Key takeaways

• Turkije, Saoedi-Arabië en Pakistan hebben een collectief defensieverbond gevormd om de wederzijdse veiligheid te waarborgen.
• Dit pact vermindert de afhankelijkheid van externe hegemonische machten en bevordert zo de regionale autonomie.
• Bij toekomstige uitbreidingen zou Egypte kunnen worden geïntegreerd om veiligheidsstabiliteit te koppelen aan economische welvaart.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Hakan Fidan, gaf tijdens een interview gedetailleerde inzichten in het Gezamenlijk Verdedigingsakkoord van Mekka. Het strategische bondgenootschap tussen Turkije, Saoedi-Arabië en Pakistan dat vrijdag in Mekka werd ondertekend. Hoewel het pact tot stand kwam te midden van aanzienlijke regionale instabiliteit, benadrukte Fidan dat de overeenkomst puur defensief van aard is. Hij verduidelijkte dat het bondgenootschap niet tegen een specifiek land is gericht en weerlegde beweringen dat het een instrument is voor agressie tegen Iran. In plaats daarvan is het pact gebaseerd op het principe van collectieve verdediging, vergelijkbaar met artikel 5 van de NAVO, waarbij een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle leden, wat een gezamenlijke reactie vereist.

Strategische autonomie en regionale stabiliteit

De overeenkomst is in de loop van meerdere jaren tot stand gekomen, nog vóór de huidige conflicten, omdat Turkije verschuivingen in de regionale veiligheidsprioriteiten van de VS voorzag. Fidan merkte op dat de deelnemende landen niet expansionistisch zijn en zich voornamelijk richten op interne ontwikkeling en grensbeveiliging. Hij stelde dat de regio door het creëren van een gestructureerd veiligheidskader minder afhankelijk kan worden van externe hegemonische machten. Die verergeren volgens hem lokale spanningen vaak in plaats van ze op te lossen.

Diversificatie van partnerschappen

Voor de toekomst ziet de Turkse regering de alliantie als een flexibele overkoepelende structuur die uiteindelijk meer landen zou kunnen omvatten. Fidan noemde met name Egypte als een waarschijnlijk toekomstig lid. Hij merkte op dat de twee landen nu al samenwerken alsof ze formele bondgenoten zijn, waarbij slechts enkele kleine technische hindernissen nog overblijven. Deze uitbreiding sluit aan bij de bredere strategie van de Turkse president Recep Erdoğan om de partnerschappen van Turkije te diversifiëren buiten de traditionele, terwijl de verbintenis met de NAVO gehandhaafd blijft.

Veiligheid koppelen aan economische welvaart

Naast militaire samenwerking beschouwt Ankara deze veiligheidsarchitectuur als een voorwaarde voor economische integratie en sociale welvaart op de lange termijn. Fidan vergeleek deze visie met de ontwikkeling van de Europese Economische Gemeenschap en suggereerde dat stabiliteit vooraf moet gaan aan economische groei. Hij vindt dat Turkije kan fungeren als een strategische brug. Die kan dan op de lange termijn de veiligheidsarchitecturen tussen Europa en het Midden-Oosten op elkaar afstemmen.

Regionaal eigenaarschap

Het pact wordt vergeleken met het concept van de “moslim-NAVO” dat ooit werd bepleit door Necmettin Erbakan. Die streefde naar militaire en economische eenheid onder islamitische staten om externe druk het hoofd te bieden. Door “regionaal eigenaarschap“ op het gebied van veiligheid te bevorderen, streeft Turkije ernaar door het buitenland gedicteerd beleid te vervangen door een eigen systeem van stabiliteit en wederzijds vertrouwen. (ev)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!