Waar zou het volgende coronavirus kunnen toeslaan? Nieuw onderzoek biedt aanwijzingen

Sars-COV-2, het virus dat Covid-19 veroorzaakt, is zeker niet het laatste coronavirus waarmee de mensheid zal worden geconfronteerd. Waar zou het volgende coronavirus eerst kunnen toeslaan en van dier naar de mens kunnen overspringen? Een nieuwe analyse geeft aanwijzingen.

Al ruim een ​​jaar hebben we te maken met de verwoestende gevolgen van een zeer overdraagbaar coronavirus, Sars-COV-2. Maar het nieuwe coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt is slechts een van de vele SARS-gerelateerde coronavirussen die op de loer liggen onder dieren in het wild in sommige regio’s van de wereld. Veel van die virussen zouden theoretisch de sprong kunnen maken naar menselijke populaties onder de juiste voorwaarden.

Uitzoeken wat die voorwaarden zijn, is een dringende prioriteit, en wetenschappers hebben op dat vlak veel vooruitgang geboekt. Ze hebben bijvoorbeeld geleerd dat wanneer bossen versnipperd raken door ontbossing of wegenbouw, dit de kans vergroot dat een virus van dier op mens springt. Wat meer een mysterie is, is waar die omstandigheden precies samenkomen om het hoogste risico te creëren voor de volgende opkomst van het coronavirus.

Een nieuwe analyse, gepubliceerd in het tijdschrift Nature Food, begint die belangrijke vraag te beantwoorden. Met name door vast te stellen waar een ander coronavirus op mensen zou kunnen overspringen van hoefijzervleermuizen, waarvan bekend is dat ze SARS-gerelateerde coronavirussen dragen. Door gegevens te combineren over leefgebieden van hoefijzervleermuizen, over veranderingen in landgebruik, over menselijke bevolkingsdichtheid en over andere factoren waarvan bekend is dat ze het risico op overloop vergroten, produceerden de onderzoekers een kaart van hotspots in Azië en Europa waar het risico het grootst is.

Hoewel de studie geen nieuwe inzichten biedt over de oorsprong van Sars-COV-2, waarvan onderzoekers vermoeden dat het afkomstig was van vleermuizen, geeft het wel aan waar soortgelijke coronavirussen in de toekomst zouden kunnen opduiken. Verontrustend is dat uit de studie blijkt dat de risico’s in veel regio’s, met name in Zuid-China, hoog zijn. En ze biedt nog meer bewijs dat het voorkomen van de volgende coronavirus-pandemie het verminderen van de oorzaken van de overdracht van mens op dier vereist. Zoals ontbossing.

Eén op drie nieuwe ziekten sinds 1960 terug te voeren op veranderingen in landgebruik

Uitbraken van zoönotische ziekten – dat wil zeggen ziekten die afkomstig zijn van dieren – nemen toe. En helaas is de mens daarvan grotendeels de schuld. Een van de belangrijkste oorzaken van pandemieën zijn ontbossing en de vernietiging van leefgebieden van wilde dieren, volgens een rapport van het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES). In feite is bijna een derde van de nieuwe ziekten die sinds 1960 zijn ontstaan, zoals ebola, terug te voeren op veranderingen in landgebruik, staat er in dat rapport.

De kern van het probleem met veranderingen in landgebruik is dat het meer kansen creëert voor mensen om in contact te komen met dieren in het wild. Het versnipperen van een bos vergroot bijvoorbeeld de hoeveelheid bosrand – waar bossen en menselijke nederzettingen samenkomen – en drijft wilde dieren naar stedelijke gebieden. ‘Tropische bosranden zijn een belangrijk lanceerplatform voor nieuwe menselijke virussen’, schreef een groep wetenschappers afgelopen zomer in Science.

Onderzoek heeft ook aangetoond dat mensen en hun boerderijdieren meer kans hebben om in contact te komen met dieren in het wild wanneer meer dan een kwart van het oorspronkelijke bos verdwenen is, en dat fruitvleermuizen eerder dicht bij mensen foerageren wanneer hun leefgebied wordt aangetast. Bovendien kan het vernietigen van habitats ervoor zorgen dat het aantal dieren in het wild die menselijke ziekteverwekkers kunnen huisvesten – zoals vleermuizen en knaagdieren – toeneemt.

Hoefijzervleermuizen

Verandering in landgebruik is slechts één factor waarvan wetenschappers zeggen dat ze een virus kunnen helpen om van dier op mens te springen. Dichte menselijke populaties vormen ook een risico, evenals intensieve landbouwpraktijken. Vee kan bijvoorbeeld een aantal ziekteverwekkers herbergen en is betrokken geweest bij verschillende grote uitbraken, zoals H1N1-influenza en Nipah-virus. Het risico is zelfs nog groter bij moderne landbouwbedrijven, die de neiging hebben om een ​​groot aantal dieren in kleine ruimtes te op elkaar te pakken, en vaak hebben die dieren een zwak immuunsysteem.

Hoewel deze risicofactoren vrij duidelijk zijn, is het minder duidelijk waar ze samenkomen en wat dat voor ons betekent. Toen de lockdowns vorig jaar ingingen, begonnen de auteurs van de nieuwe studie gegevens te verzamelen over veranderingen in landgebruik, veedichtheid, menselijke dichtheid en een handvol andere oorzaken die de overdracht van virussen bevorderen. Vervolgens legden ze die gegevens over de leefomgeving van hoefijzervleermuizen in Azië en Europa. Van hoefijzervleermuizen is bekend dat ze een groot aantal SARS-gerelateerde coronavirussen herbergen, waaronder een die nauw verwant is aan SARS-CoV-2, het virus dat Covid-19 veroorzaakt.

Met al die informatie produceerden onderzoekers de hotspotkaart, die gebieden markeert waar die risicofactoren overlappen met vleermuishabitats. De donkerrode stippen geven gebieden aan waar een hoog risico bestaat dat een coronavirus naar menselijke populaties springt. De blauwe stippen daarentegen geven aan waar relatief weinig aanjagers van spillover zijn.

De belangrijkste conclusie, is dat er nog steeds grote delen van Zuid-China zijn waar het risico groot is dat er een nieuw coronavirus opduikt. Belangrijk is dat de wetenschappers ook regio’s in kaart hebben gebracht die nog geen hotspots zijn, maar die dat binnenkort zouden kunnen worden als er een toename is in bosfragmentatie of andere bekende oorzaken die virussen van dier op mens doen springen. Ze omvatten een gebied ten zuiden van Shanghai, naast een deel van Japan en de noordelijke Filippijnen.

(lb)

Lees ook: Hoe goed ben je nu eigenlijk beschermd na één injectie met de Pfizer-, AstraZeneca-, J&J- en Moderna-vaccins?

Lees ook: Mondkapje here to stay? In VS blijft meer dan helft volledig gevaccineerden het dragen

Meer
Lees meer...
Markten