Key takeaways

• De recente ontdekkingen van zeldzame aardmetalen in Scandinavië bieden hoop op Europese onafhankelijkheid van China.
• Het ontwikkelen van een sterke binnenlandse toeleveringsketen, inclusief raffinage- en productiecapaciteiten, is cruciaal voor het succes van Europa.
• Ondanks veelbelovende doorbraken kampt Europa met aanzienlijke tijdsdruk en regelgevingshindernissen bij het realiseren van zijn ambities op het gebied van zeldzame aardmetalen.

Recente ontdekkingen van zeldzame aardmetalen (REE’s) in Scandinavië hebben hoop gewekt voor Europa’s streven om zijn afhankelijkheid van China te verminderen, maar de weg naar onafhankelijkheid is lang. Hoewel deze vondsten belangrijk zijn, bieden ze geen oplossing voor de onmiddellijke kwetsbaarheid van Europa.

Afhankelijkheid van China

Europa is sterk afhankelijk van China voor REE’s, cruciale componenten in de hightechproductie, groene technologieën en de defensie-industrie. Deze afhankelijkheid is een strategische zorg geworden voor Brussel, wat heeft geleid tot initiatieven zoals de Critical Raw Materials Act en REPowerEU om de toeleveringsketens te diversifiëren. De EU smeedt partnerschappen met grondstofrijke landen wereldwijd, waaronder Australië, Canada, Japan, Oekraïne en landen in Afrika, Zuid-Amerika en Centraal-Azië.

Scandinavische doorbraken

Recente doorbraken in Scandinavië suggereren echter dat oplossingen dichterbij zijn dan verwacht.

Begin 2026 zijn opmerkelijke ontdekkingen gedaan in de regio. In het Noorse Fensfeltet onthulden bijgewerkte schattingen een enorme afzetting met 15,9 miljoen ton zeldzame-aardmetaaloxiden, mogelijk een van de grootste ter wereld. Rare Earths Norway is van plan om in 2031 met de winning te beginnen, waarmee in eerste instantie in ongeveer 5 procent van de vraag van de EU wordt voorzien, met het potentieel om 20-30 procent te bereiken.

In Zweden bevestigde LKAB een afzetting in de buurt van Kiruna met ongeveer 2,2 miljoen ton zeldzame-aardmetaaloxiden. Deze locatie is rijk aan lichte zeldzame aardmetalen, waaronder neodymium en praseodymium, die essentieel zijn voor hoogwaardige magneten.

Een ander Zweeds project, Norra Kärr, zou binnen enkele jaren de eerste operationele zeldzame-aardmetalenmijn van Europa kunnen worden. Het is uitzonderlijk rijk aan zware zeldzame aardmetalen, cruciaal voor permanente magneten, en zou tijdens zijn operationele levensduur mogelijk in de volledige vraag van de EU naar deze elementen kunnen voorzien.

Groenland

Buiten Scandinavië biedt Groenland een enorm potentieel met de Kvanefjeld-afzetting, die wordt geschat op 11 miljoen ton zeldzame-aardmetaaloxiden. Politieke en milieukwesties vormen echter aanzienlijke uitdagingen voor de ontwikkeling ervan.

De Verenigde Staten hebben geprobeerd Groenland van Denemarken over te nemen door de strategische minerale hulpbronnen, wat de noodzaak onderstreept voor Europa om toegang te verzekeren tot kritieke hulpbronnen in politiek gelijkgestemde gebieden.

Timing blijft een uitdaging

Hoewel deze ontdekkingen veelbelovend zijn, blijft timing een cruciale factor. Het is onwaarschijnlijk dat de binnenlandse voorziening vóór de jaren 2030, of zelfs de jaren 2040 in een realistischer scenario, een significante invloed zal hebben op de afhankelijkheid van Europa van China. De EU streeft ernaar om tegen 2030 10 procent van haar verbruik van zeldzame aardmetalen te dekken, maar het bereiken van deze doelstelling lijkt onwaarschijnlijk gezien het huidige tempo van de ontwikkeling en de bestaande knelpunten.

Financiële risico’s in verband met exploratie en het lange traject naar productie schrikken investeerders af. Complexe wettelijke kaders en strenge milieuregels maken de zaken nog ingewikkelder. Langdurige vergunningsprocedures kunnen meer dan tien jaar in beslag nemen, wat de voortgang van projecten belemmert.

Moeilijke processen

Het laatste rapport van de Europese Rekenkamer benadrukt deze uitdagingen en concludeert dat binnenlandse productie in 2030 waarschijnlijk geen noemenswaardige bijdrage zal leveren. Het rapport roept op tot gestroomlijnde administratieve processen, geconsolideerde publiek-private financiering en een duidelijke prioritering van de meest veelbelovende projecten.

Hoewel de mijnbouwcapaciteit stroomopwaarts cruciaal is, is de ontwikkeling van de gehele toeleveringsketen voor zeldzame aardmetalen, inclusief de verwerking en productie stroomafwaarts, even belangrijk. Europa moet zijn afhankelijkheid van de Chinese dominantie in deze sectoren verminderen door binnenlandse raffinage- en productiecapaciteiten op te bouwen.

Recyclinginspanningen zijn eveneens van vitaal belang. De EU streeft ernaar om tegen 2030 25 procent van de vraag via circulariteit te dekken, maar de huidige recyclingpercentages liggen aanzienlijk lager. Effectieve afvalinzameling en een ondersteunend regelgevingskader zijn essentieel voor het bevorderen van recycling en het behalen van deze ambitieuze doelstelling.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!