Key takeaways

• De mogelijke uittreding van Venezuela vormt een bedreiging voor de eenheid van de OPEC en haar wereldwijde prijszettingsvermogen.
• Voormalige bondgenoten lopen het risico op agressieve prijzenoorlogen als de organisatie uiteenvalt.
• Externe concurrenten en interne wrijving ondermijnen de marktcontrole van Saoedi-Arabië blijvend.

De al lang bestaande autoriteit van de OPEC over de internationale oliemarkten staat voor een periode van instabiliteit nu Venezuela, een van de oprichters van de organisatie, de mogelijkheid van uittreding overweegt.

Hoewel marktanalisten suggereren dat een vertrek van Caracas de wereldwijde olievoorziening niet onmiddellijk zou verstoren, volgt deze stap op de recente uittreding van de Verenigde Arabische Emiraten en valt deze samen met toenemende spanningen in Irak. Een dergelijke trend roept ernstige vragen op over het vermogen van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie om haar eenheid te behouden en de wereldwijde prijsstelling te dicteren.

Staat de OPEC op instorten?

Een volledige ineenstorting van de organisatie zou een agressieve concurrentiestrijd om marktaandeel tussen voormalige bondgenoten kunnen ontketenen, mogelijk in navolging van de hevige prijzenoorlogen die tijdens de vroege fase van de pandemie van 2020 te zien waren. Afgezien van het risico op een prijzenoorlog zou het wegvallen van een centraal orgaan voor het beheer van overschotten in het aanbod de mondiale energiesector kwetsbaarder maken voor economische schokken en prijsdalingen.

Sommige deskundigen waarschuwen dat deze uittredingen een voorbode kunnen zijn van een bredere golf van uittredingen, waardoor de geloofwaardigheid en de samenhang van de groep fundamenteel worden ondermijnd.

Opkomst van externe concurrenten

De dominantie van de OPEC is al verzwakt door de opkomst van niet-lidstaten zoals Guyana, Brazilië en de Verenigde Staten. Bovendien hebben geopolitieke spanningen rond Iran de invloed van de Golfstaten beperkt, waardoor de marktcontrole steeds meer verschuift naar de VS als exporteur en China als belangrijkste drijvende kracht achter de vraag.

Tegelijkertijd is de positie van Rusland verzwakt door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne voor zijn export.

Gevolgen van een mogelijk vertrek van Venezuela

Vanuit technisch oogpunt zou het vertrek van Venezuela op korte termijn een minimaal effect hebben op de productie, omdat economische instabiliteit en sancties de productie al hebben gedecimeerd. De symbolische schade zou echter groot zijn, gezien de rol van Venezuela als stichtend lid.

Samen met de VAE zou hun afwezigheid een verlies betekenen van ongeveer 17 procent van de productiecapaciteit van de kernleden. Bovendien zouden de enorme reserves van Venezuela uiteindelijk kunnen worden ontwikkeld met de hulp van Amerikaanse energiebedrijven.

Toenemende interne wrijving

Interne onrust komt steeds vaker voor. De VAE zijn na jaren van onenigheid over productieplafonds vertrokken, en Angola heeft onlangs onder gespannen omstandigheden de organisatie verlaten. Ook Irak heeft zijn frustratie geuit en laten doorschemeren dat het mogelijk zal vertrekken als zijn productiequota na een aanstaande capaciteitsaudit niet worden verhoogd.

Het huidige geopolitieke klimaat in de Perzische Golf heeft deze spanningen tijdelijk gemaskeerd door een productiestilstand af te dwingen. Mocht de regionale conflicten echter worden opgelost, dan wijzen prognoses van het Internationaal Energieagentschap erop dat de markt tegen 2027 met een aanzienlijk overschot te maken zou kunnen krijgen. Dit zou een enorme druk op Saoedi-Arabië leggen om productieverlagingen te leiden om de prijzen te stabiliseren – een rol die het Koninkrijk wellicht niet langer alleen wil dragen. Bijgevolg zou de energiewereld wel eens een tijdperk van extreme volatiliteit kunnen ingaan waarin de relevantie van de OPEC blijvend afneemt. (fc)

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!