Wijn, seks en romantiek: een geschiedenisles voor oenofielen

Wijn is door de geschiedenis heen altijd verweven geweest met seks en romantiek. Hoe werd een vloeistof die kan worden gedefinieerd als gefermenteerd druivensap het plengoffer aan het altaar van de verleiding? Wat deed wijn om zijn sexy reputatie te verdienen?

In de Bijbel worden de twee dochters van Lot op opeenvolgende nachten door hun vader zwanger gemaakt nadat ze hem stomdronken hadden gemaakt met wijn, “zodat hij zich noch de aankomst noch het vertrek herinnerde van beide vrouwen”. Het was dus geen incest maar de schuld van wijn. In de Talmoed staat “één beker wijn betaamt een vrouw, twee kopjes zijn vernederend, en als ze er drie heeft, gooit ze zichzelf seksueel te grabbel.” Niks voor vrouwen en het romantische potentieel van wijn is vooral dat te veel ervan in de goot doet belanden: er is niet veel veranderd in 2.000 jaar in de wereld der godsdienstfanatici dus.

“Daden van razende lust”

Gelukkig waren er andere visies op de zaak. Bij de Oude Grieken bijvoorbeeld stond de drank van Dionysus centraal in hun symposia waarbij lekker eten, aangenaam drinken en amusement van seksuele aard allemaal aanwezig moesten zijn. De Romeinen, altijd enthousiast op het gebied van seks en drank, behoorden tot de eersten die wijn expliciet in verband brachten met seksuele passie. Het ontremmende effect ervan “wekte jongeren wier bloed al warm was voor daden van razende wellust”, en – volgens zowel Plutarchus als Seneca – deed Marcus Antonius op zijn eerste date-night met Cleopatra de Egyptische koningin binnen door haar vol wijn te gieten.

De Romeinen waren tuk op afrodisiaca en wijn speelde meestal een rol, hetzij als oplosmiddel, kookmiddel of verwerkt tot zalf. In zijn Naturalis historia beveelt Plinius de Oudere (1e eeuw na Christus) wijn aan gemengd met xiphionwortel (iris), asphodel, knoflook, koriander en erythraicon (waarschijnlijk hondentandviooltje) ondergedompeld in “ruwe, samentrekkende wijn”.

De rechtertestikel van een ezel

Iets buitenissiger was witte of zoete wijn te drinken die de snuit en voeten bevatte – andere bronnen zeggen geslachtsdelen – van de grote skinkhagedis. Het idee hier was dat het reptiel een van de meer fallisch gevormde leden van het dierenrijk was en dus … De rechtertestikel van een ezel, eerst gedroogd en vermalen, oplossen in wijn was ook populair als lustopwekkende middel. Plinius benadrukt dat: “Personen met ervaring in deze zaken hebben beweerd dat het van primair belang is dat de portie door een meisje wordt gemengd, en ook dat ze op dat moment naakt moet zijn.”

Dat gezegd zijnde: de Romeinen hadden strenge straffen voor openbare dronkenschap van vrouwen. De redenering was redelijk bizar: wijn verdunde volgens hen het zaad van mannen in hun lijf, wat resulteerde in een verminderde kans op een gezonde conceptie.

Herten en zwijnen

Ook in de middeleeuwen had wijn een belangrijke rol als hulpmiddel bij het meer bevorderlijk maken van succesvolle seks. “Het drinken van honingwater bevordert de erectie, maar wijn is in dit opzicht nog effectiever dan alle medicijnen en voedsel”, adviseert de twaalfde-eeuwse joodse arts Maimonides. Door venkelzaad toe te voegen tijdens de fermentatie van wijn ontstond er volgens de 14e-eeuwse alchemist, astroloog en arts Arnaldus de Villa Nova een elixer dat “niet alleen de seksuele lust vergroot, maar ook zorgt voor goed gezond zaad”.

In het middeleeuwse Europa was men er verder van overtuigd dat schuchtere mannelijkheid kon worden rechtgezet met een mengsel van gemalen hertenpenis, peper en “malse” wijn. Hét afrodisiacum voor vrouwen was wijn met verpoederde zwijnentestikels.

De heilige Foutin

Nog in de 16e eeuw werd een zekere St. Foutin, wiens naam een ​​apocriefe combinatie lijkt te zijn van een plaatselijke bisschop en het Franse werkwoord foutre (vertaling zelf op te zoeken), in delen van Zuid-Frankrijk vereerd vanwege zijn vermogen om de viriliteit en vruchtbaarheid te herstellen. Het bisdom van de stad Embrun zou het meest wonderbaarlijke relikwie van de heilige Foutin hebben bezeten. Gefrustreerde kerkgangers schonken wijn over het puntje ervan, waardoor het rood werd, en een vat eronder verzamelde de vloeistof, totdat het veranderde in “heilige azijn”. Getroffen parochianen zouden dan de gezegende verkwikkende azijn kunnen gebruiken voor “een buitengewoon herstellend effect”.

Venus en Don Giovanni

De Romeinen zeiden graag: “Sine Cerere et Baccho friget Venus”. Of: zonder Ceres en Bacchus” – dat wil zeggen, eten en wijn – zou Venus koud worden. In de grote toneelstukken en ballads van middeleeuws en vroegmodern Europa opent wijn bijna systematisch de romantische momenten. Mythische minnaars Tristan en Isolde, bijvoorbeeld, dronken Amarone. Mozarts Don Giovanni gebruikt wijn om de dames in de stemming te brengen.

Geschenken van wijn waren altijd populair in Europa als demonstratie van romantische interesse. In het middeleeuwse Venetië, voor het Festival van de Twaalf Maria’s, paradeerden jonge mannen naar een kerk om desserts en wijn uit te delen aan in aanmerking komende vrijgezellen; de volgende dag zouden de heren de dames weer aantreffen, dit keer bij de huizen van rijke stadsdignitarissen, waar ze hen opnieuw het hof zouden maken met wijn en snoep.

De wijn van de wellust

Wijn heeft ook eeuwenlang de hoofdrol gehad bij huwelijken, zeker nadat Jezus de Bruiloft in Kana opvrolijkte met zijn water-wijn-truuk. Sinds dat wonder worden bekers wijn gehesen om de huwelijksband te bezegelen. Blijkbaar werd dit soms zelfs tot het juridische uiterste doorgevoerd: een rechtszaak van een verbroken verloving in het 15e-eeuwse Frankrijk werd beslecht toen bleek dat beide partijen uit hetzelfde glas wijn hadden gedronken. Het vonnis: “Jullie zijn met elkaar verloofd; ik roep de wijn op om te getuigen.”

Voor wie de dingen levendig wilt houden op Valentijnsdag (en geen zin heeft om een hagedis, ezel, hert of everzwijn te verminken), hebben we tot slot nog deze wijze raad van Jean Molinet (1435-1507), een Zuid-Nederlands dichter en kroniekschrijver. Hij is bekend van zijn gemoraliseerde prozaversie van de Roman de la rose, de romantische oerklassieker. Dit is wat Jean Molinet in de 15e eeuw al wist: “De wijn van Reims” – Champagne dus – “is de wijn van wellust.”

(jvdh)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20