Wat je moet weten over Priorat, het verborgen wijnkoninkrijkje op een steenworp van de Catalaanse Costa

Degenen onder ons die een obsessie hebben voor gedurfde rode wijnen, worden aangetrokken door plaatsen als Priorat: een klein bergachtig gebied, ruig en droog, vrijwel ongeschikt voor enig ander gewas dan wijndruiven en olijven. Voeg daarbij de mediterrane zon en Priorat stijgt naar de top van het rijke rode wijnpantheon. En ondanks z’n relatieve nabijheid tot de toeristische Costa’s is Priorat een beetje een geheim, verborgen wijnkoninkrijk gebleven.

Priorat ligt in het zuiden van Catalonië, in de buurt van Tarragona met zijn sombere kustlijn en zware chemische industrie. Laat dat je niet om de tuin leiden: halverwege de ongeveer 40 kilometer op N-420 verandert het landschap spectaculair en tegen dat je de wijnstreek arriveert lijkt het of je een lichtjaar hebt afgelegd. Weinig wegen vinden hun weg naar Priorat; de meeste komen aankloppen aan de achterdeur, bij Falset, het enige kleine stadje hier in de buurt. Van daaruit klim je naar het geheime wijnkoninkrijk en zijn 12 wijdverspreide kleine dorpjes.

We bevinden ons hier op een breedtegraad die ongeveer gelijk is aan Bari in Puglia, Italië. Priorat mag dan in de noordelijke helft van Spanje liggen, het is zeer zeker een Zuid-Europees wijngebied. De klimaatcijfers tonen aan dat de regio een gemiddelde jaartemperatuur had van 14,5°C, een gemiddelde regenval van 518 mm (het is de laatste jaren minder geweest) en de jaarlijkse zonneschijnuren liggen meestal rond de 2.600. Dit plaatst Priorat bijvoorbeeld in dezelfde klasse als het Franse Châteauneuf-du-Pape.

Foto Mick Van Loon

De regio is omgeven door bergen in het oosten en ook in het westen, als een soort beschermend hoefijzer. Het feit dat de berg Montsant in het noorden van de regio ligt, beschermt Priorat tegen koude noordenwinden en in de zomer loopt de dagtemperatuur regelmatig op tot 40°C.

Wanneer je via Falset Priorat binnenrijdt, bevind je je op 350 meter boven zeeniveau. Het laagste van de 12 dorpen, het kleine El Molar aan de zuidwestelijke grens, ligt op 200 meter. Vanaf daar stijgt de regio geleidelijk naar het noorden, via Porrera en Gratallops via Torroja, de twee Vilella-dorpen en het winderige Poboleda richting Escaladei en vervolgens naar de berg Montsant zelf.

Het hoogstgelegen dorp, La Morera de Montsant, ligt op 780 meter; en de Les Manyes-wijngaard van Terroir al Límit, die zich uitstrekt over de noordelijke grens tussen Priorat en Montsant, ligt op 900 meter hoogte. Dat maakt 700 meter hoogteverschil binnen de regio: een enorme overspanning, met een evenredig dramatisch effect op de samenstelling van most en wijnen.

In de regel verlies je tijdens het groeiseizoen 1°C voor elke 180 meter hoogte; een wijngaard op 500 meter kan vaak tot twee weken later rijpen dan een wijngaard op 300 meter. Het betekent dat wijnen uit het zuidelijke uiteinde van Montsant een andere, rijkere en zachtere stijl hebben dan die uit het noorden, waar de wijnen meer zuur zijn, meer verkwikkend zijn in de jeugd en langer moeten rijpen.

Van 1163 tot Franco

Foto Mick Van Loon

Een gedetailleerde blik op het regelgevingsdocument op DOCa Priorat laat zien dat de 12 dorpen kunnen worden gegroepeerd in 4 primaire smaakstijlen:

  • Wijnen met grote structuur en hoge tannines in El Lloar, La Morera de Montsant, Bellmunt en Poboleda
  • Die met grote structuur, tannine en een lange afdronk in Gratallops en Escaladei
  • Harmonieuze wijnen met fijnere tannines in Molar, Porrera, Masos de Falset en Torroja
  • Verfijnde, elegante wijnen in Vilella Baixa en Vilella Alta.

In ieder geval is dit een regio met duidelijke dagelijkse temperatuurverschillen. Sommige locaties in Priorat kunnen overdag temperaturen van 40°C bereiken, gevolgd door nachttemperaturen van 12°C: een verbazingwekkend bereik dat zelden wordt geëvenaard in wijnregio’s op beide halfronden.

Priorat was halverwege de jaren zeventig vrijwel verdwenen als wijnbouwgebied, grotendeels door het landbouwbeleid van de fascistische dictator Francisco Franco, maar ook door de afgelegen ligging van de regio. Een handvol wijnmakers besloot eind jaren tachtig Priorat terug op de kaart te zetten als een gebied voor kwaliteitswijn.

In Priorat wordt wijn gemaakt sinds de oprichting van de Priorij van Cartoixa d’Escaladei in 1163 (Escaladei betekent “ladder naar god” in het Latijn). Kartuizer-monniken die wijngaardtechnieken hadden geleerd in de Franse Provence verbouwden bijna 700 jaar lang wijn in Priorat tot in 1835, toen hun land werd opgeëist door de staat en herverdeeld. Tegen die tijd was Priorat uitgegroeid tot een groot en bekend wijngebied (met ergens in de buurt van 5.000 hectare wijngaarden). Toen, aan het einde van de 19e eeuw, trof de fameuze druivenluis phylloxera de regio en verwoestte de wijnstokken. Compleet. De wijnbouw in de regio stortte in en Priorat ontvolkte. En hoewel de Spaanse overheid in 1954 een een officiële D.O. (Spaanse appellatie) toekende in 1954 begonnen de dingen pas in 1989 te veranderen.

Barbier en de vijf Clos

Foto Mick Van Loon

Een wijnproducent genaamd René Barbier bracht een bende gepassioneerde wijnbouwers, wijnmakers en andere pleitbezorgers samen om verschillende locatiespecifieke wijnen in Priorat te creëren. Ze introduceerden nieuwe, verfijnde wijnbereidingstechnieken (zoals kleine nieuwe Franse eiken vaten) en ze gingen Franse druivenvariëteiten gebruiken waaronder Cabernet Sauvignon, Syrah en Merlot. Ze namen de Frans-geïnspireerde site-specifieke term van Clos over (wat “beschermde” of “ommuurde” wijngaard betekent). Deze oorspronkelijke vijf labels, Clos Mogador, Clos Dofí (nu Finca Dofí), Clos de L’Obac, Clos Martinet en Clos Erasmus kregen allemaal snel internationale aandacht en hoge beoordelingen voor hun uitstekende wijnen in het midden van de jaren negentig.

Met investeringen door de oorspronkelijke vijf Clos, zijn er nu 1.900 hectare aan wijngaarden met bijna 100 wijnmakerijen (en 600 telers). Onder de nieuwe groep wijnmakers hebben verschillende producenten de term Clos in hun naam aangenomen om het idee van site-specificiteit te promoten.

De dominante druif in de wijngaarden in Priorat zijn Garnacha (ook bekend als Grenache) en Cariñena (Carignan). Deze twee druivensoorten vormen de ruggengraat van bijna alle rode wijnen in Priorat, hoewel er geen minimum of maximum van een variëteit vereist is door de wet. En hoewel de jonge wijngaarden van Cariñena niet bekend staan ​​voor het leveren van kwaliteitswijnen, zijn veel van de Cariñena-stokken in Priorat meer dan 90 jaar oud, waardoor de oogst geconcentreerd wordt en er zeer intens smakende, voornamelijk door rood fruit gedreven wijnen, ontstaan.

De andere druiven die samen de Priorat-blend vormen, zijn Franse importen, waaronder Cabernet Sauvignon, Merlot en Syrah. Kleine percelen Cabernet Franc en Pinot Noir zijn er ook, maar die druiven vinden hun weg naar zeer weinig wijnen. Elke producent heeft een andere focus in zijn mix van Priorat-variëteiten. Over het algemeen hebben de Cariñena- en Garnacha-wijnen die domineren meer tonen van rood fruit, terwijl de Franse variëteiten diepere kenmerken van zwart fruit toevoegen.

Foto Mick Van Loon

Niet de goedkoopste

In de zon gedroogde rode en zwarte pruimen, zwarte kers en cassis (rode en zwarte bes) domineren het aromaprofiel van hoogwaardige Priorat rode wijn. Naast het fruit is er een duidelijke toets van mineraliteit die sommige experts relateren aan de iconische llicorella-leisteenbodems van de regio. Het is een beetje de geur die ontstaat wanneer regen op droge grond valt in de zomer (het aroma “petrichor”) met een klein beetje natte klei erin gegooid.

De typische structuur van Priorat biedt een zachte, matige zuurgraad gecombineerd met grote, gespierde tannines en relatief hoge alcoholgehaltes (meestal 14% en hoger). In de betere rode wijnen kom je wat gerookt zout en gekruide tonen tegen (kaneel, kardemom, melasse), vaak met een ietwat kruidig-muntachtige of zoethout-anisette afdronk. Hoe fijner de Priorat, hoe harmonischer intens en polychromatisch het smaakprofiel zal zijn.

Priorat is geen goedkope wijn. Dat komt omdat het een relatief klein gebied is met lage opbrengsten – 25 hectoliter per hectare. Er is ook de kost van het gebruik van nieuwe eik, plus het moeilijke terrein dat van het onderhoud en de pluk een helse affaire maakt. En, er speelt ook wel een beetje een hype-factor mee. Wie een geweldige Priorat wil, is al gauw tussen 30 en 50 euro kwijt. Voor een goeie zit je in het segment rond 20 euro. Onder die prijs is kwaliteit moeilijk te vinden – maar ze bestaat wel.

Onze wijnkenners Sieghild en Mick proefden een aantal schappelijk geprijsde Priorats, schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontdek vrijdag als eerste wat ze er van vonden.

(kg)

Meer
Mijn Volglijst

Europese beurzen sluiten lager

02/12/2021 17:31

(ABM FN-Dow Jones) De aandelenmarkten in Europa zijn donderdag lager gesloten. De Stoxx Europe 600 index leverde 1,2 procent in op 465,44 punten, de Duitse DAX daalde 1,4 procent tot 15.263,11 punten, de Franse CAC 40 verloor 1,3 procent op 6.795,75 punten en de Britse FTSE 100 sloot 0,6 procent in het rood op 7.129,21 punten.

Lees meer...
Markten
Lees meer...
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20