Key takeaways

• Duitse leiders dringen er bij het constitutioneel hof op aan om extreme AfD-fracties te verbieden.
• Stijgende peilingen dreigen de eerste extreemrechtse deelstaatregering sinds de Tweede Wereldoorlog te installeren.
• Historisch trauma is de drijvende kracht achter het streven naar een “waakzame democratie” tegen etnisch nationalisme.

Twee prominente figuren in de Duitse regering, minister van Defensie Boris Pistorius en de minister-president van Baden-Württemberg, Cem Özdemir, hebben het federale constitutionele hof opgeroepen om een verbod op de meest extreme onderdelen van de Alternatief voor Duitsland (AfD) te onderzoeken. In een gezamenlijk artikel voor de Frankfurter Allgemeine Zeitung betoogden de twee politici dat de afdelingen van de partij in Thüringen, Saksen, Saksen-Anhalt en Brandenburg worden geleid door etnonationalisten die ‘echte Duitsers’ definiëren op basis van afkomst en ideologie. Zij stelden dat deze facties streven naar de totale ontmanteling van het democratisch bestuur in plaats van de verbetering ervan, wat aanleiding gaf tot een oproep tot onmiddellijke juridische stappen.

Verkiezingen in Saksen-Anhalt

Deze oproep komt op een spannend moment, vlak voor de belangrijke verkiezingen in Saksen-Anhalt op 6 september. Uit de huidige peilingen blijkt dat de AfD minstens 40 procent van de stemmen zou kunnen behalen, waardoor de partij mogelijk voor het eerst een deelstaatregering zou kunnen leiden. Een dergelijke ontwikkeling zou de installatie betekenen van het meest extreemrechtse deelstaatregering in Duitsland sinds de val van het Derde Rijk.

Nationale veiligheid

Afgezien van regionale zorgen vormt de opkomst van de AfD een bredere nationale bedreiging. De partij, die pleit voor uittreding uit de euro en het doorvoeren van massale uitzettingen, onderhoudt sterke banden met Rusland. Een relatie die Pistorius en Özdemir omschrijven als een gevaar voor de nationale veiligheid. Op nationaal niveau gaat de AfD momenteel aan kop in de peilingen met ongeveer 28 procent van de stemmen, waarmee ze de centrumrechtse Christendemocraten onder leiding van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz voorbijstreeft.

Juridische procedure

Het Duitse rechtskader is specifiek ontworpen als een “waakzame democratie“ om herhaling van een totalitair regime te voorkomen. Het verleent de staat ook de bevoegdheid om politieke partijen te verbieden. Hoewel de binnenlandse inlichtingendienst de AfD eerder als rechts-extremistisch heeft aangemerkt, is de feitelijke procedure voor een verbod complex. Deze moet worden ingeleid door het parlement of de bondsregering en vervolgens worden beoordeeld door het constitutionele hof. Een proces dat volgens deskundigen niet minder dan twee jaar in beslag zou nemen.

Politieke verdeeldheid

Er bestaat aanzienlijke interne onenigheid over deze strategie. Bondskanselier Friedrich Merz en andere conservatieve leiders hebben hun twijfels geuit en gesuggereerd dat het verbieden van een politieke tegenstander te agressief lijkt. Pistorius en Özdemir stellen echter dat het historische trauma van Duitsland deze beschermingsmaatregelen noodzakelijk maakt. Zij maken onderscheid tussen de algemene nationalistische vleugel van de partij en de radicale etnonationalistische kern ervan, die volgens hen de grens naar illegaliteit overschrijdt.

AfD

De twee leiders benadrukten dat, hoewel de drempel voor het verbieden van een partij opzettelijk hoog is, de lessen uit de jaren twintig aantonen dat het nalaten van maatregelen tegen extremisten kan leiden tot een wereldwijde catastrofe. Zij stelden dat moderne leiders niet kunnen beweren dat zij onbekend zijn met de gevolgen van passiviteit. In reactie hierop wierp AfD-vertegenwoordiger René Springer tegen dat degenen die de sterkste oppositiepartij van het land willen verbieden, de democratie niet beschermen, maar er juist doodsbang voor zijn. (ev)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!