijke maatregelen zullen worden overweldigd door de concurrentie.

Deregulering en handelsovereenkomsten

Tijdens de retraite zullen Duitsland en Italië naar verwachting ook aandringen op deregulering. Nu de Commissie in 2025 verschillende vereenvoudigingspakketten heeft geïntroduceerd, pleiten zij voor verdere intrekkingen en vereenvoudigingen in alle EU-initiatieven. Zij stellen een “noodrem” voor die ingrijpen mogelijk maakt als wetgeving aanleiding geeft tot bezorgdheid over administratieve lasten voor ondernemingen en nationale autoriteiten.

Ten slotte blijft de Mercosur-handelsovereenkomst met Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay een twistpunt. De Commissie is van plan om met de EU-landen te overleggen over de voorlopige tenuitvoerlegging ervan, na een gerechtelijke toetsing door het Europees Parlement. Frankrijk is fel gekant tegen de overeenkomst door de vrees van boeren voor oneerlijke concurrentie van Latijns-Amerikaanse importproducten. De overeenkomst kreeg in januari echter de steun van een meerderheid van de lidstaten, nadat Italië de doorslag had gegeven. Duitsland en Italië pleiten expliciet voor een ambitieus EU-handelsbeleid dat rekening houdt met de behoeften van alle sectoren, inclusief de landbouw, en beschouwen de afronding van de EU-Mercosur-overeenkomst als een belangrijke stap voorwaarts.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!