Key takeaways

• Ursula von der Leyen besloot het Mercosur-handelsakkoord voorlopig toe te passen, wat in Frankrijk voor grote verontwaardiging zorgde.
• De Franse invloed in Brussel lijkt af te nemen nu het einde van Macrons ambtstermijn nadert.
• De beslissing van de Europese Commissie roept vragen op over democratische controle en de machtsverhoudingen binnen de EU.

De beslissing van Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, om het handelsakkoord tussen de Europese Unie en het Zuid-Amerikaanse Mercosur-blok voorlopig toe te passen, heeft bij de Franse president Emmanuel Macron voor verontwaardiging gezorgd. Mercosur is een economisch samenwerkingsverband tussen de Zuid-Amerikaanse landen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay.

Verrassing in Parijs

Voor de Franse regering was de aankondiging van Von der Leyen een onaangename verrassing. De Franse president reageerde dan ook scherp. Twee Franse functionarissen bevestigden aan POLITICO dat Frankrijk niet was geïnformeerd over de beslissing. Daarnaast sprak hij ook over een gebrek aan respect voor de Europese burgers en hun vertegenwoordigers.

Frankrijk verzet zich al jaren tegen het Mercosur-akkoord. Zij vreest voor oneerlijke concurrentie voor Franse boeren en verschillen in milieunormen en sanitaire controles. Frankrijk is niet de enige met deze mening. Landbouworganisaties, politieke partijen en een groot deel van de bevolking staan kritisch tegenover de deal.

Verschuivende machtsbalans

De timing van de beslissing is politiek beladen. President Macron kan zich niet opnieuw verkiesbaar stellen als president. Hij verlaat in het voorjaar van 2027 dus het Élysée, de officiële residentie en werkplek van de president van Frankrijk. Binnen diplomatieke kringen klinkt het dat de invloed van Frankrijk aan het afnemen is. Waar het land traditioneel een doorslaggevende rol had, lijkt de Commissie onder Von der Leyen steeds autonomer te opereren. Ondanks de tegenstem van Frankrijk, behaalde het plan een meerderheid van de lidstaten.

Eerder dit jaar ondertekende Von der Leyen het akkoord al in het Zuid-Amerikaanse Paraguay. Dit gebeurde tegen de wil van landen zoals Polen, Oostenrijk en ook Frankrijk. Interne politieke instabiliteit in Frankrijk en toenemende trans-Atlantische handelsspanningen maakten het moeilijk voor de Fransen om het akkoord te onderhandelen. De voorlopige toepassing van het akkoord toont dat Brussel klaar is om knopen door te hakken.

Democratische spanningen

De controverse rond het Mercosur-akkoord beperkt zich niet tot de relatie tussen Brussel en Frankrijk. Het Europees Parlement had de overeenkomst voorgelegd aan het Hof van Justitie van de EU, dat het zou moeten beoordelen. Dit zou de ratificatie mogelijk met twee jaar kunnen vertragen. De Commissie besloot niet te wachten en koos voor een voorlopige toepassing.

Hoewel deze stap formeel is toegestaan, ligt ze politiek vrij gevoelig. Critici halen aan dat nationale bezorgdheden en parlementaire controle gepasseerd worden. Voorstanders zien dit juist als een vorm van Europese daadkracht in geopolitiek onzekere tijden.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!