Zo snel kan het misgaan: hoe de stad waar Braziliaanse coronavariant ontstond, erdoor werd verpletterd

De humanitaire ramp die zich momenteel in de grootste stad van de Amazone voltrekt, toont aan wat er gebeurt wanneer overheidsfalen, wetenschappelijke misbaksels en publieke onverschilligheid geconfronteerd worden met een nieuwe, mogelijk gevaarlijkere variant van het coronavirus.

Vorige lente werd Manaus getroffen door het coronavirus. En hoe: in minder dan 10 dagen tijd overrompelde Covid-19 het zorgsysteem. Zieke patiënten werden afgewezen. De doden werden opgestapeld in massagraven. Na die golf stelden de ziekenhuizen noodplannen op. Er werden extra bedden gereserveerd en er werd een gedetailleerd schema opgesteld.

Maar de nieuwe golf, toen die kwam, was anders. Het virus was gemuteerd, met een reeks wijzigingen die het waarschijnlijk besmettelijker maakten – en misschien wel dodelijker. Manaus werd getroffen door wat wetenschappers de P.1-variant noemen. Deze keer duurde het geen 10 dagen om de ziekenhuizen te overweldigen. Het duurde 24 uur.

Isopix

In juni piekte in Manaus de prevalentie van SARS-CoV-2-seropositiviteit met 66 procent. 66 procent, voor alle duidelijkheid, is enorm veel. Bijna 10 keer meer dan wat we in Europa haalden. In Manaus werd het eerste geval van SARS-CoV-2 geïdentificeerd op 13 maart 2020. Dit werd gevolgd door een explosie in gevallen, en de oversterfte in de stad van 2 miljoen inwoners tijdens de eerste week van mei was 450 procent keer hoger dan het jaar ervoor.

Maar dat was niks in vergelijking met wat er zich de jongste weken afspeelde in Manaus. Ondanks noodplannen raakte de zuurstof snel op. Tientallen ziekenhuispatiënten zijn overleden door verstikking. Tientallen meer mensen die geen zorg konden krijgen, zijn thuis overleden. Elk half uur werd een patiënt begraven.

‘Dat dit een virusstam is die meer overdraagbaar is maar niet ernstiger – dat is niet wat er in Manaus gebeurt’

P.1 zou sinds december in de Amazone circuleren en lijkt nu de dominante coronavirusstam in Manaus te zijn. Hij is gedetecteerd in São Paulo, maar ook ver weg in Japan. De variant is ook al opgedoken in de VS. Wetenschappers proberen momenteel uit te zoeken of P.1 echt meer overdraagbaar is, of dat het gemuteerde virus simpelweg laks gedrag heeft uitgebuit in een regio waar veel mensen niet in staat of niet bereid zijn om maatregelen te respecteren. De grootste onbekende is of de variant mensen kan infecteren die hersteld zijn van de meer voorkomende coronavirusstam.

Artsen en gezondheidswerkers in Manaus hebben al getuigd over hoe ze zich echt overvallen voelden door P.1. Ze beschrijven een gevaarlijk nieuw hoofdstuk in de strijd tegen het virus. Het was niet alleen de toename van het aantal patiënten, maar ook de ernst van hun gevallen. Mensen kwamen beduidend zieker in ziekenhuizen aan, zeggen ze. ‘Wat al eerder is gezegd, dat dit een stam is die meer overdraagbaar is, maar niet ernstiger – dat is niet wat er in Manaus gebeurt’, zei epidemioloog Noaldo Lucena. ‘Dat is geen gevoel. Het is een feit.’

Raissa Floriano wier vader in het ziekenhuis is opgenomen met Covid-19, huilt tijdens een protest te midden van de nieuwe coronaviruspandemie buiten het 28 Agosto Hospital, in Manaus. (Isopix)

‘Manaus toont ons wat er gebeurt als je het virus vrij spel geeft’

De wereldwijde implicaties kunnen aanzienlijk zijn. Sinds het begin van de pandemie is Manaus nauwkeurig bestudeerd door wetenschappers. Lokale functionarissen schrokken er voor terug om in de stad lockdowns of maatregelen in te voeren die elders succesvol waren. En de regels die wel werden ingevoerd, werden door veel mensen genegeerd. Het virus kreeg er met andere woorden vrij spel. ‘Manaus heeft ons een op gegevens gebaseerde indicatie gegeven van wat er kan gebeuren als SARS-CoV-2 zich grotendeels ongehinderd kan verspreiden’, schreef een team van onderzoekers deze maand in Science.

Een tijdlang, nadat de golf van april en mei was bedaard, vroegen wetenschappers en regeringsfunctionarissen zich af of de stad kudde-immuniteit had bereikt. Sommige wetenschappers schatten dat driekwart van de bevolking besmet raakte. Velen dachten dat het ergste achter de rug was. ‘Waarom Manaus de eerste Braziliaanse stad zal zijn die de Covid-19-pandemie zal verslaan’, schreef een groep onderzoekers van de Federal University of Amazonas.

Maar eind december, aan het begin van de kerstvakantie, begon het dagelijkse aantal gevallen, ziekenhuisopnames en sterfgevallen te stijgen. Wetenschappers sloegen alarm en riepen ambtenaren op om onmiddellijke beperkingen in te stellen voor bedrijven en bijeenkomsten.

Op kerstavond kondigde de gouverneur van de staat Amazonas, Wilson Lima, de sluiting aan van alle niet-essentiële bedrijven. Demonstranten trokken meteen de straten op, sloten wegen af ​​en stichtten branden. Bedrijfsleiders waarschuwden Lima dat de economie een stillegging niet zou overleven en drongen er bij de gouverneur op aan om het decreet in te trekken. Ze kregen steun van straatverkopers, bezorgers, dienstmeisjes – samen goed voor een derde van de de werkende bevolking in Manaus. Twee dagen later zwichtte de gouverneur.

De Nossa Nossa Aparecida-begraafplaats in Manaus. (Isopix)

Winkeliers en restaurants deden goede zaken de daaropvolgende dagen. Er werd gefeest alsof er niks aan de hand was – er waren party’s met meer dan 4.000 feestgangers. ‘Alle macht komt van de mensen’, tweette congreslid Eduardo Bolsonaro, de zoon van de president. ‘Ongeacht de alarmerende nieuwsuitzendingen, heeft Manaus sinds juni een grote daling van het aantal doden gezien, wat blijk geeft van collectieve (of kudde-)immuniteit’, tweette Osmar Terra, een voormalig Bolsonaro-kabinetslid.

De illusie van kudde-immuniteit

Maar dat geloof in die immuniteit verwerd al snel tot fictie. Kort na de vakantie explodeerde het aantal doden en ziekenhuisopnames. Het ziekenhuissysteem stuikte in elkaar. Het verbaasde Braziliaanse onderzoekers die vorige maand een paper in Science publiceerden, waarin ze beweerden dat 76 procent van de bevolking van Manaus al besmet was met het virus. ‘Hoe kun je 76 procent van de mensen hebben die besmet werden en toch een epidemie hebben die groter is dan de eerste?’, vroeg auteur Ester Sabino. ‘Dit was een punt van zorg vanaf het moment dat de gevallen begonnen te stijgen.’

Om te begrijpen wat er gebeurde – en waarom de stad niet werd beschermd tegen een slopende tweede golf – begon het team met het sequensen van nieuwe monsters, om te zien of veranderingen in het virus dit konden verklaren.

Een familielid van een patiënt die met Covid-19 in het ziekenhuis is opgenomen, wacht in de rij in de hoop lege zuurstoftanks te vullen in Manaus. (Isopix)

Op 10 januari kondigde Japan de ontdekking aan van een nieuwe variant, die vier reizigers uit het Amazonegebied van Brazilië had besmet. Vervolgens publiceerde het team van Sabino voorlopige bevindingen waaruit bleek dat de stam verantwoordelijk was voor 42 procent van de gevallen van coronavirus die in december werden bemonsterd.

Terwijl virussen zich door een populatie verspreiden, muteren ze onvermijdelijk, hoewel de meeste van dergelijke genetische veranderingen functioneel onbeduidend zijn. Het coronavirus heeft wereldwijd al talloze varianten voortgebracht. Maar P.1 – samen met varianten die in Zuid-Afrika en Groot-Brittannië zijn gevonden – baart bijzondere zorgen.

P.1 heeft niet alleen een spijkereiwitmutatie die zou kunnen leiden tot een hogere infectiegraad, het bezit ook een zogenaamde ‘ontsnappingsmutatie’. De mutatie, ook bekend als E484k, wordt ook aangetroffen in de Zuid-Afrikaanse variant en kan helpen bij het ontwijken van antilichamen tegen het coronavirus.

Geen zuurstof meer

Ondertussen lijkt de P.1-variant zijn bereik te hebben vergroot: in januari vertegenwoordigde het volgens een steekproef van 48 gevallen 85 procent van de infecties in Manaus. De tol is duidelijk. Half januari waren er in de ziekenhuizen niet alleen geen bedden meer vrij zoals tijdens de eerste golf, maar was er ook een tekort aan ook zuurstof.

Op de begraafplaats Nossa Senhora Aparecida, slechts een van de vele kerkhoven in Manaus, moet nu elke dag een stuk zoals dit worden vrijgemaakt om de Covid-slachtoffers te kunnen begraven. (Isopix)

De federale overheid werd gewaarschuwd voor de dreigende ramp, volgens een onderzoek op verzoek van het Hooggerechtshof, maar deed niet genoeg om deze af te wenden. Op 3 januari vertelden lokale gezondheidsfunctionarissen federale functionarissen al dat het gezondheidssysteem waarschijnlijk binnen 10 dagen zou falen. Vervolgens waarschuwde White Martins, het bedrijf dat het volksgezondheidssysteem in Manaus van zuurstof voorziet, de staats- en federale gezondheidsfunctionarissen dat het de vraag niet kon bijhouden. Op 14 en 15 januari stikten tientallen mensen door dat gebrek aan zuurstof.

Het ministerie van Volksgezondheid heeft zich verdedigd door te stellen dat het meer artsen naar Manaus heeft gestuurd en de stad geholpen heeft om meer bedden voor patiënten beschikbaar te maken. De federale minister van Volksgezondheid Eduardo Pazuello, die nu door de procureur-generaal wordt verdacht van nalatigheid, heeft zichzelf voor onbepaalde tijd in de stad gestationeerd.

Lima, de gouverneur van de staat, heeft nu toch alle niet-essentiële bedrijven gesloten en een avondklok ingesteld. Hij heeft gewaarschuwd dat de komende weken nog moeilijker kunnen worden. De vraag naar zuurstof zal in februari 70 procent hoger zijn dan in de slechtste dagen van deze maand, vertelde hij aan de krant O Globo.

Meer
Mijn Volglijst

Beursupdate: AEX op Wall Street

07/12/2021 22:12

(ABM FN-Dow Jones) Op Wall Street zijn dinsdag zeven van de acht AEX-genoteerde fondsen ten opzichte van het slot in Amsterdam lager gesloten. Shell en ArcelorMittal waren de sterkste dalers.

Aegon (-0,60%)ArcelorMittal (-0,70%)ASML (-0,31%)ING Groep (-0,36%)Philips (+0,01%)RELX (-0,06%)Royal Dutch Shell (-1,26%)Unilever (-0,07%)

Euro/dollar: 1,1270

Op basis van de bovenstaande koersuitslagen zou de AEX index, die sloot op 805,78 punten, zijn geëindigd op 803,14 punten.

Door: ABM Financial News.

Lees meer...
Markten
Lees meer...
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20