Wat is het plan van de EU om de opwarming van de aarde aan te pakken – en kan het werken?

Afgelopen week werden we we met de apocalyptisch overstromingen in ons land nog eens geconfronteerd met hoe destructief de gevolgen van de klimaatverandering kunnen zijn. We weten ook dat zoiets steeds vaker zal gaan gebeuren. In 2019 riep het Europees Parlement al een “klimaat- en milieunoodtoestand” uit. In 2020 beloofden de EU-leiders om tegen het einde van dit decennium de uitstoot van broeikasgassen met 55 procent te verminderen. Nu komt het moeilijkste: beloften omzetten in beleid om gevaarlijke opwarming van de aarde tegen te gaan.

Waarom is dit belangrijk?

Van het uitfaseren van de verbrandingsmotor tot bosbescherming, geen enkele sector van de EU-economie zal onaangeroerd blijven.

Woensdag heeft de Europese Commissie een tiental voorstellen gepubliceerd om ervoor te zorgen dat haar klimaat- en energiewetten passen bij die ambitie van een emissiereductie van 55 procent tegen 2030, vergeleken met het niveau van 1990. Van het uitfaseren van de verbrandingsmotor tot bosbescherming, geen enkele sector van de EU-economie zal onaangeroerd blijven. Het doel van de Europese Unie is agressiever dan dat van de Verenigde Staten, die zich ertoe hebben verbonden de uitstoot in dezelfde periode met 40 tot 43 procent te verminderen, maar minder ambitieus dan dat van Groot-Brittannië, dat een vermindering van 68 procent beloofde. China, ’s werelds grootste uitstoter, heeft alleen gezegd dat het streeft naar een piek in de uitstoot tegen 2030.

Wat zijn de belangrijkste voorstellen?

De EU-lidstaten zullen te maken krijgen met strengere doelstellingen voor het terugdringen van broeikasgassen en doelstellingen om hernieuwbare energie tegen 2030 te vergroten. De EU als geheel zal ernaar streven om tegen het einde van het decennium 40 procent van haar energie uit hernieuwbare bronnen te halen.

Onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) wordt vervuiling duurder voor elektriciteitsopwekkers en zware industrie. Het ETS-plafond voor emissies wordt aangescherpt. Vanaf 2030 worden gratis emissierechten uitgefaseerd, waardoor de kosten van vervuiling langzaam stijgen.

Buitenlandse bedrijven die staal, aluminium en andere koolstofintensieve producten in de EU importeren, zullen emissierechten moeten kopen om hun goederen op de Europese interne markt te verkopen. Het “mechanisme voor aanpassing aan de koolstofgrens” is bedoeld om EU-bedrijven te beschermen tegen verlies van licht gereguleerde rivalen.

Tegen 2025 zou een nieuw emissiehandelssysteem worden ingevoerd voor brandstofproducenten die aan gebouwen en wegvervoer leveren. Om critici het hoofd te bieden die waarschuwen voor hogere energierekeningen, wil de EU een fonds van 144,4 miljard euro creëren om mensen te helpen betalen voor energie-efficiëntie-upgrades van hun huizen en groenere auto’s, waarvan 72 miljard euro afkomstig is van de EU begroting.

Na jaren van langzame vooruitgang zal de EU haar “verouderde” energiebelastingwet herzien om belastingvoordelen voor fossiele brandstoffen in de luchtvaart en scheepvaart van de EU geleidelijk af te schaffen.

Maar is dat genoeg?

Terwijl het hoofd van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zegt dat het hele plan op wetenschappelijk advies berust, hebben groene campagnevoerders een andere interpretatie van wat die wetenschap. Veel NGO’s en groene politici wilden een streefcijfer van 65 of 70 procent. Greenpeace bespotte de EU-aankondigingen als “een vuurwerk boven een vuilnisbelt”.

Critici maken zich ook zorgen over “boekhoudtrucs”, zoals de vrijheid voor EU-lidstaten om compensaties te gebruiken – emissiereductiekredieten kopen van een beter presterend land – in plaats van het harde werk thuis te doen. Een ander punt van kritiek is dat er niet genoeg is gedaan om te voorkomen dat bossen worden gekapt voor brandstof, een resultaat dat het perverse effect heeft dat de uitstoot van broeikasgassen toeneemt en de natuur wordt vernietigd.

Welke veranderingen zullen wij ondervinden?

Als de plannen slagen, worden auto’s minder vervuilend. De emissienormen voor auto’s en bestelwagens zullen worden aangescherpt, waarbij de productie van diesel- en benzineauto’s in 2035 tot de geschiedenis behoort. Elektrische oplaadpunten zouden meer wijdverbreid moeten zijn, in theorie moeten die er komen elke 60 kilometer op hoofdwegen.

Mensen zouden meer hulp moeten krijgen om hun huizen te isoleren en groene voertuigen te kopen, via het “sociale klimaatfonds” van de EU. Nationale regeringen zouden het fonds moeten helpen financieren en de programma’s moeten organiseren.

Maar het gekozen hervormingsmodel zou de energierekening kunnen doen stijgen. Het geplande emissiehandelssysteem voor woningen en wegvervoer, waarbij warmte- en brandstofproducenten emissierechten moeten kopen, zal brandstof duurder maken. Eén analyse heeft gesuggereerd dat de voorstellen van de commissie 429 euro kunnen toevoegen aan de gemiddelde energierekening van huishoudens, en een stijging van 373 euro aan kosten per auto.

De heilige koe aan de ketting gelegd

De meeste autofabrikanten hebben plannen aangekondigd om over te stappen op elektrische voertuigen, maar velen hebben zich verzet tegen het plaatsen van een einddatum voor de productie van voertuigen op fossiele brandstof, die nog steeds de meeste winst opleveren. Het plan van de Europese Commissie zou in feite vereisen dat alle nieuwe auto’s tegen 2035 emissievrij zijn, waardoor bedrijven als Volkswagen, Mercedes-Benz of Renault geen enkele flexibiliteit krijgen om bepaalde benzine- of dieselvoertuigen, inclusief hybrides, te blijven verkopen.

Het plan van de commissie bevat ook enkele bepalingen die de industrie ten goede komen. Overheidsgelden zullen worden gebruikt om laadstations om de 60 kilometer te bouwen langs grote snelwegen, een maatregel die de verkoop van elektrische auto’s moet stimuleren. De commissie zal ook helpen bij de financiering van een netwerk van waterstoftankstations, waarvan bedrijven als Daimler en Volvo profiteren die van plan zijn vrachtwagens te bouwen die rijden op brandstofcellen die waterstof omzetten in elektriciteit.

De vereniging die Europese autofabrikanten vertegenwoordigt, zei dat de door de commissie beoogde laadnetwerken niet dicht genoeg waren en vindt het verkeerd om verbrandingsmotoren helemaal te verbieden. De Europese Unie zou “zich moeten concentreren op innovatie in plaats van een specifieke technologie verplicht te stellen of effectief te verbieden”, zei Oliver Zipse, de CEO van BMW en voorzitter van de European Automobile Manufacturers’ Association, in een verklaring.

Vliegen zal duurder worden

Vliegtuigen zijn ook belangrijke producenten van kooldioxide-emissies, maar zijn ook moeilijk om te bouwen naar emissievrije toestellen. Volgens de voorstellen van de commissie zouden luchtvaartmaatschappijen worden gedwongen om synthetische brandstof te gaan mengen met de fossiele brandstoffen die ze nu gebruiken, en zullen ze geen belastingvoordelen meer krijgen op fossiele brandstoffen. Met andere woorden, ze zullen meer moeten betalen om te vervuilen. Wat ook betekent dat de prijzen van tickets onvermijdelijk zullen stijgen.

Airlines for Europe, een lobbygroep in de sector die Air France-KLM, easyJet, IAG, Lufthansa Group en Ryanair vertegenwoordigt, heeft gezegd dat haar leden voorstander zijn van een groene transitie, maar dat ze een eenvoudigere regelgeving én financiële ondersteuning willen.

Airbus, ’s werelds grootste vliegtuigbouwer, heeft aangedrongen op subsidies voor luchtvaartmaatschappijen om z’, vloot te vernieuwen met technologie die gebruikmaakt van duurzame brandstoffen. De Europese reus, waarvan de belangrijkste belanghebbenden de Franse, Spaanse en Duitse regeringen zijn, heeft plannen aangekondigd om binnen vijf jaar CO2-neutrale vliegtuigen te ontwikkelen en heeft onlangs een emissievrij conceptvliegtuig onthuld dat op waterstof vliegt.

Waarom zijn de Amerikanen de Chinezen en anderen niet zo gelukkig met de voorstellen?

Het plan om vervuilende importen aan te pakken met een speciale koolstofheffing is de maatregel die waarschijnlijk niet zo goed in aarde zal vallen bij China, de VS, Australië en andere landen die vervuilende producten in de EU importeren. Het plan – een koolstofgrensaanpassingsmechanisme – houdt in dat bedrijven vanaf 2026 emissierechten zouden moeten kopen om bepaalde koolstofintensieve producten in de EU te verkopen, waaronder ijzer en staal, meststoffen en aluminium. Het is de bedoeling om buitenlandse invoer op gelijke voet te plaatsen met Europese bedrijven, die al lang protesteren tegen “koolstoflekkage”, bijvoorbeeld EU-staalproducenten die marktaandeel verliezen aan licht gereguleerde rivalen buiten de EU.

EU-functionarissen zijn ervan overtuigd dat ze represailles bij de Wereldhandelsorganisatie kunnen vermijden, omdat ze zeggen dat de regeling gericht is op bedrijven, niet op landen. De heffing is gebaseerd op de hoeveelheid CO2 in een product, waardoor bedrijven een prikkel krijgen om over te gaan op groenere productie.

En dan nu: de administratieve molen en lobbyisten in overdrive

De tientallen teksten moeten worden goedgekeurd door EU-ministers en leden van het parlement in een versneld proces dat de wetgevers hopen af ​​te ronden in 2022. Verwacht een razernij van lobbyen door bedrijven en niet-EU-landen om de maatregelen te verwateren en voorstellen te kelderen die ze niet leuk vinden. Ook van binnen in de EU zal door een aantal landen, Polen bijvoorbeeld, keihard tegengas worden gegeven.

De meeste grote bedrijven hebben dan wel de EU-doelstelling van netto nulemissie tegen 2050 onderschreven, maar het wordt ingewikkelder als dat betekent dat er in het volgende decennium actie moet worden ondernomen. Uit een analyse van 216 grote bedrijven bleek dat slechts 36 procent het doel steunde om de uitstoot tegen 2030 met 55 procent te verminderen.

(am)

Lees ook:

Meer
Lees meer...
Markten