Key takeaways
- Het hoofd van het Europees Stabiliteitsmechanisme stelt voor om het fonds van 430 miljard euro te gebruiken voor defensie-uitgaven van landen in de eurozone.
- Dit plan moet de financiële lasten verlichten voor landen die door geopolitieke spanningen kampen met stijgende defensiekosten.
- Het voorstel van Gramegna vormt het ESM om van een crisisfonds naar een instrument voor collectieve Europese veiligheid als reactie op Russische agressie.
Pierre Gramegna, het hoofd van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), heeft een nieuw idee. Hij wil de middelen van de organisatie, meer dan 430 miljard euro, gebruiken om defensie-uitgaven in de eurozone te financieren. Dat meldt Reuters. Met meer dan 430 miljard euro tot zijn beschikking fungeert het ESM traditioneel als een crisisfonds dat financiële steun verleent aan economieën in de eurozone die in moeilijkheden verkeren.
Gezien de toenemende geopolitieke spanningen en de stijgende defensie-uitgaven stelt Gramegna echter voor om deze middelen een andere bestemming te geven. Hij voorziet de uitbreiding van kredietlijnen specifiek voor defensiedoeleinden, waarbij de strenge economische hervormingsvoorwaarden die doorgaans aan ESM-leningen zijn verbonden, worden geschrapt.
Verlichting van druk op nationale begrotingen
Deze verschuiving heeft tot doel de druk op de nationale begrotingen te verlichten, met name voor kleinere eurolanden die te maken hebben met aanzienlijke stijgingen van de defensiekosten. Gramegna benadrukt het strategische belang van het ESM in het huidige geopolitieke klimaat. Hij wijst op de groeiende onrust binnen Europa over de relatie met de Verenigde Staten, die wordt aangewakkerd door het assertieve buitenlandbeleid en de protectionistische maatregelen van president Trump.
Crisisfonds transformeren
Dit voorstel heeft symbolische betekenis, omdat het een crisisfonds transformeert in een mechanisme om de Europese defensiecapaciteiten te versterken. De betrokkenheid van het ESM zou een collectieve inspanning betekenen tegen de Russische agressie. Hoewel het ESM momenteel geen expliciete vermelding van defensie in zijn mandaat heeft, is Gramegna van mening dat goedkeuring door de lidstaten de weg zou kunnen effenen voor dit innovatieve gebruik van het fonds.
Urgentie van versterkte Europese defensie
De urgentie van versterkte Europese defensiemaatregelen is toegenomen sinds de annexatie van de Krim door Rusland in 2014 en de daaropvolgende grootschalige invasie van Oekraïne in 2022. De dreigementen van Trump met handelssancties tegen landen die weigeren hun territoriale aanspraken op te geven, tonen nog eens de noodzaak voor Europa om alternatieve veiligheidsoplossingen te zoeken.
Het voorstel van Gramegna sluit aan bij een eerdere suggestie van de voormalige Italiaanse premier Enrico Letta. Hij pleitte voor een “defensieondersteuningslijn” met leningen tegen een lage rente, tot 2 procent van het bbp van een land. De pandemische crisissteun van het ESM, ter waarde van 240 miljard euro, dient als precedent. Die regeling was bedoeld om de uitgaven voor gezondheidszorg te ondersteunen.
Steun voor Baltische staten
Baltische staten als Litouwen, Estland en Letland zouden aanzienlijk kunnen profiteren van dergelijke steun. Deze landen hebben hun defensie-uitgaven sinds de Russische invasie van Oekraïne aanzienlijk verhoogd, tot ongeveer 5 procent van hun bbp. Ze staan onder aanzienlijke financiële druk door de hoge leningen die ze zijn aangegaan om deze uitgaven te financieren.
ESM-steun zou lijken op de SAFE-leningenregeling van de EU voor defensieprojecten. Daarbij leent de EU gezamenlijk middelen en leent ze die tegen kostprijs uit aan de lidstaten. Deze aanpak zou cruciale verlichting kunnen bieden aan landen die grenzen aan Rusland en Wit-Rusland, die te maken hebben gehad met een golf van sabotageaanvallen die aan Rusland worden toegeschreven. (jv)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!