Key takeaways

• België investeert fors in militaire modernisering om wereldwijde veiligheidsdreigingen het hoofd te bieden.
• De campagne ‘Samen Voorbereid’ roept burgers op om noodpakketten voor 72 uur samen te stellen.
• Critici stellen dat de klimaatcrisis dringender aandacht vereist dan de angst voor een buitenlandse invasie.

België trekt momenteel aanzienlijke middelen uit voor militaire modernisering als reactie op een verslechterende mondiale veiligheidssituatie. Politici zoals premier Bart De Wever en minister van Defensie Theo Francken benadrukken dat voorbereiding op oorlog de enige manier is om vrede te waarborgen. Toch blijft een cruciale vraag bestaan: wordt het grote publiek net zo goed voorbereid als het leger?

Terwijl de strijdkrachten hun uitrusting en tactieken upgraden voor intensieve conflicten, blijft de burgerbevolking kwetsbaar voor hybride aanvallen of grootschalige verstoringen van essentiële infrastructuur. De Frantalige krant Le Soir zocht het uit.

Versterking van de maatschappelijke veerkracht

Om deze kloof aan te pakken, heeft het Nationaal Crisiscentrum (NCCN) afgelopen april het initiatief ‘Samen Voorbereid‘ gelanceerd. Deze meerjarige campagne heeft tot doel de maatschappelijke veerkracht te versterken door Belgen aan te moedigen noodpakketten samen te stellen waarmee ze 72 uur kunnen overbruggen. De regering raadt aan om essentiële benodigdheden zoals water, niet-bederfelijke levensmiddelen, zaklampen en contant geld in te slaan, en dringt er bij de burgers op aan zich aan te melden voor het BE-Alert-systeem en tijdens noodsituaties vertrouwen te stellen in officiële communicatiekanalen.

Bovendien beoogt de onlangs goedgekeurde ‘Shield’-strategie de inspanningen van de federale en regionale overheden op elkaar af te stemmen om kritieke diensten te waarborgen tijdens extreme veiligheidsincidenten.

Burgers onvoldoende voorbereid

Ondanks deze inspanningen ontbreekt het België aan een diepgewortelde “risicocultuur”. NCCN-functionarissen hebben toegegeven dat uit enquêtes blijkt dat Belgische burgers grotendeels onwetend en onvoldoende voorbereid zijn in vergelijking met hun Europese buren. Landen als Zwitserland, Finland en de Baltische staten hebben daarentegen de paraatheid van de burger al lang in hun nationale identiteit geïntegreerd. Zo hebben Zweden en Polen aan elk huishouden uitgebreide handleidingen uitgedeeld over hoe men zich tijdens oorlogstijd moet gedragen.

Ondertussen heeft Letland verplichte defensietraining op middelbare scholen ingevoerd, en voert Duitsland regelmatig grootschalige alarmoefeningen uit waarbij zowel het publiek als kritieke infrastructuur betrokken zijn.

Internationale modellen aanpassen

Hoewel het NCCN erkent dat het van deze internationale modellen leert, merkt het op dat België deze strategieën moet aanpassen aan zijn eigen unieke sociale cultuur. Hoewel er nog geen grootschalige simulaties zijn gepland, zal de campagne ‘Samen Voorbereid’ vier jaar duren en laat het „Shield“-plan de deur open voor toekomstige civiele oefeningen.

Academische scepsis

Niet alle deskundigen staan echter positief tegenover deze maatregelen. Christophe Wasinski, hoogleraar politieke wetenschappen aan de ULB, stelt dat dergelijke campagnes wellicht meer gericht zijn op het „in scène zetten“ van een dreiging dan op het aanpakken van een praktische behoefte. Hij suggereert dat het aanwakkeren van de angst voor conflicten een weerspiegeling is van tactieken uit de Koude Oorlog en mogelijk bedoeld is om politieke en industriële steun voor militaire uitgaven in stand te houden.

Volgens Wasinski zijn veiligheidsrisico’s weliswaar reëel, maar moeten ze objectief en zonder overdrijving worden geanalyseerd. Hij stelt dat meer directe en tastbare gevaren, zoals de klimaatcrisis en de toename van bosbranden, veel dringender aandacht verdienen dan het schrikbeeld van een buitenlandse invasie. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!