Key takeaways

• Premier Bart De Wever zoekt een alomvattend begrotingsakkoord om een grote politieke crisis in België te voorkomen.
• De opties van de regering de komende weken is echter beperkt, en de gevolgen kunnen groot zijn.
• Als er geen akkoord wordt bereikt, dreigen kredietratingverlagingen en ernstige economische instabiliteit.

De regering onder leiding van premier Bart De Wever bevindt zich momenteel in een precaire situatie nu de begrotingsonderhandelingen in een impasse zijn geraakt. Nu de State of the Union is uitgesteld en er diepe ideologische meningsverschillen blijven bestaan tussen de vijf coalitiepartners, heeft de regering moeite om een uitweg te vinden.

Ondanks de dringende noodzaak om de overheidsschuld terug te dringen, heeft de premier verklaard dat hij geen nieuwe voorlopige begroting voor het komende jaar zal accepteren. De opties van de regering voor de komende weken zijn dan ook beperkt.

1. Blijven zoeken naar een alomvattend akkoord

Een belangrijke optie is dat de coalitie de onderhandelingen voortzet om een alomvattend akkoord te bereiken. Hoewel de oorspronkelijke deadline van 13 oktober is verstreken, voert de premier afzonderlijke gesprekken met de coalitiepartners om de meningsverschillen over inkomsten en uitgaven op te lossen. De belangrijkste knelpunten zijn het verzet van de MR tegen wijzigingen in de btw en de weerstand van Vooruit en Les Engagés tegen lasten voor gezinnen en werknemers.

Het realiseren van 10 miljard euro aan besparingen tegen 2029 is een enorme opgave. Toch blijft een akkoord mogelijk. Geen enkele regeringspartij heeft er veel bij te winnen om de coalitie te laten vallen. Bovendien zou een begrotingscompromis tegen eind oktober nog ruimte laten om de nodige wetgevende stappen te zetten voor het einde van het jaar. Het nadeel is dat de partijen dan snel toegevingen moeten doen, terwijl de onderlinge verhoudingen de afgelopen dagen alleen maar verslechterd zijn.

2. Tevreden zijn met een beperkt akkoord

Als alternatief zou de regering kunnen kiezen voor een afgeschaald akkoord. Door de meest omstreden structurele hervormingen uit te stellen en zich uitsluitend te richten op punten waarover consensus bestaat, zouden de partijen een onmiddellijke crisis kunnen voorkomen en hun gezicht kunnen redden.

Deze “minimalistische” aanpak brengt echter financiële risico’s met zich mee. De Europese Commissie en de wereldwijde markten eisen een geloofwaardig bezuinigingsplan, en een zwak compromis zou het onvermijdelijke conflict wellicht slechts enkele maanden uitstellen. Een akkoord dat onvoldoende structurele besparingen oplevert, zou daarom vooral tijd kopen. De regering dreigt dan binnen enkele maanden opnieuw dezelfde discussies te moeten voeren, mogelijk onder nog grotere druk.

3. Terugvallen op het mechanisme van de voorlopige twaalfden

Een derde, zij het minder wenselijke, weg is het gebruik van “voorlopige twaalfden”. Dit wettelijke mechanisme stelt de staat in staat te functioneren door maandelijks een fractie van de begroting van het voorgaande jaar uit te geven.

Hoewel hier begin 2026 gebruik van werd gemaakt, heeft De Wever dit expliciet afgewezen, met het argument dat België een sterk signaal van financiële controle moet afgeven. Mocht het onderhandelen echter blijven mislukken, dan kan deze optie een onvermijdelijke noodzaak worden om de werking van de overheid na januari te waarborgen.

4. De regering laten vallen

Het ernstigste scenario zou een volledige politieke crisis zijn die leidt tot het aftreden van de regering. Hoewel dit zeker geen onmiddellijke verkiezingen zou uitlokken, zou het op een cruciaal moment voor instabiliteit zorgen. Een dergelijke onrust zou beleggers kunnen alarmeren en de kredietratings negatief beïnvloeden, vooral nu Standard & Poor’s op 23 oktober de kredietwaardigheid van België zal herzien.

Voorlopig lijken de coalitiepartners zich bewust van die risico’s. Ook de politieke prijs van een regeringsval is groot. De vijf partijen zouden aan de kiezer moeten uitleggen waarom ze er niet in geslaagd zijn hun belangrijkste gezamenlijke opdracht uit te voeren. Gezien de hoge politieke kosten van een mislukking zijn de coalitiepartners momenteel gemotiveerd om dit scenario te vermijden. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!