Key takeaways

• De oorlog in Oekraïne heeft de militaire zwakheden van Europa en haar afhankelijkheid van Russische energie blootgelegd, waardoor Europa gedwongen wordt haar strategische prioriteiten te herzien.
• Het conflict heeft geleid tot een continentale herbewapening en inspanningen om de energieafhankelijkheid van Rusland te verminderen.
• De EU toonde zich opmerkelijk eensgezind in haar reactie op de invasie en toonde een nieuw gevoel van doelgerichtheid en vastberadenheid binnen de Unie.

De oorlog in Oekraïne heeft de Europese Unie fundamenteel veranderd en vooroordelen over vrede en veiligheid op het continent omvergeworpen, dat vertelt Le Monde. Het conflict heeft de militaire kwetsbaarheid van Europa en haar afhankelijkheid van Russische energie duidelijk gemaakt, waardoor Europa gedwongen is om haar strategische prioriteiten pijnlijk te heroverwegen.

Katalysator voor verandering

Vóór de invasie waren veel Europese leiders zelfgenoegzaam en dachten ze dat de oorlog een overblijfsel uit het verleden was. De Russische agressie heeft deze illusie echter aan diggelen geslagen en de noodzaak van een robuustere defensie en meer autonomie onderstreept. Het conflict was de katalysator voor een “enorme filosofische verandering”, zoals Nathalie Tocci, directeur van het Istituto Affari Internazionali, het uitdrukte.

Europa’s besef van zijn kwetsbaarheden werd treffend geïllustreerd door zijn onvermogen om de militaire vuurkracht van Rusland te evenaren. Zoals onderzoeker Léo Péria-Peigné heeft onthuld, vuurden Rusland en Oekraïne in één week meer artilleriegranaten af dan heel Europa in een jaar. Dit besef heeft geleid tot een continentale herbewapeningsinspanning, aangevoerd door Polen en de Baltische staten, hoewel de vooruitgang ongelijk blijft.

Energieafhankelijkheid 

De oorlog heeft Europa ook gedwongen om zijn energieafhankelijkheid van Rusland onder ogen te zien, een kwetsbaarheid die benadrukt wordt door de onmiddellijke impact van het conflict op de gasleveringen. Onszelf bevrijden van deze afhankelijkheid zal veel geld kosten, maar is essentieel om de Europese soevereiniteit te versterken en de kwetsbaarheden te verminderen. Dit proces begon tijdens de COVID-19-pandemie, toen Europa’s afhankelijkheid van China voor farmaceutische producten aan het licht kwam.

De EU heeft een opmerkelijke mate van eensgezindheid getoond in haar reactie op de Russische agressie, door sancties te handhaven, de energieafhankelijkheid te verminderen en Oekraïne aanzienlijke financiële steun te verlenen. Deze ongekende maatregelen tonen een nieuwe doelgerichtheid en vastberadenheid binnen de Unie.

Veranderende machtsdynamiek

De oorlog heeft ook de machtsdynamiek binnen de EU veranderd en een stem gegeven aan de Oost-Europese lidstaten die al lang waarschuwden voor Russisch expansionisme. Hoewel de positie van Hongarije reden tot bezorgdheid blijft geven, gaat de algemene trend in de richting van een meer verenigd en assertief Europa.

Duitsland, een traditioneel pacifistische natie, heeft een grondige transformatie ondergaan, waarbij het zijn afhankelijkheid van Russisch gas heeft opgegeven, zwaar heeft geïnvesteerd in defensie en een nieuwe leidersrol binnen de EU op zich heeft genomen. De “Zeitenwende“-toespraak van kanselier Olaf Scholz markeerde een beslissende breuk met het verleden van Duitsland en een bereidheid om meer verantwoordelijkheid voor de Europese veiligheid op zich te nemen.

Toekomstige uitdagingen

Europa staat echter nog steeds voor grote uitdagingen. De mogelijke terugkeer van Donald Trump naar het Witte Huis in 2025 werpt een schaduw van onzekerheid over de trans-Atlantische betrekkingen, en doet de vrees ontstaan voor een ommekeer in de allianties en een nieuw gevoel van kwetsbaarheid.

Zoals Steven Everts, directeur van het Instituut voor Veiligheidsstudies van de EU, opmerkt, moet Europa zijn “psychologie van zwakte” overwinnen en zijn economisch en politiek potentieel volledig benutten om een echte geostrategische speler op het wereldtoneel te worden. Anders loopt Europa het risico om naar de marge van de wereld te worden verbannen. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!