Key takeaways

• Regionale mogendheden en Pakistan bemiddelen intensief om een fragiel bestand om te zetten in permanente vrede.
• Stijgende olieprijzen en binnenlandse politieke druk drijven president Trump naar een diplomatieke oplossing.
• Nucleaire ambities en de sluiting van de Straat van Hormuz blijven de belangrijkste obstakels voor een akkoord.

Regionale mogendheden in de Perzische Golf en Pakistan voeren hun diplomatieke inspanningen op om een wankel bestand om te zetten in een duurzaam vredesakkoord. Die inspanningen komen op het moment dat de Amerikaanse president Donald Trump suggereert dat een oplossing voor het conflict op handen is. Om die gesprekken te faciliteren, heeft de Pakistaanse legerleider, veldmaarschalk Asim Munir, die fungeert als belangrijke bemiddelaar tussen Washington en Teheran, vrijdag tot laat in de nacht onderhandeld met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi. Araghchi heeft ook afzonderlijke diplomatieke contacten gehad met VN-secretaris-generaal António Guterres en vertegenwoordigers van Irak, Qatar, Turkije en Oman.

Economische instabiliteit

De huidige wapenstilstand kwam zes weken geleden tot stand na een cyclus van geweld die begon met Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran op 28 februari. Iran sloeg terug met drone- en raketaanvallen in de hele Perzische Golfregio, wat resulteerde in duizenden slachtoffers, voornamelijk binnen de Iraanse grenzen.

Ondanks de wapenstilstand is een permanente oplossing nog steeds niet in zicht, wat leidt tot instabiliteit op de wereldwijde energiemarkten en de olieprijzen boven de 100 dollar per vat drijft. Bijgevolg hebben Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten president Trump aangespoord om de termijn voor diplomatieke besprekingen te verlengen.

“Lichte vooruitgang vredesgesprekken”

Het standpunt van Trump schommelde tussen optimisme over een snelle overeenkomst en waarschuwingen voor verdere militaire acties. Tijdens een bijeenkomst in New York op vrijdag beweerde hij dat de oorlog binnenkort zou eindigen en voorspelde hij een daling van de olieprijzen zodra zijn onderhandelingen met Iran zouden zijn afgerond.

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio sloot zich hier voorzichtig bij aan en merkte tijdens een NAVO-bijeenkomst in Zweden “lichte vooruitgang” op. Ondertussen gaven Iraanse bronnen via het persbureau Tasnim aan dat er weliswaar meer vooruitgang is geboekt dan in eerdere besprekingen, maar dat er geen definitief akkoord zal worden ondertekend totdat alle twistpunten zijn opgelost.

Militaire dreigingen

De spanningen blijven hoog nu het Iraanse ministerie van Defensie via het persbureau Fars kritiek heeft geuit op de aanpak van Trump, die het arrogant en te veel op Israël afgestemd noemde, en waarschuwde dat een dergelijke koers naar een dieper conflict leidt. Tegelijkertijd suggereren berichten van CBS News en Axios dat de VS mogelijk nog steeds aanvullende luchtaanvallen plant. Iraanse militaire functionarissen waarschuwden dat elke hernieuwde agressie van de VS of Israël het oorlogstoneel waarschijnlijk naar nieuwe regio’s zou uitbreiden.

Binnenlands staat Trump onder toenemende druk van Amerikaanse burgers die gefrustreerd zijn door de stijgende benzineprijzen en van wetgevers in de aanloop naar de cruciale tussentijdse verkiezingen. Die politieke verschuiving was duidelijk zichtbaar in de door de Republikeinen geleide Senaat, waar een procedurele stemming wees op toenemende oppositie tegen de oorlog. Om een mogelijke publieke nederlaag te voorkomen, heeft de leiding van de Republikeinse partij onlangs een geplande stemming over het conflict geschrapt.

De nucleaire impasse

Twee belangrijke hindernissen blijven een diplomatieke doorbraak in de weg staan: het beheer van de Straat van Hormuz – een vitale energieader die momenteel grotendeels is afgesloten – en de status van de nucleaire ambities van Iran. De VS eist een tien jaar durende stopzetting van de uraniumverrijking om de productie van kernwapens te voorkomen, een voorwaarde die Iran heeft afgewezen, terwijl het volhoudt dat het niet streeft naar een atoombom.

Volgens de Eurasia Group is een diplomatieke oplossing iets waarschijnlijker dan verdere escalatie. Zij suggereren dat een eventuele onmiddellijke overeenkomst waarschijnlijk een tijdelijke verlenging van het staakt-het-vuren met 30 dagen zou zijn, om meer tijd te geven voor onderhandelingen over deze kernkwesties.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!