Key takeaways
- Servië versterkt zijn militaire alliantie met China door de aanschaf van geavanceerde raketten en robots.
- Die strategische koerswijziging vormt een bedreiging voor de ambities van Servië om toe te treden tot de Europese Unie.
- China verstevigt zo zijn positie in Europa door diplomatieke steun te ruilen voor infrastructuurprojecten en wapens.
De steeds hechter wordende militaire en strategische alliantie van Servië met China zorgt voor wrijving met de Europese Unie, nu president Aleksandar Vucic de grenzen van de tolerantie van de Unie opzoekt. Het Balkanland heeft onlangs zijn defensiecapaciteiten uitgebreid door supersonische raketten van Peking aan te schaffen, waardoor het het enige land ten westen van Wit-Rusland is dat dergelijke geavanceerde Chinese wapens koopt. Er zijn aanwijzingen dat het partnerschap zich mogelijk uitbreidt naar gevechtsvliegtuigen. Dat onderwerp komt waarschijnlijk aan bod tijdens het aanstaande bezoek van Vucic aan China.
Riskante evenwichtsoefening
Die geopolitieke verschuiving roept belangrijke vragen op over de EU-aspiraties van Servië. Ook twijfelen velen aan de houdbaarheid van Vucics poging om een evenwicht te vinden tussen het Westen, Rusland en China. In de afgelopen tien jaar is Servië geëvolueerd van louter een bestemming voor buitenlands kapitaal tot een belangrijke strategische partner voor China.
In ruil voor de steun van Servië voor de Chinese aanspraken op Taiwan heeft Peking het standpunt van Servië met betrekking tot Kosovo gesteund. Florian Bieber, een wetenschapper aan de Universiteit van Graz, merkt op dat hoewel de EU deze wapenhandel juridisch niet kan verbieden, dergelijke stappen twijfel zaaien over de toewijding van Servië aan de veiligheidskaders van de Europese Unie. Dat meldt hij aan Bloomberg.
Toenemende invloed China
Ondanks waarschuwingen van EU-functionarissen dat de toenemende Chinese invloed het lidmaatschap van Servië in gevaar zou kunnen brengen, aarzelt de EU wellicht om een directe confrontatie uit te lokken. De aandacht van de NAVO gaat volledig naar het conflict in Oekraïne, de instabiliteit in het Midden-Oosten en de politieke onrust rond het bondgenootschap. Daarom geeft de EU wellicht prioriteit aan andere kwesties. Momenteel stelt de Europese Commissie dat de toetredingsbesprekingen met Servië zich voornamelijk richten op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechtsstaat.
Economische motor achter de verschuiving
De verschuiving naar China komt door stagnerende Europese investeringen en de huidige preoccupatie van Rusland met zijn eigen oorlog. Militair analist Petar Vojinovic merkt op dat de aankoop van Chinese hardware, zoals de CM400-raketten, niet langer een controversiële stap is voor de Servische regering.
De economische voetafdruk van China in Servië is exponentieel gegroeid sinds de lancering van het Belt and Road Initiative in 2013. China heeft miljarden aan leningen en directe investeringen verstrekt voor cruciale infrastructuur, waaronder hogesnelheidstreinen, bruggen en snelwegen. Bovendien domineren Chinese belangen nu aanzienlijke delen van de mijnbouw- en staalindustrie; het aandeel van China in de directe buitenlandse investeringen in Servië steeg in 2024 tot 32 procent, een enorme sprong tegenover slechts 2 procent tien jaar eerder. Een nieuwe vrijhandelsovereenkomst en visumvrij reizen versterken die relatie verder en gaven het toerisme een impuls. Een groot Chinees Cultureel Centrum in Belgrado, gebouwd op de plek waar de ambassade tijdens de NAVO-bombardementen in 1999 werd verwoest, dient als fysiek monument voor die band.
EU-beperkingen
Desondanks blijft de EU de belangrijkste bron van subsidies en financiering voor aspirant-lidstaten. Hoewel de EU waarschuwt voor de risico’s die gepaard gaan met Chinese leningen en infrastructuurprojecten, blijven de eigen economische banden van de EU met China veel uitgebreider dan die van de kandidaat-lidstaten.
De grootste spanning kan zich aftekenen in de luchtvaartsector. Vucic zou kunnen kiezen voor Chinese vliegtuigen ter vervanging van verouderde Russische MIG’s. Volgens Vojinović is het onwaarschijnlijk dat Chinese wapensystemen worden geïntegreerd in Franse Rafale-toestellen, die Servië eerder bestelde. De beperkingen op intellectueel eigendom spelen daarbij een rol. Als Servië kiest voor de Chengdu J-10, zou dit de eerste keer zijn dat dergelijke vliegtuigen in Europa worden ingezet.
Technologische ambities
Dat Servië Chinese technologie omarmt, zal waarschijnlijk volop te zien zijn tijdens een militaire parade in juni, waar naar verwachting gewapende Chinese robots zullen verschijnen. Vucic streeft ook naar technologieoverdracht om via AgiBot Innovation een binnenlandse robotproductie op te zetten. Hij ziet dat als een van de belangrijkste investeringen uit de geschiedenis van het land.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
