Key takeaways

• China investeert miljarden om de volledige toeleveringsketen van kritieke mineralen voor schone-energietechnologie te beheersen.
• Deze “groene energiediplomatie” wil China als wereldleider in de koolstofarme economie positioneren door raffinage en productie van sleutelcomponenten te beheersen.
• Hoewel er zorgen zijn over marktmacht en afhankelijkheid, biedt het Chinese model kansen voor grondstofrijke landen, maar ook strategische risico’s.

China heeft zwaar geïnvesteerd in mijnbouw en upstream-verwerking in het buitenland, met een uitgave van meer dan 120 miljard dollar (ongeveer 104,5 miljard euro) sinds 2023. Deze investeringsgolf maakt deel uit van een weloverwogen strategie van de Chinese regering om kritieke grondstoffen veilig te stellen die nodig zijn voor de wereldwijde transitie naar schone energie.

Breed scala aan cruciale grondstoffen

Volgens onderzoek van Climate Energy Finance (CEF), een Australische denktank, bestrijken de Chinese investeringen een breed scala aan grondstoffen die cruciaal zijn voor elektrische voertuigen, hernieuwbare energie en inspanningen op het gebied van industriële decarbonisatie. Hiertoe behoren lithium, koper, nikkel, zeldzame aardmetalen en bauxiet.

De omvang van deze investering weerspiegelt de ambitie van China om niet alleen de winning van grondstoffen te controleren, maar ook de gehele waardeketen die grondstoffen omzet in bruikbare componenten voor batterijen en industriële toepassingen. Deze aanpak, door CEF-onderzoekers “green energy statecraft” genoemd, heeft tot doel China te positioneren als een centrale speler in de wereldwijde sector voor schone technologie.

Bredere strategie

Bovendien zegt het CEF-onderzoek dat de Chinese investeringen in de mijnbouw slechts één facet zijn van een bredere industriële strategie. Sinds begin 2023 hebben Chinese bedrijven meer dan 220 miljard dollar (ongeveer 192 miljard euro) geïnvesteerd in downstreamsectoren, zoals de productie van accu’s, de assemblage van elektrische voertuigen, de aanleg van energienetwerken en zonne- en windenergieprojecten. Deze geïntegreerde aanpak creëert een verticaal afgestemd systeem dat is ontworpen om de voorzieningszekerheid te waarborgen, de afhankelijkheid van buitenlandse inputs te verminderen en de positie van China in de voorhoede van de koolstofarme economie te versterken.

Het succes van deze strategie is nu al duidelijk. China domineert momenteel de wereldwijde raffinagecapaciteit voor zeldzame aardmetalen (ongeveer 90 procent), lithium (ruim 60 procent) en kobalt (meer dan 70 procent). Het land controleert ook meer dan de helft van de wereldwijde staalproductie en produceert meer dan 90 procent van de materialen voor batterijkathodes en -anodes.

Evolutie aanpak

Een groot deel van de recente Chinese investeringen in de mijnbouw is gericht op grondstofrijke regio’s in Afrika, Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië. In de Democratische Republiek Congo hebben Chinese bedrijven hun invloed in de koper- en kobaltproductie uitgebreid. Indonesië is dankzij door China gesteunde investeringen ’s werelds grootste nikkelproducent en -verwerker geworden. Ook in Zimbabwe en andere Afrikaanse landen is een snelle ontwikkeling van de lithiumwinning en -verwerking gaande, aangedreven door Chinees kapitaal.

De aanpak van China evolueert echter. Uit analyse van het CEF blijkt een verschuiving weg van het eerdere “Belt and Road”-model, dat soms als uitbuitend werd bekritiseerd. Chinese bedrijven gaan steeds vaker partnerschappen aan met gastregeringen om verwerkingsfaciliteiten in het land zelf op te zetten, evenals infrastructuur zoals spoorwegen, havens en energiesystemen, en lokale industriële capaciteit. Deze samenwerkingen worden veiliggesteld door middel van langetermijnleveringsovereenkomsten.

Streven naar controle

CEF-oprichter Tim Buckley, medeauteur van het rapport, legt uit dat deze aanpak de doelstellingen van China op het gebied van grondstoffenvoorzieningszekerheid afstemt op de ambities van gastlanden om meer waarde in eigen land te genereren en hun eigen industriële ontwikkeling te versnellen.

De strategie van China reikt verder dan louter toegang tot grondstoffen; het streeft ernaar controle uit te oefenen over de gehele toeleveringsketen. Door mijnbouw, verwerking en productie te combineren, versterkt Peking zijn vermogen om invloed uit te oefenen op prijzen, beschikbaarheid en technologische vooruitgang in markten voor kritieke mineralen. Het CEF-rapport benadrukt dat dit traject er een van expansie blijft in plaats van terugtrekking, aangezien China zijn strategie aanpast aan veranderende politieke en economische landschappen.

Dominantie China

De groeiende marktmacht van China baart echter zorgen bij westerse regeringen en spelers in de industrie, die hierin een bedreiging zien voor de veiligheid van de toeleveringsketen en de geopolitieke stabiliteit. Er ontstaan tegenmaatregelen, zoals het door de VS geleide Minerals Security Partnership en de Critical Raw Materials Act van de Europese Unie, die gericht zijn op het diversifiëren van bevoorradingsbronnen en het herstellen van binnenlandse verwerkingscapaciteiten.

Ondanks deze inspanningen kan het jaren duren om de schaal en integratie van China te evenaren. Zoals benadrukt door CEF, wordt de dominantie van China geschraagd door een hybride model dat staatssturing combineert met de wendbaarheid en uitvoeringskracht van particuliere ondernemingen, ondersteund door aanzienlijke financiering van door de staat gesteunde instellingen.

Kansen bieden

Voor grondstofrijke landen biedt dit model zowel risico’s als kansen. Hoewel afhankelijkheid van één dominante speler strategische zorgen oproept, kan toegang tot Chinees kapitaal en technische expertise de ontwikkeling van mijnbouw-, verwerkings- en infrastructuurprojecten versnellen, met name in opkomende economieën. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!