Waarom we 2022 inluiden (of waarom onze jaartelling is wat ze is)

In de nacht van oud op nieuw zullen mensen uit culturen over de hele wereld een toast uitbrengen op het nieuwe jaar 2022. In de jaartelling die tegenwoordig door de meeste samenlevingen wordt erkend, markeert het nieuwe jaar welgeteld 2023 jaar sinds de vermeende geboorte van Jezus Christus. Dus waarom proosten we allemaal op dit nieuwe jaar, aangezien de meeste van de bijna 8 miljard mensen op de wereld geen christenen zijn? Een deel van het fenomeen werd veroorzaakt door het mondiale kapitalisme, maar er is een ander aspect aan de globalisering van “anno Domini”.

Hoe is het zover gekomen dat mensen over de hele aarde zich onderschreven – en zich bewust waren – van het systeem voor jaartelling dat door het christelijke Westen werd gevolgd? Culturen hebben de tijd immers op verschillende manieren historisch beleefd en gedocumenteerd.

Het anno Domini of AD-systeem werd tijdens de Middeleeuwen in Europa geïntroduceerd. Het voegde zich bij de andere tijdelijke systemen van de wereld, zoals de Koptische, Seleucidische, Egyptische, Joodse en de Zodiac-kalenders, samen met berekeningen op basis van de jaren van heerschappij van heersers en de oprichting van Rome. Het Latijnse christendom begon Europa langzaam maar zeker te domineren, met het christelijke jaartellingssysteem in zijn zog zodat de meeste landen AD nu als vanzelfsprekend beschouwen, tenminste als het gaat om geglobaliseerde bedrijven en regeringen.

Eusebius en Chrysostomus

Een deel van het verhaal van de “anno Domini”-tijd voert ons terug naar de vierde en vijfde eeuw, toen christelijke geleerden zoals Eusebius van Caesarea en Johannes Chrysostomus probeerden te berekenen wat zij beschouwden als het begin van de christelijke tijd – met andere woorden, de geboortedatum van Jezus van Nazareth.

Eusebius en Chrysostomus werkten met de evangelieverslagen van Jezus’ geboorte en dood. Volgens de evangeliën werd Jezus gearresteerd rond de tijd van de joodse feestdag Pesach, en het evangelie van Johannes suggereert dat Jezus ongeveer 33 was toen hij stierf. Daarom probeerden Eusebius en Chrysostomus eerst de datum van zijn overlijden vast te stellen op basis van Pesach-data in de Joodse kalender. Pesach is een van de belangrijkste feesten in het jodendom. Met Pesach wordt het einde van de joodse slavernij in Egypte herdacht en de uittocht uit Egypte (zoals beschreven in het Bijbelboek Exodus) en daarmee de bevrijding van het joodse volk van de slavernij. Deze gebeurtenissen staan centraal in het joodse ethos.

Maar Eusebius en Chrysostomus faalden in hun berekeningen en gaven de Joden de schuld van hun moeilijkheden. Ze beweerden dat de Joodse gemeenschap de datum van Pesach had vervalst om zo berekening van de “anno Domini”-tijd onmogelijk te maken. Absurd, maar het illustreert het intense antisemitisme dat destijds in Europa gebruikelijk was.

De Eerwaarde Bede

Wellicht is de Eerwaarde Bede, een Engelse monnik die rond 673-735 leefde, de echte auteur van ’s werelds moderne tijdsbesef, degene die besloot de datum te kiezen waarop Jaar Een zou beginnen. Bede besloot dat Christus werkelijk op 25 december 1 voor Christus was geboren. Bede stelde ook vast dat 25 maart 34 na Christus de dood van Jezus markeerde.

Bede, een monnik in een belangrijk klooster in Northumbria, populariseerde het AD-dateringssysteem door het te gebruiken in zijn werk “Ecclesiastical History of the People of England”, wat hem de eerste historicus maakte die de tijd vertelde zoals we hem nu kennen. Bede’s “Kerkgeschiedenis” uit 731 was opgedragen aan koning Ceowulf van Northumbria, in het Latijn geschreven en werd rond het einde van de negende of het begin van de tiende eeuw in het Oud-Engels vertaald.

Terwijl de christelijke kalender is gebouwd op en doordrenkt is met de tijdsystemen van andere culturen, heeft de popularisering van het AD-systeem ertoe bijgedragen dat die andere kalenders naar de marges werden verplaatst. De datum die Bede bijvoorbeeld voor Pasen in zijn werk “The Reckoning of Time” stelde, is gebaseerd op een polytheïstische viering van Eostre, een Duitse godin.

In sommige Engelstalige landen wordt wel ondertussen een aanduiding gebruikt die niet verwijst naar de geboorte van Jezus: respectievelijk BCE of BC (before the common era) en CE (of the common era). Deze begrippen zijn niet-religieus en cultureel neutraal, terwijl de in het Nederlands gangbare begrippen na Christus en voor Christus een niet door iedereen gewenste christelijke lading hebben. Maar wat we het ook noemen, de wortels van dit systeem zijn christelijk.

(kg, bzg)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20