Key takeaways
- De risicovolle onderhandelingen tussen Amerikaanse en Iraanse functionarissen in Genève hebben tot doel een conflict te voorkomen en een diplomatieke oplossing te vinden voor het nucleaire programma van Iran.
- Ondanks de verhoogde spanningen en dreigingen van militaire actie van beide kanten, hebben de onderhandelaars zich open opgesteld voor nieuwe oplossingen, wat wijst op mogelijkheden voor een compromis.
- Het succes van de gesprekken hangt af van de mate waarin Donald Trump zijn eisen verduidelijkt en Iran tegemoetkomt aan de bezorgdheid over zijn uraniumverrijkingsactiviteiten, terwijl het land streeft naar verlichting van de sancties.
De onderhandelingen tussen Amerikaanse en Iraanse functionarissen in Genève vormen een cruciale stap om een conflict te voorkomen. De indirecte gesprekken, bemiddeld door de minister van Buitenlandse Zaken van Oman, Badr Albusaidi, volgen op een aanzienlijke militaire opbouw door de Verenigde Staten in het Midden-Oosten, de grootste sinds de oorlog in Irak.
Verhoogde spanningen
De besprekingen vinden plaats op een moment van verhoogde spanningen. President Donald Trump heeft gedreigd met militaire actie als er geen nucleair akkoord wordt bereikt, terwijl Iran heeft gezworen krachtig te zullen reageren op elke aanval. Hoewel de onderhandelaars naar verluidt openstaan voor nieuwe oplossingen, blijven de vooruitzichten op een akkoord onzeker.
Trump, die de voorkeur geeft aan een diplomatieke oplossing, heeft ook beperkte aanvallen op Iran overwogen als pressiemiddel. Hij heeft echter weinig duidelijkheid verschaft over zijn eisen of de urgentie van militaire actie, acht maanden nadat de VS tijdens een conflict tussen Israël en Iran luchtaanvallen uitvoerden op Iraanse nucleaire installaties. Iran heeft zich verzet tegen de eis van de VS om de verrijking van uranium binnen zijn grenzen stop te zetten, maar heeft aangegeven mogelijk concessies te doen met betrekking tot zijn nucleaire programma.
Belangrijkste spelers
De Amerikaanse delegatie wordt geleid door speciaal gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner, terwijl minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi het Iraanse team leidt. De afgelopen weken hebben de VS duizenden troepen, vliegdekschepen, straaljagers en tankvliegtuigen naar de regio gestuurd, waardoor de spanningen verder zijn opgelopen.
Trump heeft zijn aandacht verlegd van het harde optreden van Iran tegen binnenlandse protesten naar het nucleaire programma van het land, dat al lang een twistpunt is met het Westen. Al decennialang beschuldigen de VS en Israël Iran ervan een geheim kernwapenprogramma na te streven, een beschuldiging die Iran ontkent. Hoewel Iran volhoudt dat zijn uraniumverrijking voor vreedzame doeleinden is, blijft het de enige niet-nucleaire staat die uranium verrijkt tot bijna wapenkwaliteit.
State of the Union
In zijn State of the Union-toespraak zinspeelde Trump vaag op de Iraanse dreiging, waarbij hij de nadruk legde op de ontwikkeling van raketten door het land en het beschuldigde van pogingen om zijn nucleaire programma na de luchtaanvallen van vorig jaar opnieuw op te starten. Hij herhaalde dat hij niet zou toestaan dat “de grootste sponsor van terrorisme ter wereld” kernwapens zou verwerven.
Hoewel Iran volhoudt dat zijn verrijkingsactiviteiten na de aanvallen zijn stopgezet en internationale inspecteurs geen toegang heeft verleend tot de beschadigde locaties, verklaarde Araghchi op sociale media dat Iran “onder geen enkele omstandigheid ooit een kernwapen zal ontwikkelen”, terwijl hij de nadruk legde op een kans voor een ongekende overeenkomst waarin wederzijdse zorgen aan de orde komen.
Mogelijke compromissen
De Iraanse voorstellen zijn nog niet bekendgemaakt, maar de besprekingen zouden kunnen gaan over een regionaal consortium voor uraniumverrijking, waarmee mogelijk een oplossing wordt gevonden voor de voorraad hoogverrijkt uranium van Iran. In ruil daarvoor wil Iran dat de verlammende sancties worden opgeheven.
Tegenstanders van het Iraanse regime stellen dat het opheffen van de sancties cruciale steun zou betekenen voor het geestelijke leiderschap. Het blijft echter onduidelijk welke voorwaarden Trump aan een akkoord stelt.
Militaire opties
Volgens berichten zou Trump overwegen om aanvankelijke aanvallen uit te voeren op Iraanse doelen, zoals de Revolutionaire Garde of nucleaire installaties, om Teheran tot concessies te dwingen. Sommige berichten wijzen zelfs op een mogelijke campagne om de hoogste leider Ayatollah Ali Khamenei af te zetten als de onderhandelingen mislukken. Hoewel Trump volhoudt dat die acties “gemakkelijk te winnen” zouden zijn, heeft de voorzitter van de gezamenlijke stafchefs naar verluidt gewaarschuwd voor de risico’s van een langdurig conflict.
Iran dreigt op zijn beurt met vergeldingsmaatregelen tegen Amerikaanse militaire doelen en Israël als het wordt aangevallen. Amerikaanse bondgenoten in de regio uiten hun bezorgdheid dat een aanval op Iran een groter conflict zou kunnen veroorzaken en waarschuwen dat luchtmacht alleen niet voldoende is om het Iraanse leiderschap te veranderen. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die Iran al lang als een belangrijke bedreiging en bron van regionale instabiliteit beschouwt, pleit voor een akkoord dat betrekking heeft op de ballistische raketten van Iran en de steun aan proxies.
Regionale implicaties
Analisten speculeren dat Netanyahu, die onlangs een ontmoeting had met Trump in het Witte Huis, mogelijk aandringt op een regimewisseling in Iran. De VS bezitten het op één na grootste nucleaire arsenaal ter wereld, terwijl Israël ervan verdacht wordt een eigen kernwapenprogramma te hebben, hoewel het dit noch bevestigt noch ontkent.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!